European Commission logo
polski polski
CORDIS - Wyniki badań wspieranych przez UE
CORDIS

A Silk Road in the Palaeolithic: Reconstructing Late Pleistocene Hominin Dispersals and Adaptations in Central Asia

Article Category

Article available in the following languages:

W jaki sposób jedwabne szlaki służyły prehistorycznym ludziom do przemieszczania się, mieszania się ze sobą i ewolucji

Nowe badanie dostarcza dowodów na to, w jaki sposób prehistoryczni ludzie w Azji Środkowej wykorzystywali starożytne szlaki handlowe do przetrwania i rozwoju w okresie intensywnych zmian klimatu.

Społeczeństwo icon Społeczeństwo

Słysząc termin „jedwabny szlak”, najpewniej myślimy o transeurazjatyckich szlakach handlowych, które w starożytności i wczesnym średniowieczu łączyły Wschód z Zachodem. Ale co, jeśli ten jedwabny szlak był tak naprawdę przedłużeniem innego jedwabnego szlaku – takiego który przecinał Azję Środkową w znacznie wcześniejszym okresie paleolitu? „Okres ten ukształtował nie tylko szybko zmieniający się klimat, który obejmował wiele epok lodowcowych, ale ma również fundamentalne znaczenie w kontekście historii ludzkości”, mówi Radu Iovita, archeolog antropologiczny, obecnie pracujący na Uniwersytecie Nowojorskim. To właśnie w okresie paleolitu ludzie ewoluowali i skolonizowali Azję Środkową i nie tylko – a dokonali tego za pośrednictwem sieci jedwabnych szlaków łączących Kotlinę Fergańską we współczesnym Uzbekistanie z górami Ałtaj w południowej Syberii. „Czynniki geograficzne i klimatyczne sugerują, że region ten mógł służyć jako prehistoryczny korytarz do szybkiej wymiany i mieszania się ze sobą ludów archaicznych ze współczesnymi, co ostatecznie doprowadziło do powstania dzisiejszych populacji azjatyckich, północnoamerykańskich i australijskich”, wyjaśnia Iovita. Jest to całkiem sensowna teoria. Niestety, do tej pory brakowało dowodów na jej poparcie. Przy wsparciu finansowanego ze środków UE projektu PALAEOSILKROAD Iovita znajduje dowody na to, w jaki sposób prehistoryczni ludzie używali jedwabnych szlaków do przemieszczania się, mieszania się ze sobą i ewolucji. Projekt otrzymał wsparcie ze strony Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych i był prowadzony przez Uniwersytet w Tybindze.

Tu byli ludzie

Pragnąc znaleźć nowe stanowiska archeologiczne, zespół projektu wyruszył w teren i rozpoczął wykopaliska. „Wyjątkowość Kazachstanu polega na tym, że w wielu z jego jaskiń można spotkać bardzo grube warstwy osadów, co oznacza, że musieliśmy przebić się przez całe metry nic nie wartego materiału, zanim dotarliśmy do miejsca, w którym spoczywały pozostałości z epoki kamienia”, zauważa Iovita. Było to czasochłonne i frustrujące, dlatego naukowcy postanowili zaprząc do pracy technologię. Korzystając z radaru do prześwietlania gruntu, tomografii elektrooporowej i penetrometru, starego archeologicznego narzędzia składającego się ze stalowego pręta z obciążnikiem w postaci młotka, zespół zaczął znajdować to, czego szukał. Korzystając z tych narzędzi, a także wielu spacerów w terenie i rozmów z mieszkańcami, zespół ostatecznie odkrył 95 nowych, niezbadanych jaskiń i schronisk skalnych. Jedna z tych jaskiń dostarczyła dowodów na jej wczesne zamieszkiwanie sięgających przybycia na ten obszar współczesnych ludzi, podczas gdy odkrycia z innej pozwalają twierdzić, że ludzie przebywali tam nawet w najzimniejszych i najbardziej suchych okresach. „Wiemy już, że ludzie byli tu w okresie paleolitu, teraz chcemy dowiedzieć się, kim byli, jak długo tu byli i dokąd się udali”. Aby pomóc odpowiedzieć na niektóre z tych pytań, zespół projektu zebrał próbki w poszukiwaniu starożytnego DNA i ma nadzieję na wykopanie i przebadanie dodatkowych stanowisk.

Wytrwałość przynosi efekty

Chociaż jest jeszcze wiele do zrobienia, Iovita jest szczególnie dumny ze swojego zespołu terenowego i ich pracy podczas tego projektu. „Ten rodzaj pracy jest wymagający pod względem psychicznym i fizycznym”, mówi. „Jednak nawet gdy nie znajdowaliśmy zbyt wiele, oni nigdy się nie poddawali”. To dzięki tej wytrwałości lepiej rozumiemy, w jaki sposób prehistoryczni ludzie wykorzystywali starożytne szlaki handlowe do przetrwania i rozwoju w okresie intensywnych zmian klimatu.

Słowa kluczowe

PALAEOSILKROAD, okres paleolitu, ludzie prehistoryczni, jedwabne szlaki, zmiana klimatu, epoki lodowcowe, stanowiska archeologiczne, archeolog

Znajdź inne artykuły w tej samej dziedzinie zastosowania