Oczyszczanie mórz, od góry do dołu
Finansowany ze środków UE projekt SeaClear2.0(odnośnik otworzy się w nowym oknie) polega na rozmieszczeniu zespołów autonomicznych, inteligentnych robotów w celu monitorowania i zbierania śmieci z powierzchni morza i, co ważniejsze, z jego dna. Jego zintegrowane podejście dotyczy pełnego cyklu odpadów morskich, pomagając w realizacji misji UE polegającej na przywróceniu i ochronie naszych oceanów, mórz i wód śródlądowych do 2030 r. Każdego roku nawet 600 000 ton odpadów z tworzyw sztucznych trafia do europejskich mórz, a zdecydowana większość z nich osiada na dnie morskim. Chociaż wszystkie morza w Europie są zanieczyszczone plastikiem, to Morze Śródziemne ponosi największe obciążenie. Wynika to przede wszystkim z połączenia dużej presji człowieka — spowodowanej gęsto zaludnionymi wybrzeżami, intensywną turystyką i nieefektywną gospodarką odpadami — oraz półzamkniętego basenu Morza Śródziemnego, z bardzo ograniczoną wymianą wody z Oceanem Atlantyckim. „Ogromna ilość śmieci trafia do morza”, zauważa Bart De Schutter, profesor koordynujący projekt SeaClear2.0 na Uniwersytecie Technologicznym w Delft, w Holandii, w niedawnym artykule(odnośnik otworzy się w nowym oknie) opublikowanym na „Euronews”. „Wiele projektów ukierunkowanych jest na odpady powierzchniowe, ale my spoglądamy na dno morskie” — dodaje De Schutter. „Ważne jest, aby usuwać stamtąd śmieci, ponieważ mogą one zanieczyścić środowisko”.
Jastrzębie, smoki, żółwie, pszczoły i koty w służbie
Projekt SeaClear2.0 opiera się na osiągnięciach swojego poprzednika, SeaClear, w ramach którego opracowano pierwszy autonomiczny system robotyczny do zbierania śmieci z dna morskiego. Obecny system składa się z floty inteligentnych robotów, z autonomicznym, zdalnie sterowanym bezzałogowym pojazdem nawodnym (USV) o nazwie SeaCAT służącym jako jego centralny węzeł. Robot SeaCAT koordynuje i rozmieszcza wiele robotów w celu wykrywania, klasyfikowania i zbierania odpadów morskich. Do SeaCAT dołączony jest dron powietrzny o nazwie SeaHawk (od ang. hawk — „jastrząb”), który identyfikuje miejsca o dużej zawartości śmieci. Mini TORTUGA (po hiszpańsku „żółw”), kompaktowy i bardzo zwrotny podwodny łazik rozmieszczony przez SeaCAT, służy do mapowania dna morskiego i identyfikacji śmieci przed operacjami zbierania. Specjalnie skonstruowany chwytak robotyczny służy do bezpiecznego łapania obiektów o różnych kształtach i wadze w trudnych warunkach podwodnych. SeaBees (od ang. bee — pszczoła), kompaktowe mini-drony zdolne do poruszania się w ciasnych przestrzeniach, są wykorzystywane do zbierania śmieci za pomocą sieci. Wreszcie, drugi USV projektu, SeaDragon (od ang. dragon — smok), jest wykorzystywany do deponowania zebranych odpadów i transportowania ich z powrotem na brzeg. System SeaClear2.0 został już przetestowany w marinie w Marsylii we Francji oraz w Niemczech. „Podczas testów usuwaliśmy już gumowe opony, metalowe ogrodzenia i części statków” — komentuje De Schutter. „Używając dźwigu na statku powierzchniowym, możemy podnosić nawet cięższe przedmioty”. Zespół projektu SeaClear2.0 planuje dalsze usprawnienie technologii do końca projektu w grudniu 2026 roku. „Nie jesteśmy jeszcze dokładnie tam, gdzie chcielibyśmy być” — mówi Yves Chardard, dyrektor generalny francuskiego partnera projektu Subsea Tech. „Ale już niewiele nam brakuje”. Kolejne testy odbędą się w Wenecji (Włochy), Dubrowniku (Chorwacja) i Tarragonie (Hiszpania). W lutym 2026 roku w ramach projektu SeaClear2.0 (Scalable Full-cycle Marine Litter Remediation in the Mediterranean: Robotic and Participatory Solutions) zorganizowano tygodniową szkołę zimową poświęconą rozwojowi robotyki morskiej na rzecz czystszego oceanu. Wydarzenie, którego gospodarzem był niemiecki partner projektu Uniwersytet Techniczny w Monachium, zgromadziło 42 naukowców z 16 krajów, aby poznać najnowocześniejsze autonomiczne systemy podwodne zaprojektowane do identyfikacji i zbierania śmieci z dna morskiego. Więcej informacji: strona internetowa projektu SeaClear2.0(odnośnik otworzy się w nowym oknie)
