Ocena ryzyka związanego z mikrodrobinami plastiku
Chociaż ogólnie przyjmuje się, że mikro- i nano drobiny plastiku (MNP) są wszechobecne w naszym codziennym życiu, to naukowcy nie wiedzą, jaki wpływ mają one na nasze zdrowie. „Ile z tych cząstek plastiku faktycznie przedostają się do naszego organizmu poprzez układ oddechowy i pokarmowy i czy drobiny MNP wywierają negatywny wpływ na nasze zdrowie? – to pytania, jakie stawiają sobie naukowcy”, mówi Raymond Pieters, badacz z Uniwersytet w Utrechcie. W znalezieniu odpowiedzi na te pytania pomaga finansowany przez UE POLYRISK(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Zespół projektu bada je, analizując narażenie ludzi na MNP i ich potencjalną toksyczność, ze szczególnym naciskiem na potencjalne działania niepożądane MNP na układ odpornościowy”, dodaje Pieters, który pełnił rolę koordynatora projektu.
Pomiar cząstek mikro- i nanodrobin plastiku
Interdyscyplinarny zespół wybitnych europejskich laboratoriów i ekspertów ds. oceny ryzyka wykorzystał zaawansowane metody chemicznego wykrywania i ilościowego oznaczania cząstek tworzyw sztucznych, określenia kluczowych mechanizmów toksyczności MNP i identyfikacji biomarkerów toksyczności. „Do głównych rezultatów projektu należy zrozumienie, w jaki sposób można najskuteczniej mierzyć MNP, co otwiera drogę do ich testowania w złożonych macierzach, takich próbki krwi i powietrza”, tłumaczy Pieters. Na przykład, w badaniach scenariuszy dotyczących ludzi, MNP związane z gumą, takie jak te pochodzące z opon, występowały w znacznych ilościach we wszystkich testowanych sytuacjach, w tym w ruchu drogowym, produkcji tekstyliów i na boiskach piłkarskich z kauczukową nawierzchnią. Jednak w świecie rzeczywistym takie MNP stanowią jedynie niewielką część wszystkich cząstek stałych znajdujących się w powietrzu. „To ważne, ponieważ w przypadku niskiego poziomu danej ekspozycji potencjalna toksyczność nie będzie odkrywać roli. Jako że mamy przepisy dotyczące zanieczyszczenie powietrza, mogą one być wystarczające do regulacji obecności MNP w powietrzu”, zauważa Pieters.
Wpływ narażenia na mikrodrobiny plastiku na ludzkie zdrowie
Oprócz pomiaru ekspozycji na MNP w ramach projektu zbadano także wpływ, jaki MNP mogą mieć na układ odpornościowy. Przykładowo, dane uzyskane z metod testowania bez udziału zwierząt wskazują, że starzejące się i zwietrzałe MNP mają znaczący wpływ na komórki układu odpornościowego zaangażowane w wywoływanie stanu zapalnego. Stwierdzono też efektywny stymulacyjne MNP w scenariuszu dotyczącym ruchu pojazdów, związane ze zwiększonym poziomem leukocytów zapalnych po krótkoterminowym narażeniu. Pieters zaznacza, że stan zapalny może nasilać działanie MNP. „Łącznie te dane wskazują, że narażenie na MNP może być powiązane z niskimi i umiarkowanymi zmianami immunologicznymi, choć zmiany te mają charakter tymczasowy”, mówi.
Nowe ramy oceny zagrożeń związanych z mikrodrobinami plastiku
W oparciu o wyniki tych prac zespół innowacyjne ramy oceny zagrożeń związanych z MNP(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Ramy, które wykorzystują modułową konstrukcję do organizowania istniejących danych dotyczących narażenia i zagrożeń oraz zapewniają elastyczność w dostosowywaniu ich do postępu naukowego, zostały dobrze przyjęte przez instytuty ryzyka zdrowotnego w Niemczech, Holandii i Norwegii, a także przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Jako jedni z pierwszych pokazaliśmy wpływ MNP na ludzkie zdrowie, a nasze ramy oceny zagrożeń mogą położyć podwaliny pod przyszłe badania dotyczące wpływu MNP na zdrowie”, stwierdza Pieters.
