Skip to main content

Complicity: A Crisis of Participation in Testimonies of Totalitarianism in Contemporary German-language Literatures

Article Category

Article available in the folowing languages:

Współudział i świadectwa totalitaryzmu w literaturze współczesnej

Przemoc od zarania dziejów opiera się na kwestii dziedzictwa, kultury, płci, statusu i innych różnicach. Literackie i językowe reprezentacje oraz dyskursy dotyczące przemocy zgłębiają złożone sposoby zaangażowania i uczestnictwa.

Społeczeństwo

W kontekście prawnym współudział opisuje sposób, w jaki popełniane jest przestępstwo, szczególnie poprzez pomoc lub podżeganie do niej. „Współudział stanowi często poruszany przez beletrystykę temat. Jednocześnie kwestionuje on demokratyczną maksymę udziału i roli jednostki jako odpowiedzialnego podmiotu należącego do społeczności politycznych, gospodarczych i etycznych”, mówi Juliane Prade-Weiss, stypendystka działania „Maria Skłodowska-Curie”. Dzięki wsparciu działań „Maria Skłodowska-Curie” zespół finansowanego przez UE projektu COMPLIT zbadał rolę języka i struktur w kontekście współudziału w naruszaniu praw człowieka, a także praw politycznych, ekologicznych, moralnych i innych, które rodzi pytanie na temat charakteru uczestnictwa demokratycznego. „Ten interdyscyplinarny projekt odnosi najnowsze badania z zakresu prawa i nauk społecznych do świadectw totalitaryzmu we współczesnej literaturze niemieckojęzycznej autorstwa Herty Müller, Elfriedy Jelinek i nieżyjącej już Aglai Veteranyi. Naszym ogólnym celem był interdyscyplinarny transfer wiedzy, który zapewni wgląd w rozwój współudziału”, wyjaśnia Prade-Weiss.

Rozpoznanie rodzajów współudziału w kontekście przemocy

Zespół projektu COMPLIT zbadał także rolę języka w kontekście struktur uczestnictwa i zaangażowania. Czerpiąc z prawa i nauk społecznych, projekt ukazuje kwestię współudziału jako palący problem w świadectwach totalitaryzmu w niemieckojęzycznej literaturze współczesnej, które do tej pory interpretowane były głównie w kategoriach kultury pamięci, traumy i (transnarodowych) dyskursów dotyczących tożsamości. „Teksty te w równym stopniu dotyczą naszej obecnej teraźniejszości, ponieważ prezentują sposoby uczestnictwa w przemocy instytucjonalnej opartej na kwestii dziedzictwa, kultury, płci, statusu społecznego i innych różnicach. Modele współudziału są bardziej widoczne i prędzej rozpoznawane w kontekście przeszłych dyktatur”, podkreśla Prade-Weiss. Chociaż modele te są bardziej złożone w obecnej erze globalizacji, są równie aktywne. Zapytana o najważniejsze ustalenia projektu, Prade-Weiss odpowiada: „Zyskaliśmy wgląd w logikę »uczestnictwa mimetycznego«, czyli uczestnictwa krytyki w krytykowanym”. Ustalenia zespołu projektu zostaną opisane w dwóch pracach, które zostaną opublikowane w 2022 roku: „Complicities, Re-presented: Literary Portrayals in Totalitarianism and Neoliberalism” i „Complicity in Commemoration: The Traumatic Enfilade in Maria Stepanova”. Badacze przedstawili również wstępne wyniki w artykule recenzowanym: „Guilt-tripping the ‘Implicated Subject’: Widening Rothberg’s Concept of Implication in Reading Müller’s The Hunger Angel”.

Dalsze losy projektu COMPLIT

Po zakończeniu prac projekt COMPLIT został włączony do większego interdyscyplinarnego projektu opartego na współpracy Discourses of Mass Violence in Comparative Perspective, co zagwarantuje jego długotrwały wpływ na badania w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych oraz na dyskurs publiczny dotyczący upamiętniania, polityki pamięci i politycznej instrumentalizacji pamięci narodowej. „Zgromadzona przeze mnie wiedza na temat współudziału i uczestnictwa mimetycznego została wykorzystana w nowym projekcie, który bada szerzenie dyskursów usprawiedliwiających masową przemoc w perspektywie porównawczej długiego trwania. Masowa przemoc wykorzystuje morderstwo i inne formy przemocy mające na celu eksterminację dużych grup osób nie biorących udziału w walkach, takie jak wypędzenia, głodzenie, zmuszanie do pracy, zbiorowe gwałty i strategiczne ataki bombowe”, wyjaśnia Prade-Weiss. Masowa przemoc tworzy rzeczywistość społeczno-ekonomiczną i polityczną, w której żyją ofiary, sprawcy, wspólnicy i ich potomkowie. „Czyny te kształtują ramy lingwistyczne i heurystyczne dla późniejszej oceny prawnej, moralnej i naukowej, co sprawia, że nie są ściśle osadzone w przeszłości, ale trwają dalej, przyczyniając się do utrwalania podziałów społecznych”, dodaje na koniec Prade-Weiss.

Słowa kluczowe

COMPLIT, złożoność, język, pełny udział, demokracja, niemieckojęzyczne świadectwa literackie, totalitaryzm, literatura, przemoc, pamięć, współudział, zaangażowanie

Znajdź inne artykuły w tej samej dziedzinie zastosowania