CORDIS
Wyniki badań wspieranych przez UE

CORDIS

Polski PL

Direct and Indirect mechanisms of Fisheries-Induced Evolution

Polski PL

Jak wpływ na ewolucję ma rybołówstwo?

Ludzie poławiający dziko występujące ryby wchodzą w rolę drapieżników, a ich ofiarami są właśnie ryby. Jeśli określone cechy osobnika danego gatunku ryb czynią go mniej podatnym na złowienie, osobniki wykazujące takie cechy będą występować w populacji coraz powszechniej.

ŻYWNOŚĆ I ZASOBY NATURALNE

© Jorge Manso, Shutterstock
Jeśli cecha, która pomaga rybom uniknąć schwytania, ma jakieś podłoże genetyczne, połowy dziko występujących ryb mogą w istocie wywoływać pewne zmiany ewolucyjne w odniesieniu do cech wykazywanych przez resztę populacji, podobnie jak ma to miejsce w przypadku dzikich drapieżników wywołujących zmiany ewolucyjne u swoich ofiar. Proces ten określany jest mianem ewolucji wywoływanej przez rybołówstwo. Intensywnie eksploatowane populacje ryb wydają się przechodzić pewne zmiany ewolucyjne, takie jak zmniejszenie rozmiaru po osiągnięciu dorosłości, jednak nie jest pewne, czy zmiany te następują na skutek odpowiedzi ewolucyjnej, czy pośrednich skutków wywoływanych przez zmiany środowiskowe. Jednym z takich przykładów jest zmniejszenie gęstości populacji ryb i konkurencji o pożywienie. Rozróżnienie tych dwóch przypadków jest bardzo ważne, ponieważ odpowiedź ewolucyjna spowodowana przez rybołówstwo może być procesem powolnym, lecz trudnym do odwrócenia, gdyż w populacji może dość do trwałych zmian genetycznych. Natomiast odpowiedź ewolucyjna może postępować szybciej, ale odwrócenie jej może zająć mniej czasu, o ile warunki środowiskowe zostaną w jakiś sposób przywrócone do pierwotnego stanu. Skutki połowów włokiem W ramach realizowanego przy wsparciu programu „Maria Skłodowska-Curie”, finansowanego przez UE projektu DIFIE próbowano lepiej zrozumieć wpływ rybołówstwa na zmiany ewolucyjne w populacjach ryb. W szczególności rozważano, czy to rybołówstwo samo w sobie odpowiada za selekcję cech u ryb, którym udaje się uniknąć schwytania, czy może selekcja ta podyktowana jest nadmiernym nasileniem połowów, które tak znacznie zmieniają środowisko, że ryby, które pozostają na wolności, podlegają innym czynnikom ewolucyjnym w swoich siedliskach? „W tym drugim przypadku szczególnie interesuje nas wpływ zmniejszonej gęstości populacji na cechy manifestujące się u ryb tworzących pozostałą populację”, mówi stypendystka programu „Maria Skłodowska-Curie”, dr Amelie Crespel. Badacze przeprowadzili doświadczenia laboratoryjne, symulujące aktywność związaną z rybołówstwem i odkryli, że przy pomocy włoków odławiane są zwykle szybciej rosnące, a wolniej pływające gatunki ryb, a także gatunki bardziej społeczne. Wszystkie te cechy były dziedziczne w kolejnych pokoleniach ryb, co sugeruje, że w odniesieniu do tych cech rybołówstwo może wywoływać ewolucję w populacji. Wpływ gęstości populacji Jednym z największych wyzwań, przed którymi stanęli naukowcy, było stworzenie metody symulowania procesu trałowania na skalę, w której możliwe byłoby jego odtworzenie w środowisku laboratoryjnym. Ponadto u dwóch pokoleń wszystkich badanych ryb badacze dokonali pomiaru wielu różnych cech fizjologicznych, behawioralnych i morfologicznych. Jak mówi dr Crespel: „Dało nam to niezwykle obszerny, całościowy ogląd tego, w jaki sposób rybołówstwo i zmiany populacyjne wpływają na cechy ryb”. Wyniki pokazały, że gęstość populacji nie wpływała na kierunek selekcji, ale, co ciekawe, wpływała na siłę dziedziczenia oraz zależności genetyczne między poszczególnymi cechami. „Wygląda na to, że choć rybołówstwo może bezpośrednio wywoływać ewolucję dzikich gatunków ryb, rozmiar populacji także wpłynie na tempo przebiegu tej ewolucji oraz skalę zmian danej cechy”, wyjaśnia koordynator projektu, dr Sean Killen. Udokumentowanie, w jaki sposób populacje mogą zmieniać się lub ewoluować pod względem fizjologii i zachowania, jest tym samym ważne dla lepszego zrozumienia pełni skutków, jakie niesie ze sobą rybołówstwo. „Projekt DIFIE pomoże nam w bardziej zrównoważony sposób zarządzać połowami ryb, wypracowując strategie połowowe, które zminimalizują wpływ ewolucyjny, jaki obecnie wywieramy na dziko występujące populacje”, dodaje na koniec dr Killen.

Słowa kluczowe

DIFIE, populacja, ewolucja, cecha, połowy, rybołówstwo, połowy włokiem, dziedziczność

Informacje na temat projektu

Identyfikator umowy o grant: 708762

Status

Projekt zamknięty

  • Data rozpoczęcia

    1 Marca 2017

  • Data zakończenia

    28 Lutego 2019

Finansowanie w ramach:

H2020-EU.1.3.2.

  • Całkowity budżet:

    € 183 454,80

  • Wkład UE

    € 183 454,80

Koordynowany przez:

UNIVERSITY OF GLASGOW