Jak kraje dostosowują systemy monitorowania różnorodności biologicznej w całej Europie?
Strategie dotyczące różnorodności biologicznej często są zależne od danych, które poszczególne kraje gromadzą w różne sposoby. Listy gatunków, działania badaczy i cykle sprawozdawcze różnią się, co utrudnia porównywanie trendów, wykrywanie nowych zagrożeń oraz koordynowanie działań w różnych krajach. Europejskie Partnerstwo na rzecz Różnorodności Biologicznej Biodiversa-plus(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zrzesza podmioty finansujące badania i organizacje środowiskowe, a jego celem jest poprawa monitorowania różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych w całej Europie. Partnerstwo koncentruje się na koordynacji i harmonizacji działań - uzgadnianiu mierzonych parametrów, badaniu rozwiązań w praktyce i pomaganiu krajom we wdrażaniu metod dopasowanych do rzeczywistych budżetów i potrzeb.
Budowanie wspólnych ram obserwacji w różnych krajach
W kontekście monitorowania pierwszym krokiem jest zebranie odpowiednich osób, uzgodnienie wspólnych obowiązków i określenie jasnych przypadków użycia. Petteri Vihervaara, kierownik prac związanych z monitorowaniem w ramach finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu Biodiversa-plus, wyjaśnia, że „partnerstwo Biodiversa-plus po raz pierwszy w historii połączyło producentów danych, użytkowników danych i organy unijne”. Ten przełom jest niezwykle istotny, ponieważ zmienia proces monitorowania z porównywania krajowych zbiorów danych po fakcie dzięki wdrożeniu wspólnie zaprojektowanych ram, które pozwalają partnerom na uzgodnienie wymogów, zmiennych i wspólnych mianowników. W praktyce działania są testowane w ramach pilotaży tematycznych opartych na znormalizowanych protokołach. Wszyscy partnerzy stosują tę samą metodykę, prowadząc badania w tym samym czasie dzięki centralnej koordynacji, minimalnie dostosowując protokoły do lokalnych warunków. Takie działania wykraczają poza prostą harmonizację znaną z wcześniej istniejących podejść, ponieważ umożliwiają wytwarzanie bezpośrednio porównywalnych danych od samego początku prac, a jednocześnie zapewniają, że wyniki spełniają potrzeby w zakresie sprawozdawczości i obowiązujące wymogi.
Pilotażowe monitorowanie inwazyjnych gatunków obcych
Jeden z projektów pilotażowych koncentruje się na inwazyjnych gatunkach obcych - zagadnieniu, w przypadku którego szybkość i spójność danych mają kluczowe znaczenie. Inicjatywa powstała w celu przetestowania powtarzalnych, skalowalnych podejść, które działają w ramach istniejących cykli sprawozdawczych, przy jednoczesnym uwzględnieniu nierównomiernych możliwości krajowych, niedoborów danych i kosztów. Celem jest przełożenie rezultatów badań pilotażowych na rutynowe monitorowanie w poszczególnych krajach poprzez opracowanie gotowych protokołów, procesów, szacunków kosztów i praktycznych wskazówek. Automatyzacja stanowi kluczowy element tego planu. Toke Thomas Høye, koordynator pilotażowego programu monitorowania inwazyjnych gatunków obcych w ramach partnerstwa Biodiversa-plus, zauważa: „Wykorzystanie zautomatyzowanego rozpoznawania obrazu w kontekście działań przyspieszy i znormalizuje szybkie i masowe monitorowanie określonych inwazyjnych gatunków obcych, gdyż będzie stanowiło źródło wysokiej jakości danych”. Te same procesy można również dostosować do innych rodzajów danych, na przykład do dźwięku, a także innych taksonów, pomagając krajom rozszerzyć zasięg monitorowania bez polegania wyłącznie na pracochłonnych badaniach terenowych.
Łączenie finansowanych projektów z bardziej użytecznymi danymi
Partnerstwo Biodiversa-plus wspiera również finansowane projekty, które zajmują się lukami w monitorowaniu i zwiększają porównywalność wyników. Zespół projektu ANTENNA(odnośnik otworzy się w nowym oknie), finansowanej w ramach partnerstwa Biodiversa-plus inicjatywy w zakresie monitorowania owadów zapylających, opracowuje transgraniczne zestawy danych, aby przetwarzać obserwacje w wyselekcjonowane zbiory danych i wskaźniki istotne dla strategii. Działania te wpisują się w realizację priorytetów dotyczących owadów, siedlisk, gatunków pospolitych i obszarów chronionych, angażując naukowców, organizacje pozarządowe, naukowców-wolontariuszy i decydentów, dzięki czemu narzędzia mogą być wdrażane poza środowiskiem badawczym. W przypadku monitorowania opartego na DNA, projekt MetaPlantCode(odnośnik otworzy się w nowym oknie) finansowany przez Biodiversa-plus i skupiający się na harmonizacji procesów metabarkodowania roślin, pracuje nad przystosowaniem rozwiązania do istniejących potrzeb. Birgit Gemeinholzer, koordynatorka projektu, wskazuje czynniki, których wymaga szersze wdrożenie. „Wystarczająco dobra harmonizacja w zakresie metabarkodowania roślin oznaczałaby, że zamiast wykorzystywania dokładnie tych samych metod zostałyby uzgodnione zalecenia dotyczące najlepszych praktyk, w tym metod laboratoryjnych, referencyjnych baz danych albo procesów bioinformatycznych spełniających wymogi rygoru naukowego, jak i użyteczności dla różnych użytkowników, od laboratoriów badawczych po agencje monitorujące i innych praktyków”. Celem jest uzgodnienie standardów danych i metadanych, aby wyniki mogły być udostępniane za pośrednictwem platformy GBIF(odnośnik otworzy się w nowym oknie), Global Biodiversity Information Facility, a także interpretowane w ten sam sposób w celu ich praktycznego wykorzystania. Oprócz opracowania jednolitych metod monitorowania, partnerstwo ma również na celu usprawnienie wyszukiwania informacji o różnorodności biologicznej i powiązanie ich z potrzebami decyzyjnymi, między innymi w obszarach takich jak finanse i sprawozdawczość w zakresie zrównoważonego rozwoju.
