Chłodniejsze miasta, czystsze powietrze: przekształcanie modeli wirtualnych w rozwiązania urbanistyczne
Zmiany klimatu stanowią coraz poważniejsze wyzwanie dla miast, w których nasilające się upały i pogarszająca się jakość powietrza zagrażają zdrowiu i dobrostanowi mieszkańców. Aby sprostać tym złożonym wyzwaniom, zespół finansowanego przez UE projektu UrbanAIR(odnośnik otworzy się w nowym oknie) opracowuje platformę cyfrowych bliźniaków, która ma pomóc samorządom i sektorowi przemysłowemu w testowaniu różnych działań jeszcze przed ich wdrożeniem. Chodzi tu przede wszystkim o wypełnienie luki między globalnymi danymi klimatycznymi a lokalnym procesem podejmowania decyzji w miastach. Głównym zamierzeniem jest więc wspieranie władz miejskich w poprawie dobrostanu mieszkańców dotkniętych skutkami zmian klimatu.
Unikalne potrójne podejście
Każdy cyfrowy bliźniak opracowany w ramach projektu UrbanAIR koncentruje się na trzech obszarach. Po pierwsze, badacze zmniejszają skalę globalnych modeli atmosferycznych do poziomu ulic, co pozwala im zawęzić prognozę do określonej lokalizacji. Po drugie, analizują zachowania mieszkańców, aby zrozumieć, w jaki sposób reagują oni na stres cieplny i zanieczyszczenia. Po trzecie, oceniają zarówno kryteria ludzkie, jak i naturalne, aby wspierać całościowe planowanie urbanistyczne. „Takie podejście sprawia, że projekt jest nie tylko wymagający, ale także wyjątkowy”, powiedziała w komunikacie prasowym(odnośnik otworzy się w nowym oknie) opublikowanym na platformie SustainabilityOnline Femke Vossepoel, profesorka Uniwersytetu Technicznego w Delft (Holandia), który koordynuje projekt UrbanAIR. Dzięki symulacji scenariuszy interwencji przed ich wdrożeniem włodarze miast mogą sprawdzić skuteczność takich działań, jak zazielenianie miast, zmiany w planie zagospodarowania przestrzennego oraz inwestycje infrastrukturalne, bez narażania rzeczywistych zasobów. Aby zagwarantować praktyczny wymiar wyników projektu, jego twórcy podzielili uczestniczące w nim miasta na „miasta działań” i „miasta nauki”. Antwerpia i Barcelona pełnią rolę miast z pierwszej grupy, w których technologie są testowane i udoskonalane w rzeczywistym środowisku miejskim. Z kolei Bristol, Paryż i Rotterdam pełnią funkcję tych drugich, ułatwiając transfer doświadczeń w różnych kontekstach miejskich. Taka struktura gwarantuje, że rozwiązania nie pozostają jedynie teoretyczne, lecz są poddawane testom w wymagających warunkach, uwzględniających rzeczywiste ograniczenia i potrzeby.
Wnioski z projektu
Podczas 13. Europejskiego Forum Odporności Miejskiej, które odbyło się w czerwcu 2026 r., twórcy projektu UrbanAIR zorganizowali warsztaty(odnośnik otworzy się w nowym oknie) we współpracy z inicjatywą Unijnego Porozumienia Burmistrzów(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Warsztaty uwypukliły kluczowy wniosek płynący z projektu: narzędzia cyfrowe mogą szybko trafić na „cmentarzysko” nieużywanych rozwiązań, jeśli nie będą projektowane z myślą o rzeczywistych potrzebach miast. Konsensus jest jasny. Miasta powinny zacząć od zdiagnozowania problemu, który muszą rozwiązać – na przykład zidentyfikowania obszarów o najwyższych temperaturach lub ochrony grup szczególnie narażonych – a nie od samej technologii. Skuteczne wdrożenie wymaga wewnętrznego zaangażowania, współpracy między departamentami oraz jasnego zarządzania danymi. Kolejnym punktem w programie UrbanAIR jest wspieranie budowania trwałej społeczności użytkowników poprzez regularne spotkania Komitetu Użytkowników. Fora te mają na celu połączenie przedstawicieli miast, partnerów i ekspertów technicznych na rzecz współpracy, testowania pomysłów oraz współtworzenia narzędzi, które są użyteczne, godne zaufania, zrozumiałe i wykonalne. W najnowszym wpisie na stronie projektu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) czytamy: „Zapraszamy miasta, władze lokalne, badaczy, dostawców technologii oraz specjalistów ds. odporności na zmiany klimatu do udziału w przyszłych sesjach UrbanAIR. Wymiana ta służy nie tylko doskonaleniu narzędzi cyfrowych, ale także pomaga miastom lepiej przygotować się na fale upałów, zanieczyszczenie powietrza i inne zagrożenia związane ze zmianami klimatu”. W obliczu nasilających się zagrożeń klimatycznych przyszłość planowania urbanistycznego będzie zależeć od czegoś więcej niż tylko rzetelnych danych. Będzie wymagała współpracy i uczenia się od siebie nawzajem. Projekt UrbanAIR (URBAN simulation for Air quality and heat Resilience strategies) toruje drogę ku tej przyszłości, zapewniając, że cyfrowe bliźniaki staną się nieodzownymi narzędziami wspierającymi tworzenie zdrowszych i chłodniejszych miast w całej Europie, oferujących mieszkańcom czystsze powietrze. Więcej informacji: strona internetowa projektu UrbanAIR(odnośnik otworzy się w nowym oknie)
