Europejski projekt "umysl ludzki" bedzie mial podobny wplyw jak darwinizm, twierdza autorzy raportu
Po sekwencjonowaniu genomu ludzkiego i ostatnich postępach w innych dziedzinach, na przykład w neurobiologii i naukach kognitywnych, nadszedł czas na ogólnoeuropejski projekt poświęcony umysłowi ludzkiemu, który polegać będzie na interdyscyplinarnych badaniach nad dokładnym znaczeniem bycia człowiekiem. Do takiego wniosku doszła grupa ekspertów wysokiego szczebla, utworzona w celu przeanalizowania możliwości naukowych wynikających z postępu w rozumieniu działania ludzkiego umysłu. Grupa została powołana przez partnerów inicjatywy PATHFINDER działania "nauka i technologie przyszłości" (NEST) szóstego programu ramowego (6. PR). Zdaniem jej członków, projekt "umysł ludzki" zasadniczo wpłynie na sposób życia, a jego skutki w XXI wieku mogą być porównywalne z tymi, jakie wywołał darwinizm w XIX wieku. "Po raz pierwszy naukowcy mogą rozpocząć łączenie różnych elementów łamigłówki w kompletny obraz", stwierdzają autorzy raportu. "Potrzebna jest teraz mocna, nowa platforma współpracy między przyrodnikami i badaczami specjalizującymi się w naukach społecznych, projekt "ludzki umysł", który połączy dynamikę i poszerzy zakres badań w tym obszarze." Grupa ekspertów pod przewodnictwem Keitha Stenninga z Uniwersytetu w Edynburgu w Wielkiej Brytanii przyznaje, że przyrodnicy i specjaliści nauk społecznych nie zawsze współdziałali. Jednakże, jak stwierdzają członkowie grupy w swym raporcie, "to, kim jesteśmy i w jaki sposób myślimy i działamy, jest ściśle związane z naszą historią ewolucji i współczesnym środowiskiem fizycznym, społecznym i kulturowym. Tylko łącząc te elementy zaczniemy wyraźnie dostrzegać bogatą strukturę naszego istnienia." Jak twierdzą członkowie zespołu, zadania stojące przez partnerami projektu "umysł ludzki" będą zupełnie inne od tych rozwiązywanych przez naukowców pracujących nad projektem związanym z genomem ludzkim. Tamto przedsięwzięcie było przede wszystkim wyzwaniem technicznym, ale ponieważ wielu problemom i możliwościom stojącym przed ludzkością nie można sprostać wyłącznie przy pomocy technologii, musimy również znaleźć sposoby zmiany naszego myślenia i zachowania. Eksperci wierzą, że "lepsze poznanie umysłu ludzkiego da nam siłę do przeprowadzenia tych zmian". Autorzy raportu wymieniają niektóre z ostatnich osiągnięć, które będą wykorzystane do stworzenia podstaw projektu "umysł ludzki" i zarysowują pięć szerokich obszarów tematycznych, na których skupiona będzie uwaga badaczy. Są to: genetyka ludzkich funkcji poznawczych, rozwijający się umysł, proces myślenia, motywowania i podejmowania decyzji oraz kontekst kulturowy. W tych obszarach naukowcy mogą szukać odpowiedzi na pytania o to, na przykład, jak ewoluował gatunek ludzki i jak utrzymuje tak niezwykle skomplikowany umysł, jak doświadczenia wpływają na rozwój i starzenie się mózgu ludzkiego, co motywuje ludzi do współpracy z innymi lub do lekceważenia innych, a także jakie zachowanie jest elementem naszej kultury, a jakie częścią naszej natury. Niezbędne połączenie wysiłków naukowców z różnych dyscyplin można osiągnąć na kilka możliwych sposobów. Jednym z nich jest utworzenie nowych instytutów badawczych na wzór sprawnie działających instytutów im. Maxa Plancka, jednakże biorąc pod uwagę koszty i stosunkowo niewielką elastyczność takiego rozwiązania, przyjęcie tej formy działania powinno raczej nastąpić w późniejszych etapach. Eksperci proponują rozpoczęcie prac od serii konferencji lub dyskusji w ramach konferencji poświęconych kwestii "co to znaczy być człowiekiem" z myślą o rozbudzeniu zainteresowania projektem "umysł ludzki". Po osiągnięciu tego celu mogłyby rozpocząć się interdyscyplinarne szkoły letnie, a następnie projekty badawcze finansowane w formie grantów, które połączyłyby badaczy z kilku dyscyplin i co najmniej dwóch państw członkowskich UE. Szacując potencjalny wpływ takiego programu członkowie grupy ekspertów przewidują, że spowoduje on niezadowolenie i poczucie wyobcowania niektórych grup, "a zwłaszcza coraz śmielej wypowiadającej się mniejszości, która całkowicie odrzuca darwinizm". Uwzględniając ten fakt autorzy raportu podkreślają pilną potrzebę komunikowania się naukowców zaangażowanych w prace z przedstawicielami społeczeństwa, mądrego wyboru celów i niedopuszczenia do zniekształcenia osiągniętych wyników. W opinii autorów raportu rezultaty projektu wpłyną na niemal wszystkie dziedziny. Na przykład lepsze zrozumienie funkcji uczenia się przez dzieci może być wykorzystane do oparcia systemów edukacyjnych na bardziej naukowych podstawach, natomiast głębsza znajomość naszej wspólnej historii ewolucyjnej i natury ludzkiej może sprawić, że ludzie staną się bardziej tolerancyjni wobec powierzchownych różnic, i złagodzi w ten sposób napięcia wywołane zjawiskami imigracji i rasizmu. Z kolei w sektorze prywatnym przedsiębiorstwa dążące do stworzenia prosperującej kultury korporacyjnej odniosą korzyści z badania sposobów przetwarzania informacji, motywowania jednostki do współdziałania i ustanawiania reguł pozwalających na wyeksponowanie lepszych cech natury ludzkiej w najbardziej aktywnych grupach kulturowych. Na zakończenie, lecz nie jako najmniej istotny, członkowie grupy ekspertów wymienili wpływ projektu "umysł ludzki" na rozwiązanie niektórych z najważniejszych problemów, przed którymi stoi dziś ludzkość. "Lepsze zrozumienie ludzkiego umysłu i przyczyn, które spowodowały ewolucję i doprowadziły do takiego a nie innego sposobu myślenia pomoże nam w sprostaniu wyzwaniom globalizacji, zmian demograficznych, a nawet w rozwiązaniu kwestii korupcji w polityce i w łagodzeniu konfliktów. Wyniki badawcze wypracowane w ramach projektu 'umysł ludzki' będą także podpowiedzią, jak możemy zmienić nasze działania, aby poradzić sobie z globalnym ociepleniem i żyć pokojowo w świecie rosnących potrzeb i malejących zasobów naturalnych", konkludują autorzy raportu.