Ostrzeżenie dotyczące kierunku zmian na rynkach pracy w Europie
Niedawny kryzys ekonomiczny odcisnął się piętnem na poziomie zatrudnienia w różnym stopniu na południu i północy Europy. W ramach projektu TRANSICAP (Labour trajectories in UK and Spain. Analysis of capabilities in transitions using a mixed-method approach), finansowanego ze środków UE, przeprowadzono analizę porównawczą kierunków zmian na rynku pracy, zachodzących od początku kryzysu w Hiszpanii i Zjednoczonym Królestwie. Uczeni przyjrzeli się zmianom sytuacji w zakresie zatrudnienia jako możliwym punktom zwrotnym w życiu ludzi, analizując skutki takich zmian i rozwiązania, jakie mają do dyspozycji osoby nimi dotknięte. Aby zrealizować te założenia, uczeni przeanalizowali najważniejsze zmiany instytucjonalne związane z regulacją rynku pracy i systemów świadczeń socjalnych w obu krajach przed i po kryzysie. Przygotowano profile osób znajdujących się w krytycznych punktach zwrotnych (np. utrata pracy lub radykalna zmiana warunków zatrudnienia) oraz przeprowadzono wywiady z 15 reprezentacyjnymi osobami z każdego z krajów, aby określić zmiany i trendy w zakresie prawodawstwa. W badaniu porównawczym zidentyfikowano elementy wspólne dla obu krajów, takie jak uproszczenie przepisów prawa pracy, ograniczenie praw pracowniczych, zmiany w umowach, cięcia w instytucjach państwowych, utrata świadczeń oraz pogłębienie się nierówności w zarobkach. W Zjednoczonym Królestwie stwierdzono szybsze szerzenie się bezrobocia podczas recesji oraz wzrost samozatrudnienia. W Hiszpanii bezrobocie wzrosło bardzo mocno we wszystkich grupach zawodowych, a na rynku zaczęła dominować tendencja do zatrudniania osób młodych w niepełnym wymiarze godzin. Trendy te oznaczają, że zarówno rynek pracy, jak i państwo zapewniają mniejsze wsparcie osobom stającym wobec utraty pracy czy zmian warunków zatrudnienia. Stwierdzono także, że płatna praca przestała być odpowiednim środkiem do realizacji celów osobistych i zawodowych. Generalnie rzecz biorąc, omawiane badanie dowodzi, że skutki reform rynku pracy i systemów świadczeń społecznych doprowadziły do zmniejszenia wsparcia ze strony prawodawstwa i związków zawodowych na rynku pracy zarówno w Hiszpanii, jak i Zjednoczonym Królestwie. Wsparcie uzależnione jest w większym stopniu od sytuacji materialnej i stosunków rodziny, co w efekcie zagraża równości społecznej i bezpieczeństwu społeczno-ekonomicznemu. W tym kontekście badanie to dostarczyło ważnych informacji na temat skutków polityki zaciskania pasa i recesji podczas przemian. Ujawniło też potrzebę ponownego przyjrzenia się regulacjom i przepisom dotyczącym zatrudnienia wiążącą się z załamaniem sytuacji na rynku pracy i destabilizacją rodzin. Osłabiona pomoc instytucjonalna, wzrost bezrobocia, wydłużenie czasu pracy i obniżenie zarobków oznaczają, że zagrożone są unijne wartości dotyczące włączenia społecznego. Pilnie potrzebne są innowacyjne instrumenty polityczne, aby temu zaradzić, a omawiany projekt niewątpliwie przyczyni się do ich powstania.
