Badanie mechanizmów neuronowych odpowiadających za doświadczenia muzyczne
Nie jest nierozsądne uważanie muzyki za zjawisko przypominające magię. Słuchanie muzyki wpływa na nasze emocje, zmienia sposób, w jaki postrzegamy świat, a nawet przenosi nas do innego czasu i miejsca dzięki wspomnieniom. To wysoce analityczne doświadczenie, w ramach którego błyskawicznie przetwarzamy złożone sceny muzyczne, uwzględniając normy kulturowe, oddzielając mieszanki dźwięków i odczuwając momenty oczekiwania i uwolnienia. Te niezwykłe zdolności poznawcze wciąż pozostają niezbadane, choć badacze zaczynają odkrywać niektóre z mechanizmów. W ramach projektu NEUME, finansowanego przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych(odnośnik otworzy się w nowym oknie), naukowcy badali, w jaki sposób plastyczność naszych mózgów pomaga nam oraz innym zwierzętom w doświadczaniu muzyki w wielu skalach czasowych. „Wiele skal czasowych odnosi się bezpośrednio do skali czasowej doświadczenia, od natychmiastowego słuchania muzyki i reagowania na nią, do ekspozycji na muzykę tworzoną przez nasze kultury przez całe życie”, wyjaśnia Shihab Shamma, wykładowca inżynierii elektrycznej i komputerowej na Uniwersytecie Maryland oraz na Wydziale Nauk Kognitywnych w Ecole normale supérieure - PSL (Paryż).
Rejestracja odpowiedzi neuronów na utwory muzyczne
Zespół przeprowadził szereg doświadczeń rejestrujących reakcje neuronalne na muzykę u ludzi i zwierząt. „Często polegaliśmy na tym, że reakcje są czasami nieprzewidywalne, włączając interesujące zmiany w strumieniach muzycznych oraz pamięć muzyczną i wiedzę słuchacza”, zauważa Shamma. Zespół zbadał, w jakich obszarach mózgu pojawiają się te nieprzewidywalne reakcje, w jaki sposób zmieniają się w czasie, gdy utwór muzyczny staje się znajomy, jak wiąże się to z przyjemnością odczuwaną przez słuchacza lub jej brakiem. Naukowcy zbadali również, jak zmieniają się reakcje, gdy słuchacze poznają muzykę charakterystyczną dla innych kultur. „Dostosowaliśmy wyniki badań do innych sygnałów, aby pogłębić nasze wnioski, na przykład traktując naukę drugiego języka jak słuchanie nieznanego utworu muzycznego i wykorzystując wyniki do oceny kompetencji językowych słuchacza”, dodaje Shamma. Inne badania wykraczały poza muzykę i dotyczyły analizę prawdziwej i wyobrażonej mowy.
Badanie specyfiki muzycznego doświadczenia
Badania doprowadziły do szeregu istotnych wyników, w tym odkrycia, jak wyobrażona muzyka, mowa lub dźwięki wyglądają w mózgu w porównaniu ze słyszalnymi odpowiednikami. „To niezwykle ciekawe, ponieważ przekłada się na wiele pomysłów i teorii oraz praktycznych rozwiązań”, zauważa Shamma. Naukowcy odkryli również, w jaki sposób słuchacze odczuwają fale napięcia i rozluźnienia oraz przyjemności podczas aktywnego słuchania muzyki, a także zjawiska plastyczności mózgu oraz ukrytego uczenia się, między innymi podczas grania losowych dźwięków na fortepianie. Kontrastuje to z uczeniem się, które wymaga od nas umiejętności przekładania melodii na ruchy palców. Przeprowadzone badania przekładają się na szereg istotnych wniosków. Dekodowanie wyobrażonej mowy może pozwolić nam na komunikację z pacjentami z zespołem zamknięcia. Oceny cykli rozluźniania napięcia można również wykorzystać do pomiaru zdolności osób z autyzmem do kontaktu z otoczeniem.
Dalsze badania ludzkiego doświadczenia muzycznego
Shamma wyjaśnia, w jaki sposób projekt otworzył przed nim świat pomysłów i interesujących zagadnień wymagających dalszych badań. Niektóre z nich, w tym dekodowanie myśli i badanie ich pochodzenia w ludzkim umyśle, są na bardzo zaawansowanym poziomie. „Inne badania obejmują przejścia od percepcji sensorycznej do działań motorycznych”, mówi Shamma. „Te badania przekładają się na wiele ekscytujących potencjalnych projektów, które mogą dotyczyć na przykład próby rozszyfrowania intencji ludzi, gdy czują potrzebę działania, lub skierowania ich poznania na różne cele”.