Zmiana ambicji klimatycznych w działania na rzecz klimatu
Choć regiony w całej Europie już teraz doświadczają fal upałów, powodzi, susz i skutków podnoszenia się poziomu mórz i oceanów, prace w zakresie przystosowania do skutków zmiany klimatu są często realizowane w oderwaniu od siebie. „W praktyce oznacza to projekty pilotażowe realizowane w pojedynczych sektorach, obejmujące pojedyncze technologie”, mówi Chrysi Laspidou z Uniwersytetu Tesalii(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Grecji, koordynatorka projektu ARSINOE(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Kluczową luką stwierdzoną przez nasz zespół był brak praktycznych rozwiązań pozwalających regionom na określenie priorytetów w ramach wzajemnie powiązanych systemów (na przykład woda-energia-żywność-ekosystemy) i wskazanie rzeczywistych innowacji, które odpowiadają tym potrzebom, a następnie przejście do możliwych do wdrożenia i sfinansowania działań. Projekt ARSINOE powstał w celu wypełnienia tej luki przez pilotażowe wdrożenie podejścia opartego na Misji UE ds. Adaptacji do Skutków Zmiany Klimatu(odnośnik otworzy się w nowym oknie)”.
Wdrażanie sposobów adaptacji do skutków zmiany klimatu
Celem projektu ARSINOE było wypracowanie podejścia, które regiony mogą wykorzystać do zaprojektowania i wdrożenia rozwiązań adaptacyjnych odpowiadających ich potrzebom. W tym celu powstało duże, multidyscyplinarne konsorcjum, które obejmowało organizacje badawcze i uniwersytety, małe i średnie przedsiębiorstwa, miasta oraz regiony, a także samorządy oraz europejskie i międzynarodowe sieci. „Pracowaliśmy nad dziewięcioma różnymi studiami przypadków (żywymi laboratoriami) rozciągającymi się od Aten po południową Danię”, zauważa Laspidou. „Zebraliśmy różnych interesariuszy, aby omówić wspólne wizje, wskazać bariery i zdefiniować krok po kroku działania pozwalające na wprowadzenie odpowiednich przystosowań klimatycznych”. W Atenach kluczowym celem planistów miejskich była poprawa zielonej infrastruktury i wspieranie różnorodności biologicznej w mieście w celu dostosowania go do wyzwań związanych ze zmianą klimatu, takich jak ekstremalne upały i gwałtowne powodzie, a także budowania odporności na tego rodzaju wydarzenia. W tym celu powstał rynek innowacji i mechanizm dopasowywania - Climate Innovation Window(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (CIW). Mechanizm ten umożliwia regionom wybieranie i zakontraktowanie innowacji w celu ich demonstracji i wdrożenia. „Jednym słowem założeniem projektu ARSINOE nie było traktowanie innowacji wyłącznie z punktu widzenia technologii - dla nas są systemami, które muszą obejmować ludzi, zarządzanie, dane i finanse, aby umożliwić wdrażanie rozwiązań na szeroką skalę”, wyjaśnia Laspidou.
Od regionalnych potrzeb do realnych rozwiązań
Mechanizm CIW był kluczowym elementem procesu umożliwiającego określanie potrzeb regionów w celu wprowadzenia rzeczywistych rozwiązań. Studia przypadków realizowane w ramach dziewięciu żywych laboratoriów wskazują szczegółowo wyzwania oraz określone rozwiązania. W Rumunii uczestnicy wdrożyli pilotażowe działania obejmujące analizy bakterii biofiltracyjnych w delcie Dunaju i testowanie technik na glebach zanieczyszczonych solą w celu przywrócenia funkcji ekosystemowych i wsparcia przystosowania do skutków zmiany klimatu. „Zmodernizowaliśmy narzędzie CIW w oparciu o opinie użytkowników i sposób jego wykorzystania w praktyce”, dodaje Laspidou. „W ramach studiów przypadku zakontraktowano łącznie 23 innowacje w otwartych przetargach, dając innowatorom możliwość weryfikacji rozwiązań w praktyce i pomagając regionom szybciej przejść od zainteresowania do wdrożenia”. W ramach projektu uruchomiono również aplikację dla naukowców-wolontariuszy o nazwie MINKA(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Niemal 9 000 osób wykorzystało ją do zebrania ponad 370 000 obserwacji różnorodności biologicznej w samych Atenach, tworząc w ten sposób zbiór danych dotyczących różnorodności biologicznej dla miasta w celu zaplanowania przyszłych interwencji. „Wskazując słabe punkty, decydenci polityczni mogą ustalić priorytety w zakresie przystosowań, skutecznie przydzielać zasoby i opracowywać strategie ograniczania ryzyka, a naukowcy mogą wspierać rozwój regionów odpornych na skutki zmiany klimatu”, zauważa Laspidou.
Określanie odpowiednich rozwiązań klimatycznych
W przyszłości samorządy będą mogły nadal korzystać z narzędzia CIW w celu określenia odpowiednich rozwiązań klimatycznych i czerpać z doświadczeń zgromadzonych w ramach dziewięciu studiów przypadków zrealizowanych w ramach projektu. Innowatorzy oraz małe i średnie przedsiębiorstwa również mogą czerpać korzyści dzięki zwiększonej widoczności i mechanizmowi, który dopasowuje opracowane przez nich rozwiązania do miejsc, które ich potrzebują. Powielanie rezultatów poza dziewięcioma żywymi laboratoriami będzie wspierana przez sieci takie jak ENRICH GLOBAL(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Siec ta łączy innowatorów, władze publiczne i liderów społeczności z całej Europy w celu kształtowania bardziej odpornych i zrównoważonych społeczeństw. „Projekt ARSINOE zmienia ambicje Europejskiego Zielonego Ładu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w wykonalne i realistyczne działania regionalne”, mówi Laspidou. „Nasze narzędzia i wytyczne mogą pomóc regionom we współtworzeniu międzysektorowych, opartych na dowodach i powiązanych z realiami finansowania i zarządzania strategii adaptacyjnych. Nie chodzi tu bowiem wyłącznie o to, co należy zrobić, ale także o działania, które należy podjąć”.
