Wpływanie na postrzeganie czasu w celu poprawy samopoczucia
Postrzeganie czasu jest uzależnione od wielu czynników, wśród których można wymienić między innymi nasze otoczenie, a także nasze podejście do wykonywanej pracy. „Znane powiedzenie mówi, że szczęśliwi czasu nie liczą, a czas upływa szybciej na zabawie. W pewnym sensie można je uznać za prawdziwe”, wyjaśnia Argiro Vatakis, koordynator projektu ChronoPilot(odnośnik otworzy się w nowym oknie) z Uniwersytetu Panteion(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Grecji. „Pięć minut może sprawiać wrażenie znacznie dłuższego czasu, gdy jesteśmy znudzeni. Wynika to z procesów poznawczych odpowiadających za postrzeganie czasu”.
Manipulacja procesami poznawczymi
Można zatem powiedzieć, że procesy, które wpływają na nasze doświadczenie czasu, a także zróżnicowane sieci mózgowe i neuroprzekaźniki, są wystarczająco plastyczne, aby móc wpłynąć na nasze postrzeganie upływającego czasu. Dzieje się to nawet pomimo faktu, że pięć minut zawsze trwa pięć minut, niezależnie od naszego postrzegania. Zespół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu ChronoPilot postawił sobie za cel wykorzystanie tego dobrze udokumentowanego zjawiska i sprawdzenie, czy procesami poznawczymi można celowo manipulować w celu przyspieszenia lub spowolnienia postrzegania upływu czasu. Celem tych prac była ocena, czy takie techniki mogą być wykorzystane do poprawy samopoczucia oraz produktywności ludzi. Zespół ChronoPilot skupił się na miejscu pracy, gdzie rosnąca automatyzacja może przełożyć się na zróżnicowane interakcje między ludźmi i robotami. Ochotnicy wzięli udział w dwóch symulowanych scenariuszach dotyczących obsługi dronów wykorzystywanych w rolnictwie precyzyjnym i pracy na przemysłowej linii produkcyjnej, aby sprawdzić hipotezy zespołu.
Stymulacja percepcji czasu
Testy rozpoczęły się od pomiaru zmiennych, takich jak tętno ochotników, aby ustalić punkt odniesienia i poznać stan uczestników w sytuacji, w której nie odczuwają nudy ani stresu. Po rozpoczęciu zadania przez ochotników korzystających z gogli rzeczywistości wirtualnej lub pracujących w pokoju rzeczywistości rozszerzonej, badacze wprowadzali dane na temat ich fizjologii do algorytmu. To pozwoliło na wskazanie zmian i stwierdzenie, czy dany uczestnik był niedostatecznie lub nadmiernie pobudzony. Ocena czasu opierała się na szacowaniu przez ochotników czasu trwania określonej czynności. Jeśli stan uczestników odbiegał od poziomu wyjściowego, badacze stosowali stymulację słuchową, dotykową bądź wizualną, aby przyspieszyć lub spowolnić postrzeganie czasu przez daną osobę. „Takim czynnikiem może być na przykład pulsujący obiekt w rzeczywistości wirtualnej bądź rozszerzonej”, wyjaśnia Vatakis. „Następnie obserwowaliśmy, czy zastosowanie takiego bodźca pomagało w powrocie do poziomu wyjściowego, czy wymagana była dalsza stymulacja”.
Samopoczucie i zdrowie psychiczne
W obu scenariuszach zespół był w stanie wykazać, że stymulowanie sieci neuronowych może wpływać na postrzeganie czasu, a także mieć potencjalnie korzystny wpływ na samopoczucie i wydajność w pracy. „Dalsze działania obejmą opracowanie nowych sposobów pomiaru stanu fizjologicznego użytkowników i zwiększenie liczby sposobów modulowania poczucia czasu”, dodaje Vatakis. „Jedno z naszych odkryć dowodzi, że modulacja percepcji czasu działa wyłącznie przez chwilę - chcemy skupić się na tym zagadnieniu i zbadać je dogłębniej”. Innowacje technologiczne opracowane w ramach projektu, takie jak środowiska VR/AR i algorytmy decyzyjne, również będą rozwijane w przyszłości. Zdaniem Vatakisa, opracowana przez zespół koncepcja może mieć wiele praktycznych zastosowań w przyszłości. „Wśród odbiorców naszego rozwiązania mogą znaleźć się między innymi pacjenci poddawani długotrwałej hospitalizacji”, wyjaśnia. „W takich przypadkach stymulacja powodująca przyspieszenie poczucia upływającego czasu może być bardzo korzystna z punktu widzenia ich ogólnego samopoczucia i zdrowia psychicznego”. Inne możliwe zastosowania obejmują zakłady przemysłowe, zwłaszcza stanowiska wymagające wykonywania prostych i powtarzalnych zadań, a także pracę podczas nocnych zmian, która wpływa na nasze zegary biologiczne. „Chodzi przede wszystkim o zadbanie o dobrostan ludzi oraz przeciwdziałanie negatywnemu oddziaływaniu stresu i nudy”, zauważa Vatakis.
