Analiza różnorodności śródbłonka
Komórki EC łączą wnętrze naczyń krwionośnych i limfatycznych, tworząc powierzchnię styku ścian naczyń oraz krążącej krwi i limfy. Komórki te wykazują znaczącą heterogeniczność na poziomie molekularnym, morfologicznym i funkcjonalnym wynikającą z czynników wewnątrz- i zewnątrzkomórkowych. Taka heterogeniczność może być główną przyczyną zaburzeń związanych z łożyskami naczyniowymi, a ponadto może wyjaśniać skutki uboczne oraz niską skuteczność ogólnych terapii przeciwangiogenetycznych. Prace podjęte w ramach finansowanego ze środków UE projektu IMAGINED (Integrated multi-disciplinary approach to gain insight into endothelial diversity) zmierzały do pogłębienia wiedzy dotyczącej różnorodności komórek EC w celu opracowania dokładniejszych terapii naczyniowych. W tym celu badacze zastosowali multidyscyplinarne podejście opierające się o komórki macierzyste/progenitorowe oraz małe modele zwierzęce. Naukowcy wykonali analizy ogólnego profilu komórek śródbłonka pochodzenia tętniczego, żylnego i limfatycznego (makronaczynia) oraz włoskowatych komórek śródbłonka z serca, mózgu i wątroby (mikronaczynia). Dla każdego tego podtypu badacze zidentyfikowali zbiór określonych czynników transkrypcyjnych. Po nadmiernej ekspresji czynników transkrypcyjnych tętnicowych i sercowych komórek EC w komórkach śródbłonka (progenitorowych) badaczom udało się uzyskać komórki o cechach funkcjonalnych i molekularnych odpowiadających podtypowi komórek EC. Ponadto konsorcjum zweryfikowało znaczenie dwóch tętnicowych i dwóch sercowych czynników transkrypcyjnych śródbłonka w tkankach myszy i człowieka. Po manipulacji ekspresji u danio pręgowanego i myszy naukowcy potwierdzili również funkcjonalne znaczenie tych czynników transkrypcyjnych w odpowiednich łożyskach naczyniowych. Podsumowując, badania w projekcie IMAGINED dostarczyły fundamentalnej wiedzy o cząsteczkowych i funkcjonalnych cechach komórek śródbłonka na poziomie mikro- i makro-naczyniowym. Badacze określili różnice mogące posłużyć jako podstawa do opracowania nowych terapii oraz do przyszłego badania zdolności regeneracyjnych wstępnie wyspecjalizowanych protoplastów komórek EC w celu leczenia np. choroby niedokrwiennej serca.
