Otwarcie młodych ludzi na naukę poprzez jej popularyzację
W środowisku badawczym panuje ogólna zgoda co do potrzeby szerszego zachęcania młodych osób do studiowania nauk ścisłych. Mając na uwadze ten cel, próbowano realizować wiele inicjatyw, ale z różnym skutkiem. Zdaniem uczestników "debaty kolacyjnej" pod hasłem "otwieranie młodzieży na naukę", zorganizowanej w Brukseli w dniu 5 lipca, kluczowym czynnikiem, który zwiększa atrakcyjność nauk ścisłych dla młodych ludzi jest ich popularyzacja. Produktywny okres w życiu człowieka przypada na wiek od 15 do 35 lat, powiedział Etienne Magnien, szef działu ds. strategii i kultury naukowej w DG ds. Badań Komisji Europejskiej. - Potem możemy dobrze wykonywać swoją pracę, ale jesteśmy już mniej innowacyjni - dodał, wywołując konsternację u niektórych starszych uczestników debaty. Trzeci rok z rzędu, Komisja Europejska wręczy jesienią Nagrodę Kartezjusza w dziedzinie popularyzacji nauki dla najlepszych popularyzatorów. Nagroda została ustanowiona w 2004 r. i jest przyznawana obok oryginalnej Nagrody Kartezjusza za wzorcowe osiągnięcia w badaniach naukowych prowadzonych w ramach współpracy. Wobec faktu, że decydenci mają nadzieję na utrzymanie, dzięki innowacjom, konkurencyjnej pozycji Europy w obliczu rosnącej konkurencji ze strony gospodarek wschodzących, zachęty i wsparcie dla młodych innowatorów stanowią priorytet zarówno na poziomie UE, jak też w poszczególnych państwach członkowskich. Podczas debaty zaprezentowano kilka skutecznych inicjatyw, w tym nowe czasopismo dla nauczycieli przedmiotów ścisłych, konkurs dla młodych naukowców oraz Café Scientifique dla juniorów. Eleanor Hayes jest redaktorem "Science in School", nowej publikacji dla nauczycieli przedmiotów ścisłych wydawanej przez międzyrządową organizację badawczą EIROforum. Autorami artykułów poruszających kwestie naukowe z różnorodnych dziedzin i z całej Europy są ochotnicy. Styl artykułów umożliwia nauczycielom przekazanie tekstów uczniom. W opublikowanym niedawno pierwszym numerze poruszono tematy takie, jak energia syntezy jądrowej, ptasia grypa i konserwacja wraków statków. Sharmila Banerjee zaprezentowała nagrody CREST Brytyjskiego Towarzystwa Krzewienia Nauk. Nagrody mają "zainspirować młodych ludzi do realizacji prawdziwych projektów badawczych", oznajmiła. Nagrody przeznaczone są dla uczniów w wieku od 11 do 19 lat i przyznawane są w kategorii brązowej, srebrnej i złotej; w brązowej za 10 godzin pracy nad projektem, a w złotej za 100 godzin pracy. Sharmila Banerjee wyjaśniła, że Towarzystwo proponuje tematy projektów z dziedzin, które są interesujące dla młodych ludzi. Wśród nich są moda, przestrzeń kosmiczna, prace detektywistyczne, ochrona środowiska, rozrywka i sport. Brytyjski pomysł Café Scientifique dla juniorów zaprezentowała Ann Grand. Zamierzeniem autorów jest stworzenie przestrzeni, w której młodzi ludzie mogą dyskutować o nauce i jej skutkach. Wydarzenia są organizowane poza klasą szkolną w swobodnej, nieformalnej i egalitarnej atmosferze, i biorą w nich brali udział uczniowie i naukowcy. - Chcemy, aby nauka stała się bardziej atrakcyjna i była normalnym tematem, o którym się dyskutuje. Teraz nie zawsze tak jest - powiedziała Ann Grand. - Nie rozmawia się o wzorach czy równaniach, o nich mówi się tylko w klasie. [...] Naszym celem jest sprowokowanie rozmów na tematy związane z nauką - dodała. Wiele spośród pytań, jakie stawiane są naukowcom podczas takich spotkań, jest bardzo podobnych i brzmi: "czy to mogłoby prowadzić do...?", "a co, jeśli..." i "czy mogłoby się zdarzyć, że...?" Ann Grand podkreśliła znaczenie organizowania wydarzeń Café Scientifique poza szkolną klasą. -To bardzo ważne, aby naukowców wyciągnąć poza ich terytorium i przenieść na terytorium uczniów, tak aby czuli się swobodnie. Zmiana charakteru środowiska zmienia charakter komunikacji. [...] W kafejce nawiązuje się rozmowa - powiedziała. Podczas debaty, która odbyła się po prezentacjach, poruszano kwestie takie, jak pytanie, czy młodzi ludzie interesują się nauką, oraz wsparcie oferowane młodych podoktorantom. Carl Johan Sundberg z Karolinska Institutet odrzucił stwierdzenia, jakoby zbyt mało młodych ludzi rozpoczynało studia na kierunkach ścisłych, mówiąc, że w Szwecji kształci się zbyt wielu doktorów. Właśnie na poziomie podoktoranckim ci ludzie się wykruszają. Jeśli wsparcie jest niewielkie, podoktoranci przechodzą do innych dziedzin, zauważył. Etienne Magnien zapytywał, czy to naprawdę jest problemem. - Edukacja w zakresie nauk ścisłych nie musi prowadzić do kariery w tym kierunku - stwierdził. Jako przykład przywołał Parlament Europejski, w którym tylko sześć procent deputowanych ma tytuł naukowy w dziedzinach ścisłych i jedynie 19 procent miało do czynienia z tymi dziedzinami. - Naukowcy są niedostatecznie reprezentowani w życiu społecznym i politycznym - powiedział. Debatę zakończyła Suzanne de Cheveigné, ekspert oceniający zgłoszenia do Nagrody Kartezjusza UE w dziedzinie popularyzacji nauki. Na podstawie toczonych dyskusji wyciągnęła dwa kluczowe wnioski: należy traktować młodych ludzi jak dorosłych i uwydatnić różnorodność nauki. - Nie wolno nam niedoceniać dojrzałości młodych, dorosłych ludzi. Musimy pozwolić im na aktywność, podejmowanie decyzji i formułowanie własnych ocen. Uderzyło mnie również znaczenie zróżnicowania nauki. Musimy pokazać, że nauka, jak samo życie, składa się z wielu różnorodnych elementów.