Dochody z drewna stale najważniejsze w lasach Europy
Czy Europejski Zielony Ład i inne unijne instrumenty strategiczne zdołały przesunąć punkt ciężkości z usług zaopatrzeniowych świadczonych przez lasy na ich oddziaływanie regulacyjne i kulturowe? Jak dowiadujemy się z rezultatów badania(odnośnik otworzy się w nowym oknie) realizowanego w ramach finansowanych ze środków Unii Europejskiej projektów SINCERE(odnośnik otworzy się w nowym oknie), InnoForESt(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i INTERCEDE(odnośnik otworzy się w nowym oknie), inicjatywy te nie spełniają pokładanych w nich nadziei. Badacze stwierdzili bowiem, że gospodarka leśna na terenie UE nadal jest w dużej mierze ukierunkowana na produkcję drewna, która stale stanowi najbardziej dochodową usługę ekosystemową świadczoną przez lasy. Przez ponad sto lat leśnictwo w całej Europie koncentrowało się głównie na zrównoważonej produkcji drewna na potrzeby budownictwa, a następnie na innych produktach, wśród których można wymienić drewno opałowe, orzechy, owoce i rośliny lecznicze. Choć mniej lukratywne usługi regulacyjne, jak sekwestracja dwutlenku węgla, a także usługi kulturalne obejmujące ekoturystykę czy rekreację, cieszą się od pewnego czasu większą uwagą społeczeństwa, nie zmienia to faktu, że blisko 47 % europejskich lasów znajduje się w rękach prywatnych, a ich gospodarka opiera się na zysku. Gdy uwzględnimy fakt, że nawet lasy publiczne są częściowo zarządzane przez przedsiębiorstwa nastawione na zysk, przestaje dziwić, że to właśnie potencjał generowania dochodów z różnych usług ekosystemowych ma istotny wpływ na sposób zarządzania lasami.
Powiązanie zysków i usług
Aby zgłębić powiązania pomiędzy dochodami z eksploatacji lasów a realizacją przez nie różnych usług ekosystemowych w całej Europie, naukowcy przeprowadzili ankietę wśród właścicieli i zarządców lasów na temat związanych z nimi źródeł dochodów. Następnym krokiem było zestawienie tych informacji z danymi na temat lasów, obejmującymi skład gatunkowy drzew, status ochrony i odległość od najbliższego miasta. Ponadto badacze wykorzystali algorytmy uczenia maszynowego, aby ekstrapolować wyniki badania na całą Europę. Uzyskane rezultaty wskazują, że blisko 80 % dochodów europejskich lasów wynika z zaspokajania zapotrzebowania na produkty i surowce. Usługi regulacyjne i kulturalne są z kolei rzadko postrzegane jako dochodowe. Każe to zauważyć istotną rozbieżność między zapotrzebowaniem społeczeństwa na takie usługi a obecnymi poziomami dochodów wynikających z ich realizacji. Zespół wskazał dwa odrębne klastry zrzeszające europejskich właścicieli i zarządców lasów. Pierwszy z nich odpowiada za zarządzanie głównie lasami iglastymi na słabo zaludnionych obszarach Europy Północnej i Wschodniej, a niema cały dochód tego klastra opiera się na produkcji drewna. Druga grupa zarządza lasami liściastymi występującymi głównie w Europie Południowej i Zachodniej, często w pobliżu miast i na terenach obszarów Natura 2000. W przypadku drugiego klastra usługi regulacyjne i kulturowe stanowią źródło około jednej trzeciej dochodów z lasów, jednak rentowność pozostaje niska. Wnioski z badań wspieranych przez projekty SINCERE (Spurring INnovations for Forest ECosystem SERvices in Europe), InnoForESt (Smart information, governance and business innovations for sustainable supply and payment mechanisms for forest ecosystem services) oraz INTERCEDE (InceNtivising fuTurE foRest eCosystem sErvices anD incomes in Europe) zwracają uwagę na potrzebę opracowania strategii, które nie będą sprzyjały wyłącznie produkcji drewna, ale także realizacji innych usług ekosystemowych. Autorzy badania doszli do wniosku, że „uznanie zarówno tego przestrzennego podziału w całej Europie, jak i rozbieżności między zachętami gospodarczymi skłaniającymi właścicieli i zarządców lasów do realizacji głównie usług związanych z zaopatrzeniem i dostarczaniem surowców, a zapotrzebowaniem społeczeństwa na regulacyjne i kulturowe usługi ekosystemowe, ma kluczowe znaczenie dla opracowania dostosowanych do potrzeb, skutecznych strategii dotyczących wielu usług realizowanych przez ekosystemy leśne”. Więcej informacji: strona projektu SINCERE(odnośnik otworzy się w nowym oknie) strona projektu InnoForESt(odnośnik otworzy się w nowym oknie) strona projektu INTERCEDE(odnośnik otworzy się w nowym oknie)
