Technologia zapewnia bardziej przejrzyste podejście do udostępniania, odwiedzania i przetwarzania danych
Współcześni badacze podchodzą z dużą ostrożnością do publicznego udostępniania swoich danych. Ich niechęć jest zrozumiała, zważywszy na ogrom czasu i wysiłku włożonych w badania oraz fakt, że udostępnienie danych oznacza utratę kontroli nad tym, w jaki sposób i w jakim celu będą one dalej wykorzystywane w innych projektach badawczych. Z pomocą przychodzi im projekt RAISE(odnośnik otworzy się w nowym oknie), który demokratyzuje dostęp do danych i przestrzeni danych, jednocześnie czyniąc ich udostępnianie procesem bezpiecznym i kontrolowanym. „Rozwiązanie zaproponowane w ramach projektu RAISE umożliwia przejście od tradycyjnego udostępniania danych do ich »odwiedzania«, odpowiadając na obawy naukowców związane z otwartą nauką oraz wspierając przypadki użycia, w których zbiory danych nie mogą być otwarcie udostępniane, a jednocześnie zwiększając pulę danych dostępnych dla badań otwartych”, wyjaśnia Evdokimos Konstantinidis, adiunkt w Laboratorium Fizyki Medycznej i Innowacji Cyfrowych Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach w Grecji, będącego koordynatorem projektu.
Technologia w praktyce
Technologia, która odpowiada za rozwiązanie RAISE stawia dostawców danych i organizacje w roli gospodarza, który bezpiecznie przechowuje swoje zbiory danych we własnej infrastrukturze, zachowując nad nimi kontrolę i prawo własności. Z drugiej strony, osoby, które chcą skorzystać z zestawów danych, nie pobierają ich. Zamiast tego uruchamiają swoje algorytmy w podobnych zaufanych środowiskach, które zarządzają dostępem do danych. Platforma RAISE rejestruje wszystkie operacje przetwarzania danych i nadaje trwały identyfikator analizy badawczej, który Konstantinidis porównuje do cyfrowego identyfikatora obiektu. Umożliwia to powtarzalność oraz gwarantuje identyfikowalność, właściwe przypisanie autorstwa i zgodność z przepisami dotyczącymi danych wrażliwych. Dzięki tym rozwiązaniom projekt RAISE gwarantuje uznanie danych badawczych i dorobku badawczego, a także odpowiedzialność wszystkich zaangażowanych stron. W ciągu trzech lat od uruchomienia projekt odniósł szereg sukcesów. Na przykład, uruchomiono platformę RAISE(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz utworzono spółki spin-off wykorzystujące technologie blockchain i sztucznej inteligencji. Co więcej, organizacje prywatne i publiczne spoza projektu, a także społeczność otwartej nauki zaczęły eksplorować usługi RAISE oraz wartość, jaką mogą z nich czerpać. Do czasu zakończenia projektu RAISE w 2026 roku powstaną zaufane środowiska do prowadzenia badań. Umożliwi to udostępnianie zbiorów danych, które w przeciwnym razie nie byłyby udostępniane, w kontrolowany i odtwarzalny sposób, dzięki czemu więcej zbiorów danych stanie się dostępnych dla społeczności otwartej nauki. Badacze otrzymają należne uznanie za swoją pracę, a wszystkie dane badawcze będą dostępne do przetwarzania na równych zasadach, bez naruszania przepisów o ich ochronie. Opierając się na fundamentach projektu RAISE (Research Analysis Identifier SystEm), zespół badawczy planuje dalsze przełamywanie barier w udostępnianiu danych badawczych w ramach RAISE Suite(odnośnik otworzy się w nowym oknie) – kolejnego projektu finansowanego ze środków UE. Badacze zapewnią ponadto narzędzia do automatyzacji tworzenia wysokiej jakości wartościowych zestawów danych FAIR (łatwych do znalezienia, dostępnych, interoperacyjnych i przeznaczonych do wielokrotnego użytku). Stworzą również plany zarządzania danymi w formacie umożliwiającym automatyczne przetwarzanie przez maszyny, aby usprawnić cały cykl życia danych, od ich gromadzenia po tworzenie, udostępnianie, dostęp i przetwarzanie. Wspierając cały cykl życia danych, badacze zapewnią również płynną integrację praktyk zarządzania danymi przy minimalnym zakłóceniu codziennego przepływu pracy naukowców. Jeśli chcesz, żeby twój projekt został zaprezentowany w rubryce „Projekt miesiąca”, wyślij wiadomość na adres editorial@cordis.europa.eu i opowiedz nam o nim.