Zmiana biegu - bliższe spotkania z czarnymi dziurami
Czarne dziury to niezwykle potężne i wydajne silniki, które pochłaniają materię, oddając wszechświatowi ogromną ilość energii w zamian za wchłoniętą masę. Kiedy przyciągają masę, to zaczynają wysyłać także intensywne promieniowanie rentgenowskie i potężne dżety. Aczkolwiek nie wszystkie czarne dziury funkcjonują w ten sam sposób, co od dawna intrygowało pasjonatów astronomii. Teraz odkrycia naukowców z Holenderskiego Instytutu Badań Kosmicznych SRON sugerują, że każda czarna dziura może wybrać między dwoma różnymi "ustawieniami", aby wykonać to zadanie, dokładnie tak, jak kierowca zmienia biegi w samochodzie. Dżety czarnych dziur, które są wiązkami materii - przypominającymi światło latarni - która pędzi na zewnątrz w tempie bliskim prędkości światła, mogą mieć poważny wpływ na ewolucję swojego środowiska. Na przykład dżety z supermasywnych czarnych dziur występujące w centrum galaktyk mogą wtłaczać olbrzymie pęcherze i ogrzewać gaz znajdujący się w skupiskach galaktyk. Peter Jonker i Eva Ratti postanowili zbadać dwie aktywne czarne dziury w celu przeanalizowania powiązania między emisją promieni rentgenowskich z czarnej dziury a wypływem dżetów, które astronomowie odkryli w 2003 r. Zrozumienie tej zależności ma kluczowe znaczenie dla wyjaśnienia funkcjonowania silnika czarnej dziury. Na początku astronomowie sądzili, że to powiązanie dotyczy wszystkich zasilających czarnych dziur, ale szybko odkryto wyjątki. Te niezwykłe przykłady nadal ilustrowały wyraźną zależność między energią uwalnianą w emisji promieniowania rentgenowskiego a tą wkładaną w wyrzucanie dżetów. Niemniej nie było wątpliwości, że proporcja była odmienna od tej w "standardowych" czarnych dziurach. Wraz z dostrzeżeniem większej liczby wyjątków, zaczęło się wydawać, że istnieją dwie grupy silników czarnych dziur, które pracują w nieco odmienny sposób. Nowe prace holenderskich naukowców opierają się na badaniach przeprowadzonych przez astronoma Michaela Coriata z Uniwersytetu w Southampton, odkrywcy czarnej dziury, która wydaje się przełączać miedzy dwoma typami zależności promieniowanie rentgenowskie/dżet w zależności od swojej jasności. To sugeruje, że czarne dziury niekoniecznie mają dwa różne "silniki", tylko że każda z nich może funkcjonować na dwa różne sposoby z tym samym silnikiem. Naukowcy oparli się na obserwacjach prowadzonych z obserwatorium rentgenowskiego Chandra oraz na obserwacjach radiowych obserwatorium EVLA (Expanded Very Large Array) w stanie Nowy Meksyk, aby przyjrzeć się bliżej dwóm systemom czarnych dziur. Eva Ratti stwierdziła: "Odkryliśmy, że te dwie czarne dziury mogą również 'zmieniać bieg', wskazując, że nie jest to żadna szczególna właściwość jednej, osobliwej czarnej dziury. Wyniki naszych prac sugerują, że zmienianie biegu może być powszechne wśród czarnych dziur. Odkryliśmy również, że zmiana biegu następuje przy podobnej jasności promieni rentgenowskich w przypadku wszystkich trzech czarnych dziur".Więcej informacji: Królewskie Towarzystwo Astronomiczne (RAS): http://www.ras.org.uk/(odnośnik otworzy się w nowym oknie)
Kraje
Zjednoczone Królestwo