Rola Europy w globalnych inicjatywach naukowo-technologicznych wymaga wiekszych nakladow finansowych UE, przekonuje Janez Potocnik
Komisarz ds. Nauki i Badań Janez Potocnik ostrzegł, że wiodąca rola Europy w dziedzinie globalnych inicjatyw naukowo-technologicznych, takich jak ITER, może być utrzymana wyłącznie dzięki wystarczająco wysokim nakładom finansowym na poziomie UE. Komisarz zawarł to ostrzeżenie w przemówieniu wygłoszonym w Szwajcarskim Federalnym Instytucie Technologii (ETHZ) w Zurychu w dniu 16 listopada, ale wiele jego uwag było wyraźnie adresowanych do europejskich stolic i przywódców UE starających się osiągnąć porozumienia w sprawie perspektyw finansowych. - Żaden kraj europejski nie może zaoferować szans porównywalnych z tymi, jakie istnieją w USA czy najważniejszych krajach budujących swą pozycję na arenie międzynarodowej, Chinach, Indiach czy Brazylii - powiedział Janez Potocnik. - Dorównuje im tylko zintegrowana Europa. Krytyczną masę i koordynację niezbędną do uruchomienia poważnych europejskich inicjatyw badawczo-technologicznych można zagwarantować jedynie przy odpowiednio wysokich nakładach finansowych UE; to było właśnie powodem, dla którego Komisja zaproponowała podwojenie budżetu na badania, dodał Komisarz. Jak uważa Janez Potocnik, właśnie istnienie tych dużych programów i projektów pozwala Europie na odgrywanie wiodącej roli w podejmowaniu ogólnoświatowych wyzwań. Oprócz projektu międzynarodowego eksperymentalnego reaktora termojądrowego (ITER), związanego z zaspokojeniem światowych potrzeb energetycznych, Komisarz wymienił również takie globalne wyzwania, jak przeciwdziałanie wirusowi HIV/AIDS oraz zagrożenie pandemią grypy jako obszary, w których integracja umożliwiła Europie zajęcie wiodącej pozycji. - Patrząc na te trzy przykłady można stwierdzić jak ściśle Europejska Przestrzeń Badawcza jest powiązana z globalnymi, a nie tylko europejskimi wyzwaniami [...]. W związku z tym kluczowym czynnikiem, jaki należy mieć na uwadze jest fakt, że europejska integracja nie urzeczywistni się bez osiągnięcia masy krytycznej w zakresie nakładów finansowych na poziomie europejskim - podkreślił Janez Potocnik. Jakkolwiek Komisarz zgadza się, że trudno jest uogólniać na podstawie kilku przykładów, wskazał jednak, że potrzeba ściślejszej integracji została uwypuklona również za pośrednictwem prac europejskich platform technologicznych w różnych dziedzinach, od aeronautyki do produkcji szczepionek. - Chcę być dobrze zrozumiany: to nie jest tylko opinia Komisji. Taki jest zgodny i przemyślany pogląd europejskiego przemysłu i interesariuszy - dodał. Podobnie, to nie Komisja podkreślała potrzebę opracowania nowego systemu finansowania wzorcowych badań podstawowych na poziomie europejskim, ale sami naukowcy, co doprowadziło do powstania propozycji utworzenia Europejskiej Rady ds. Badań. Także proponowany instrument finansowy uwzględniający podział ryzyka z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym nie jest inicjatywą odgórną, ale wynikiem szeroko zakrojonych badań i konsultacji z przedsiębiorstwami. - Te nowe instrumenty i towarzyszące im zwiększenie budżetu na europejskie badania nie są żadnym luksusem - podsumował Komisarz Potocnik. - Są reakcją na silną potrzebę wyrażaną przez sam przemysł europejski. Kwestią o zasadniczym znaczeniu jest podejmowanie zdecydowanych działań na szczeblu europejskim, jeśli poważnie myślimy o poszerzeniu Europejskiej Przestrzeni Badawczej i stworzeniu "Europy wiedzy", które są w nierozerwalny sposób powiązane z globalnym społeczeństwem opartym na wiedzy, w jakim chcemy żyć my i nasze dzieci.