STEPS: ekonomicznie uzasadniona hodowla tkanki ludzkiej z komorek macierzystych
Niedawno rozpoczęto realizację finansowanego przez UE ważnego projektu z dziedziny inżynierii klinicznej, w ramach którego w następnych czterech latach powinna zostać wyhodowana z komórek macierzystych tkanka ludzka dostępna do transplantacji. Konsorcjum europejskich partnerów opracuje technologię, której celem jest leczenie niewydolności serca, cukrzycy, przewlekłych wrzodów, a w szczególności neurologicznych chorób zwyrodnieniowych. W swojej pracy naukowcy wykorzystają przede wszystkim dorosłe komórki macierzyste, dzięki którym można uniknąć problemów etycznych związanych z embrionalnymi komórkami macierzystymi. Z myślą o przyspieszeniu rozwoju inżynierii tkankowej, na realizację projektu zintegrowanego STEPS (Systems Approach to Tissue Engineering Processes and Products - systemowe podejście do procesów i produktów związanych z inżynierią tkankową) przyznano 25 milionów euro. Projekt, kierowany przez Uniwersytet w Liverpoolu i włoską firmę farmaceutyczną Fidia, łączy wiedzę specjalistyczną 23 partnerów z 12 krajów europejskich, w tym sześciu organizacji przemysłowych, spośród których cztery to małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), oraz 17 ośrodków akademickich z całej Europy. Inżynieria tkankowa jest gwałtownie rozwijającym się zbiorem technologii służących regeneracji tkanek i organów do wykorzystania w leczeniu chorób i urazów. Choć osiągnięto już pewien sukces - wystarczający do wykazania potencjalnego znaczącego wpływu inżynierii tkankowej na ochronę zdrowia - wyraźny jest brak powiązania między różnymi elementami, pozwalający sądzić, że w obecnych warunkach inżynieria tkankowa nie przyniesie zapowiadanych korzyści. Koordynator projektu, profesor David Williams, dyrektor Brytyjskiego Ośrodka Inżynierii Tkankowej Uniwersytetu w Liverpoolu, oświadczył ostatnio: - Aby inżynieria tkankowa osiągnęła sukces kliniczny, niezbędna jest możliwość wyprodukowania właściwego rodzaju tkanki, dobranej specjalnie dla danego pacjenta, w opłacalny sposób. Jak dotąd cel ten nie został osiągnięty nigdzie na świecie, ale dzięki temu ważnemu nowemu projektowi zostanie stworzony zespół dysponujący odpowiednimi możliwościami i wiedzą specjalistyczną w dziedzinach od biologii komórek macierzystych po procesy bioprodukcji, włącznie z etyką i modelami biznesowymi. Zamierzeniem projektu STEPS jest spowodowanie, aby inżynieria tkankowa wykorzystująca komórki macierzyste stała się klinicznie i ekonomicznie uzasadniona w ciągu najbliższych czterech lat. Partnerzy będą równolegle pracowali nad szerokim zakresem problemów, przezwyciężając jednocześnie różne przeszkody stające na drodze komercyjnej inżynierii tkankowej. Zdaniem uczestników projektu, dzięki STEPS zostanie rozstrzygnięta kwestia braku powiązań, poprzez wprowadzenie do inżynierii tkankowej podejścia systemowego i technologii powiązanych. Jak ujawniają koordynatorzy projektu w informacji nadesłanej do serwisu CORDIS Wiadomości: "Naszym wyraźnym celem jest zapewnienie całkowicie nowej infrastruktury opartej na założeniu, że jedyną drogą do pomyślnego stosowania inżynierii tkankowej jest systematyczne łączenie wszystkich aspektów tego wielodyscyplinarnego procesu poprzez wykorzystanie logistyki inżynierii systemów". Elementy technologiczne obejmą pozyskiwanie komórek i manipulacje, opracowanie nowych biomateriałów, zaprojektowanie bioreaktora oraz wbudowanie konstrukcji inżynierii tkankowej do żywego organizmu. Partnerzy programu przeprowadzą także analizę zagadnień społeczno-gospodarczych związanych z etyką i ekonomiką zdrowia, a także ocenią możliwości zaakceptowania przez opinię publiczną technologii przyszłości oraz finansowania ich przez prywatne i publiczne systemy ubezpieczeń zdrowotnych. Konsorcjum opracowało zatem metodę działania podporządkowanego celom, mającą doprowadzić do opracowania radykalnych innowacji w perspektywie długoterminowej oraz nowych procesów, metodologii i produktów w krótkim i średnim terminie. Partnerzy konsorcjum przekonują, że "metoda ta przekształci branżową infrastrukturę inżynierii tkankowej. Światowy rynek produktów inżynierii tkankowej szacowany jest na 100 miliardów euro, ale słabo zintegrowana infrastruktura nie pozwoli na osiągnięcie takiego poziomu". Aby zastosować w praktyce takie wysoce innowacyjne podejście systemowe w inżynierii tkankowej, wymagany jest udział prawdziwie wielodyscyplinarnego konsorcjum, wsparty odpowiednimi zasobami ludzkimi i finansowymi. Uczestnicy projektu mają świadomość, że "takie wielodyscyplinarne umiejętności są osiągalne wyłącznie w ramach europejskiej współpracy". Projekt zintegrowany STEPS, finansowany w ramach priorytetu "nanotechnologie i nanonauki, wielofunkcyjne materiały oparte na wiedzy oraz nowe procesy produkcyjne i urządzenia", jest jedną z największych umów badawczych zawartych na podstawie szóstego programu ramowego (6. PR), a wszyscy zaangażowani partnerzy są centrami doskonałości o międzynarodowej renomie w swoich dziedzinach.