Rozwiązania klimatyczne zorientowane na potrzeby ludzi
Usługi klimatyczne są źródłem informacji związanych z klimatem, które pomagają użytkownikom w podejmowaniu decyzji dotyczących przystosowań klimatycznych i stawiania czoła ekstremalnym zjawiskom pogodowym, w tym suszom, falom upałów i długotrwałym mrozom. Choć usługi te mają na celu pomoc ludziom we wdrażaniu działań na szczeblu lokalnym, w praktyce zwykle opierają się na zagadnieniach naukowych i trudno mówić o ich zorientowaniu na potrzeby użytkowników. W ciągu ostatnich dziesięcioleci trafniejsze prognozy i prognozowanie sezonowe znacznie zwiększyły potencjał usług klimatycznych. Jak zauważa Lisa Goddard(odnośnik otworzy się w nowym oknie), „usługi klimatyczne muszą być czymś więcej niż wyłącznie przejawami nauki o klimacie”. Zespół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu I-CISK(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zajął się załataniem luki między aspektem naukowym usług klimatycznych a ich użytecznością. Badacze skupili się na pokonywaniu barier, które ograniczają ich wykorzystanie i użyteczność, w tym na braku zrozumienia potrzeb użytkowników końcowych, ich procesów decyzyjnych i sposobu, w jaki łączą miejscową wiedzę z wiedzą naukową. „Kluczowym założeniem projektu I-CISK było uznanie wartości wiedzy lokalnej, tradycyjnej i rdzennej. Połączenie tych zróżnicowanych perspektyw ma zasadnicze znaczenie, jeśli chcemy sprawić, by usługi klimatyczne były bardziej skupione na potrzebach ludzi, a zarazem stały się skuteczniejsze”, zauważa Micha Werner, koordynator projektu. Badacz opisuje trzy kluczowe wymiary popularyzacji usług klimatycznych - ich istotność, wiarygodność i legitymizację. Istotność oznacza, że usługa zaspokaja rzeczywistą potrzebę i jest ważna dla użytkowników. Wiarygodność oznacza rzetelność dostarczanych informacji. Legitymizacja łączy pozostałe czynniki w wyniku procesu, który bierze pod uwagę głosy użytkowników i sprzyja budowaniu zaufania.
Żywe laboratoria przybliżają usługi klimatyczne
Czynnikiem, który odróżnia projekt I-CISK od innych inicjatyw, jest oparcie wszystkich badań na siedmiu żywych laboratoriach działających w całej Europie (między innymi w Gruzji) oraz w Lesotho. Laboratoria te połączyły podmioty z różnych sektorów w celu współtworzenia usług klimatycznych dostosowanych do konkretnych kontekstów. „Każde żywe laboratorium było wyjątkowe - uczestnicy stawiali czoła wyzwaniom wykorzystując własne procesy, które mimo swej wyjątkowości były zgodne z ogólnym planem działań. Celem było zapewnienie efektywnej współpracy i unikanie nadmiernego obciążania interesariuszy, którzy uczestniczyli w projekcie dobrowolnie”, podkreśla Werner. Proces współtworzenia polegał na czymś więcej niż wyłącznie na rozwoju usług. „Wymagał bowiem zrozumienia, w jaki sposób ludzie podejmują decyzje, jakie widzą alternatywy oraz co jest dla nich najważniejsze”, dodaje Werner. Choć uczestnicy projektu koncentrowali się przede wszystkim na dostarczaniu informacji klimatycznych w skali sezonów (od 1 do 6 miesięcy), określili także inne ramy czasowe i zagrożenia klimatyczne, które uznali za istotne i wymagające uwzględnienia w zakresie usług. Żywe laboratoria stanowiły ośrodki badawcze, których zadaniem było badanie znaczenia miejscowej wiedzy i opracowywanie wiarygodnych informacji na temat klimatu. W ramach badań zespół przeanalizował także niezamierzone konsekwencje wynikające z korzystania z usług klimatycznych. Badacze przyglądali się między innymi, czy mogą one prowadzić do złych wyborów lub obierania niezrównoważonych strategii.
Współtworzenie w praktyce
Kluczowym rezultatem projektu była platforma usług klimatycznych zbudowana w oparciu o otwarte, znormalizowane oprogramowanie i technologie oparte na chmurze. Platforma ta stanowi wspólny fundament dla różnych współtworzonych usług, zapewniając łatwość ich użytkowania i możliwość współpracy. Ponadto jest połączona ze źródłami danych, takimi jak program Copernicus, aby zapewnić dostęp do dodatkowych integracji. Innowacyjną funkcją jest kompozytor usług klimatycznych oparty na sztucznej inteligencji(odnośnik otworzy się w nowym oknie), umożliwiający osobom niebędącym ekspertami interaktywne projektowanie podstawowych usług klimatycznych przy użyciu sztucznej inteligencji i agentów. „Platforma oferuje praktyczne informacje na temat współtworzenia. Zrozumienie skutecznych i nieskutecznych rozwiązań ma kluczowe znaczenie dla udanego współtworzenia”, podkreśla Werner.
Istotne rozwiązania klimatyczne
Usługi klimatyczne zaprojektowane z myślą o ludziach łączą wiedzę naukową z miejscową wiedzą i wkładem użytkowników w celu opracowywania praktycznych, spersonalizowanych rozwiązań. „Zbadaliśmy znaczenie miejscowej wiedzy z punktu widzenia usług klimatycznych. Wiemy kto ją posiada i w jaki sposób wpływa ona na decyzje. Poszerzenie tego zrozumienia jest istotne z punktu widzenia włączenia miejscowej wiedzy do usług klimatycznych oraz zwiększania ich znaczenia, wiarygodności i legitymizacji”, podsumowuje Werner.
