Skip to main content

Article Category

Article available in the folowing languages:

Nowe podejście do dekarbonizacji gospodarki pozwoli na wprowadzenie zmian w poszczególnych branżach

Naukowcy prowadzący badania finansowane ze środków UE zastosowali nowe podejście do opracowania możliwych strategii transformacji dla wysokoemisyjnych sektorów gospodarki. Inżynierowie, specjaliści w dziedzinie nauk społecznych, klimatolodzy i przedstawiciele sektora przemysłu podjęli współpracę, której celem było opracowanie zaleceń uwzględniających całe łańcuchy wartości, a także kwestie takie jak zapotrzebowanie konsumentów.

Technologie przemysłowe

Warunkiem tego, by utrzymać globalne ocieplenie na poziomie poniżej 2 °C lub 1,5 °C, jest osiągnięcie w najbliższej przyszłości zerowej emisji przez wszystkie sektory przemysłu. W związku z tym projekt REINVENT (Realising Innovation in Transitions for Decarbonisation), rozpoczęty w grudniu 2016 roku, koncentruje się na kilku sektorach, których postępy w zakresie obniżania emisyjności jak dotąd były stosunkowo powolne, a mianowicie na przemyśle papierniczym, stalowym i tworzyw sztucznych. Branże te różnią się od siebie, a więc muszą sprostać odmiennym wyzwaniom. „W przypadku wszystkich energochłonnych sektorów – z wyjątkiem może przemysłu papierniczego – istnieje obawa, że obniżenie emisyjności spowoduje wzrost cen ich produktów”, tłumaczy koordynator projektu REINVENT Lars Nilsson z Uniwersytetu w Lund w Szwecji. „Wzrost ten może sięgać 20–40 % w przypadku stali i 50–200 % w przypadku pierwotnych tworzyw sztucznych. Branże te są też uzależnione od istniejących zasobów i infrastruktury”. Ponadto procesy przemysłowe są niezwykle złożone, co stanowi kolejny powód, dla którego proces dekarbonizacji przemysłu jest nierzadko dużo wolniejszy w porównaniu z sektorami transportu i energii, w związku z czym pilnie potrzebne jest nowe podejście do rozwiązania tego problemu.

Wyzwania dekarbonizacji przemysłu

W ramach projektu REINVENT analizie poddano cały łańcuch wartości dla każdej z branż, podchodząc do tego tematu w sposób holistyczny, a więc zwracając uwagę nie tylko na konkretne procesy w poszczególnych sektorach, ale także na kwestie takie jak zapotrzebowanie konsumentów i zużycie. „Mimo że już od kilkudziesięciu lat prowadzimy badania nad zrównoważonym rozwojem sektorów energii i transportu, niewiele zdziałaliśmy w dziedzinie dekarbonizacji przemysłu”, wyjaśnia Nilsson. „Mamy nadzieję, że nasza praca pomoże ukształtować przyszłe koncepcje przemysłu wolnego od paliw kopalnych, a także przeformułować strategie polityczne”. Na potrzeby projektu uwzględniono powiązania między gałęziami przemysłu, i – co istotne – zaangażowano licznych specjalistów w dziedzinach takich jak ekonomia, geografia i nauki polityczne. „Postawiliśmy kilka pytań badawczych, takich jak: Czy możemy zmniejszyć popyt? Jakie ilości odpadów jesteśmy w stanie poddać recyklingowi? Jaki jest akceptowalny poziom tworzyw sztucznych?”. Nilsson dodaje również: „To ważna kwestia, ponieważ zintegrowane modele oceny, czyli te »duże« modele, które są wykorzystywane w sprawozdaniach Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu na potrzeby opracowywania przyszłych scenariuszy, zazwyczaj nie stanowią dobrej podstawy dla strategii łagodzenia zmiany klimatu w przemyśle”.

Spójne strategie przemysłowe

Opierając się na tych szeroko zakrojonych badaniach terenowych, uczestnicy projektu zdołali określić szereg obszarów priorytetowych z punktu widzenia strategii politycznej w zakresie dekarbonizacji przemysłu. Zalecenia te obejmują wywieranie silniejszej presji na przemysł w celu określenia i opracowania spójnych strategii jego dekarbonizacji, a także opracowanie strategii zarządzania przestarzałymi gałęziami przemysłu oraz wygaszania lub zmiany zastosowania zakładów i technologii. Konieczne jest również zdwojenie wysiłków mających na celu zwiększenie wydajności i zmniejszenie zapotrzebowania na materiały. „Dotyczy to zarówno polityki podażowej, jak popytowej”, zaznacza Nilsson. „Na przykład potrzebna jest polityka popytowa w zakresie ekologicznych materiałów, która będzie wykraczać poza przepisy dotyczące zielonych zamówień publicznych”. Ponadto uczestnicy projektu podkreślają znaczenie wzmocnienia zdolności organów rządowych i środowisk akademickich w celu poprawy dostępności informacji. Zespół projektu REINVENT opracował również ocenę opublikowanego niedawno planu generalnego dotyczącego konkurencyjnej transformacji energochłonnych gałęzi przemysłu UE w celu osiągnięcia neutralnej dla klimatu gospodarki o obiegu zamkniętym do 2050 roku, a także ocenę Europejskiego Zielonego Ładu. „Są to doskonałe punkty wyjścia do dalszych działań”, mówi Nilsson. „W naszej ocenie mogłyby jednak kłaść większy nacisk na zarządzanie popytem na materiały, z czym boryka się przemysł petrochemiczny, a także na potrzebę budowania zdolności”. Zdaniem Nilssona szczególnie istotne jest, by strategia przemysłowa UE w większym stopniu uwzględniała kwestie związane z popytem i produktami petrochemicznymi. Kolejne zalecenia dotyczą strategii politycznych, które aby zapewnić powodzenie transformacji przemysłu, muszą mieć wyraźny kierunek, przyspieszać rozwój technologii, wywoływać zapotrzebowanie na rynku, uwzględniać zdolności w zakresie zarządzania, a także zapewniać spójność polityki międzynarodowej. Wszystkie unijne strategie polityczne dotyczące dekarbonizacji przemysłu należy zatem oceniać w kontekście międzynarodowym pod kątem ich wpływu na konkurencyjność i handel. W trakcie prac w ramach projektu uczeni opracowali różne strategie dotyczące obniżania emisyjności dla trzech badanych gałęzi przemysłu: stalowego, tworzyw sztucznych i papierniczego. Według poczynionych przez nich ustaleń przemysł stalowy wymaga zwiększenia efektywności energetycznej i wydajności materiałów, a także większego nacisku na zamknięcie obiegu i wdrażanie nowych technologii. Z kolei strategia dla przemysłu tworzyw sztucznych koncentruje się na zmniejszeniu lub optymalizacji zużycia i wolumenu produkcji, większym wykorzystaniu zasad obiegu zamkniętego i technologii recyklingu chemicznego. Wreszcie scenariusz dotyczący przemysłu papierniczego powinien koncentrować się na zwiększeniu wydajności i obniżeniu emisyjności produkcji papieru poprzez wykorzystanie alternatywnych paliw i dywersyfikację produkcji (biorafinerie). Uczestnikom projektu udało się dotrzeć ze swoim przekazem zarówno do decydentów, jak i czołowych przedstawicieli sektora przemysłu. Strategie na rzecz uniezależnienia podstawowych gałęzi przemysłu od paliw kopalnych oraz ich skutki dla polityki przemysłowej zostały zaprezentowane na szczycie klimatycznym COP25 w Madrycie w grudniu 2019 roku podczas wydarzenia towarzyszącego, zatytułowanego „Unijna transformacja technologiczna na rzecz przemysłu – rola programów w dziedzinie badań i innowacji”. Zakończenie projektu REINVENT jest planowane na grudzień 2020 roku. Nilsson ma nadzieję, że naukowcy wykorzystają dotychczasowe osiągnięcia projektu, aby jeszcze lepiej przyjrzeć się kwestii dekarbonizacji przemysłu.

Słowa kluczowe

REINVENT, wysokoemisyjny, przemysł, IPPC, klimat, obniżenie emisyjności, papier, stal, tworzywo sztuczne, wolny od paliw kopalnych, dekarbonizacja, strategie, łagodzenie zmiany klimatu

Znajdź inne artykuły w tej samej dziedzinie zastosowania