Zrozumienie podłoża zachowań nacechowanych uprzedzeniami ze względu na płeć
Na całym świecie istnieje wiele praktyk kulturowych związanych z płcią, w tym oskarżenia o czary, dyskryminacja kobiet ze względu na obciążenie pracą i wysyłanie mężczyzn na wojnę. Zachowania te określane są jako „zagadki ewolucyjne”: modele ewolucyjne zakładają, że dostosowanie powinno być zmaksymalizowane. Przy takim założeniu wspomniane przykłady nie mają sensu. „Kobiety pracujące ciężej niż mężczyźni to dla nich koszt — dlaczego jest to ewolucyjnie stabilne?” — mówi Ruth Mace, antropolożka z University College London. „Walka na wojnie to ryzykowanie życia dla dobra publicznego — po co więc na nią jechać? Oskarżenia o czary nie wydają się mieć żadnych podstaw, dlaczego więc były tak powszechne?”. W ramach projektu EvoBias(odnośnik otworzy się w nowym oknie), finansowanego przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych(odnośnik otworzy się w nowym oknie), Mace ze swoim zespołem starała się dokładniej zbadać te zjawiska. Zespół projektu poszukiwał przyczyn tych szkodliwych zachowań na podstawie demografii ewolucyjnej, dziedziny łączącej teorię ewolucji z badaniem narodzin, zgonów i zachowań. „Ogólnie rzecz biorąc, motywem przewodnim wszystkich różnych praktyk, nad którymi pracowaliśmy, było przyjęcie znacznie bardziej środowiskowego i opartego na analizie kosztów i korzyści punktu widzenia, aby spróbować zrozumieć podstawy praktyk kulturowych” — zauważa Mace.
Badanie demografii Meksyku, Tybetu i Wielkiej Brytanii
Naukowcy przeprowadzili badania terenowe w Tybecie, zbierając dane demograficzne w wioskach, które wykazały, że kobiet było stosunkowo więcej i to na nich spoczywało więcej obowiązków(odnośnik otworzy się w nowym oknie) — było to w rzeczywistości dość powszechne ze względu na wysoki odsetek mężczyzn zostających mnichami i udających się do klasztoru. „Interpretujemy to jako zmniejszoną siłę przetargową, ponieważ brakuje mężczyzn, co pozostawia kobietom mniej opcji na rynku małżeńskim” — wyjaśnia Mace. I dodaje: „Badaliśmy również rolę proporcji płci w Wielkiej Brytanii i Meksyku, wykorzystując gry ekonomiczne”.
Łączenie lokalnych zachowań związanych z uprzedzeniami ze względu płeć z próbkami globalnymi
Zespół odkrył wyraźne powiązania między celibatem religijnym a kosztami małżeństwa dla różnych płci. Modelowanie ujawniło, w jaki sposób konkurencja między braćmi, spowodowana ceną panny młodej (związaną z poligynią), prowadzi do większej liczby mnichów. Z drugiej strony, posag (płatności małżeńskie dla rodziny pana młodego, związane z monogamią) prowadzi do rywalizacji między siostrami i przekłada się na wyższą liczbę zakonnic. Naukowcy przetestowali to empirycznie, tworząc globalną próbę w różnych kulturach, która potwierdziła ich ustalenia(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „W związku z tym praktyka kulturowa jest powiązana z praktykami małżeńskimi, co stanowi wyraźny przykład demograficznego pochodzenia praktyk kulturowych związanych z płcią” — zauważa Mace. Zespół projektu przeprowadził podobną analizę oskarżeń o czary(odnośnik otworzy się w nowym oknie), ponownie pokazując, że wzorce oskarżeń można wyjaśnić kompromisem między kosztami a korzyściami dla oskarżającego, ponownie wiążąc to z praktykami kulturowymi. Stwierdzono również, że w społeczeństwach nomadycznych jest mniej wierzeń w czary niż w osiadłych. Zespół wykazał, że przemoc oparta na honorze i „zabójstwa honorowe”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) są silnie związane z małżeństwami kuzynów w różnych kulturach. „Powtarzającym się odkryciem jest to, że te koszty i korzyści często wynikają z konkurencji w rodzinie, a nie tylko z nadużywania władzy przez mężczyzn, jak często się zakłada” — zauważa.
W poszukiwaniach odpowiedzi na inne zagadki ewolucji
Zespół nadal pracuje nad zestawami danych, a wyniki zostaną w przyszłości opublikowane, w tym te dotyczące porwań narzeczonych oraz ról i obciążeń związanych z „trzecią płcią” w Meksyku. Mace bada kolejną zagadkę ewolucji, aby dowiedzieć się, dlaczego płodność spada do tak niskiego poziomu. Mace napisała również książkę skierowaną zarówno do odbiorców akademickich, jak i szerszej publiczności, która jest obecnie na etapie recenzji, wstępnie zatytułowaną "Counting Babies", która podkreśla wartość ram demografii ewolucyjnej projektu.
