Prywatne inwestycje na rzecz szkolnictwa wyzszego kluczem do "uaktywniania wiedzy" - stwierdza autor raportu
Zdaniem autora nowego raportu przygotowanego dla prezydencji brytyjskiej i omawianego na nieformalnym posiedzeniu Rady Europejskiej w Hampton Court w dniu 27 października, europejska wiedza pozostaje niewykorzystana i jest zbyt rzadko stosowana - innymi słowy, jest to wiedza bierna - należy więc prowadzić politykę "uaktywniania wiedzy". Autor raportu, Luc Soete, dyrektor Instytutu Nowych Technologii na Uniwersytecie Narodów Zjednoczonych, podkreśla, że pod względem finansowym europejskie inwestycje publiczne na rzecz wiedzy są w szerokim zakresie porównywalne do podobnych inwestycji w USA. "Ale są one rozproszone między różnorodnymi badaniami publicznymi i instytucjami szkolnictwa wyższego w całej UE," dodaje autor raportu. Według profesora Soete, najbardziej uderzającą różnicą między UE a USA jest jednak rozbieżność w zakresie inwestycji prywatnych na rzecz wiedzy: "W UE jako całości nie potrafimy przekonać przedsiębiorców i obywateli, aby inwestowali w wiedzę. Jest to niepowodzenie, które przede wszystkim polega na nieumiejętności "uaktywnienia", otwarcia szkolnictwa wyższego na środki prywatne." Jak stwierdza autor raportu, jeśli Europa ma konkurować gospodarką opartą na wiedzy, musi uczynić reformę szkolnictwa wyższego absolutnym priorytetem i, jakkolwiek szkolnictwo leży w zakresie kompetencji Państw Członkowskich, UE ma do spełnienia uzupełniającą rolę w nadaniu polityce edukacyjnej wymiaru europejskiego. Przeprowadzona analiza wskazuje, że w przypadku badań sytuacja jest równie poważna. Profesor Soete ponownie dokonuje porównania z USA, gdzie 95 procent federalnych środków na badania uniwersyteckie wydawanych jest w 200 instytucjach (z łącznej liczby 3300). "To doprowadziło do koncentracji i skali badań nieporównywalnej z tym, co obserwujemy dzisiaj w Europie." Dlatego konieczne jest sformułowanie polityki uaktywniania wiedzy, której celem powinno być stymulowanie kompetencji, podejmowania ryzyka i innowacji; w raporcie przedstawiono szereg propozycji osiągnięcia tego celu. Po pierwsze, kraje UE muszą określić bardziej efektywny sposób współpracy w miejsce "dość miękkiej" otwartej metody koordynacji, która według profesora Soete "nie jest zbyt skuteczna". Następnie, w raporcie proponuje się wyznaczenie dla Państw Członkowskich jednego ogólnego celu "inwestycji na rzecz wiedzy", łączącego wszystkie składniki inwestycji dokonywanych w tym zakresie, łącznie z wydatkami na szkolnictwo oraz środkami prywatnymi i publicznymi. "Poszerzenie koncepcji wiedzy o szkolnictwo [...] umożliwiłoby Państwom Członkowskim podjęcie prac nad konkretnymi wadami swych systemów edukacyjnych, stanowiących integralną część strategii inwestowania w wiedzę i innowacje," stwierdzono w raporcie. Ponadto, Europa powinna uczynić wspólny wysiłek na rzecz otwarcia badań i szkolnictwa wyższego dla środków prywatnych. W raporcie nawołuje się do oszacowania zalet wprowadzenia wspólnotowych ram dla ulg podatkowych z tytułu badań i rozwoju. Jak już wspomniano, reforma uniwersytetów również powinna stać się zagadnieniem priorytetowym i koncentrować się na tworzeniu niezbędnej masy krytycznej w instytucjach europejskich. "Jednym ze sposobów realizacji takiego celu byłoby wzmocnienie uniwersytetów specjalizujących się w konkretnych dziedzinach przy odpowiednim udziale ze strony przemysłu," przekonuje autor raportu. "Następnie musimy stworzyć warunki sprzyjające konkurencji między tymi uniwersytetami. [...] Aspekt konkurencji jest jedną z kluczowych przyczyn dynamiki amerykańskiego systemu szkolnictwa wyższego." Na zakończenie autor ostrzega, że jednostronne ukierunkowanie na wzmacnianie wiedzy i innowacji jedynie na terytorium Europy jest odzwierciedleniem przestarzałego "eurocentrycznego" podejścia. "Nasza polityka może być zakorzeniona w jednym obszarze geograficznym, ale jej zakres i perspektywa musi mieć charakter globalny. W dłuższym okresie dobrobyt Europy będzie bezpośrednio kształtowany [...] przez rozwój wspólnych globalnych standardów i szybkie rozpowszechnianie technologii w innych krajach poza UE. Pomyślmy o oszczędności energii, trwałości środowiska, ale także o ochronie zdrowia i bezpieczeństwie." Profesor Soete podsumowuje raport słowami: "Pokrótce przedstawiłem tu największe wyzwania, które stoją przed nami w kwestii 'uaktywniania wiedzy'. [...] Wszyscy interesariusze w społeczeństwie (związki zawodowe, przedsiębiorstwa, rządy, instytucje edukacyjne i, co najważniejsze, poszczególne osoby) mają do odegrania pewną rolę w urzeczywistnianiu tych przemian. Postawmy przed nimi to wyzwanie."
Kraje
Zjednoczone Królestwo