Uczmy się od układu odpornościowego: nowe leki przeciwbakteryjne
Walka z chorobami zakaźnymi jest poważnie zagrożona przez coraz intensywniejszy rozwój patogenów opornych na leki przeciwbakteryjne. Istnieje silna potrzeba stworzenia nowych i zróżnicowanych strategii zapobiegania i leczenia zakażeń bakteryjnych. Aby to osiągnąć, można zastosować trzy sposoby projektowania efektywnych leków. Pierwszy polega na kierowaniu w chronione ewolucyjnie regiony celów białkowych, które charakteryzują się mniejszą zdolnością zmian i przez to wykształcają w sobie lekooporność. Drugi na tworzeniu leków wielofunkcyjnych oraz celów prowadzących do ulepszonego działania przeciwbakteryjnego i rozwoju odporności. Z kolei trzeci sposób obejmuje mieszanki wielu różnych związków czynnych o różnych właściwościach działaniu. Celem projektu finansowanego ze środków UE "Tworzenie środków przeciwbakteryjnych poprzez stymulację immunologiczną" (AMIS) było projektowanie i opracowanie nowych leków przeciwbakteryjnych, które naśladują właściwości ludzkich białek przeciwbakteryjnych. Zespół projektu AMIS połączył wszystkie trzy wyżej wspomniane sposoby w sposób zintegrowany i innowacyjny, korzystając z ludzkiego wrodzonego układu odpornościowego jako modelu dla nowych związków przeciwbakteryjnych. Ponieważ w układzie odpornościowym człowieka związki przeciwbakteryjne zawierają różne sygnały w pojedynczej cząsteczce, zespół projektu AMIS stworzył nowe cząsteczki przeciwbakteryjne o połączonych cechach. Początkowo, zespół projektu AMIS zgromadził i zbadał właściwości szeregu obiecujących naturalnych cząsteczek przeciwbakteryjnych, które zidentyfikowano w ostatnich latach. Na podstawie informacji z tych badań, opracowano białka przeciwbakteryjne o podwójnym działaniu. Z jednej strony białka te potrafią namierzyć bakterie pozakomórkowe i wewnątrzkomórkowe, a z drugiej, osłabić stan zapalny. W projekcie AMIS dokonano optymalizacji i walidacji ważnych narzędzi do oceny białek przeciwbakteryjnych. Dodatkowo, odkryto szereg nowych związków o działaniu przeciwbakteryjnym lub przeciwzapalnym. Co istotne, naukowcy z zespołu AIMS zdołali rozpracować dokładny molekularny mechanizm działania niektórych z tych związków, co jest niezbędne do projektowania efektywnych leków. Ponadto, najbardziej obiecujące związki wybrano do stworzenia związków łączonych o jeszcze lepszych właściwościach. Powstał pierwszy związek łączony, który obecnie jest oceniany. W projekcie AMIS nie opracowano określonej strategii leczniczej, ale zwrócono uwagę na obecne ograniczenia w rozwoju białek przeciwbakteryjnych przeciw oporności na substancje przeciwbakteryjne. Ograniczenia te nie wynikają z przyczyn ściśle technicznych, ale z braku fundamentalnej wiedzy w dziedzinie patogenów mikrobiologicznych i wrodzonego układu odpornościowego.
