Argumenty za rutynowymi badaniami przesiewowymi w kierunku zwłóknienia wątroby
Marskość wątroby jest zagrażającą życiu chorobą, która dotyka około 10 milionów Europejczyków. Chociaż marskość wątroby jest generalnie nieuleczalna, zwłóknienie wątroby — nagromadzenie tkanki bliznowatej w wątrobie, które prowadzi do marskości — jest odwracalne. Innymi słowy, lecząc zwłóknienie wątroby, można zapobiec marskości. Łatwiej jednak powiedzieć niż zrobić. „Zwłóknienie wątroby jest często trudne do zdiagnozowania we wczesnych stadiach, ponieważ nie powoduje objawów, dopóki nie dojdzie do zaawansowanego bliznowacenia, ale wtedy często jest już za późno na leczenie, a pacjenci mogą umrzeć lub wymagać przeszczepu wątroby” — mówi Pere Ginès, profesor medycyny na Uniwersytecie w Barcelonie(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Przy wsparciu finansowanego ze środków UE projektu LiverScreen(odnośnik otworzy się w nowym oknie), Ginès prowadzi działania mające na celu opracowanie procesu diagnozowania przewlekłej choroby wątroby wystarczająco wcześnie, aby można ją było jeszcze leczyć. „Chcemy być w stanie przesiewowo badać ogólną populację pod kątem zwłóknienia wątroby w sposób podobny do tego, w jaki obecnie badamy raka jelita grubego, piersi i prostaty” — dodaje Ginès. Celem projektu było ponadto zidentyfikowanie kluczowych czynników ryzyka przewlekłych chorób wątroby.
U wielu dorosłych występuje niezdiagnozowane zwłóknienie wątroby
Dzięki zespołowi badaczy pochodzących z dziewięciu krajów UE, w ramach projektu zrekrutowano ponad 30 000, którzy nie mieli zdiagnozowanej choroby wątroby. „To zdecydowanie największa na świecie kohorta populacyjna z znanym fenotypem wątroby, czyli baza danych, którą udostępnimy innym badającym choroby wątroby” — wyjaśnia Ginès. Na podstawie tej kohorty naukowcy ustalili, że około 2% dorosłej populacji europejskiej ma niezdiagnozowane zwłóknienie wątroby w zaawansowanym stadium. Projekt zidentyfikował również duży odsetek osób zagrożonych rozwojem przewlekłej choroby wątroby. „Liczby te pokazują, że znaczna liczba osób może odnieść korzyści dzięki środkom profilaktycznym i terapeutycznym, które mogłyby co najmniej zapobiec postępowi choroby, a nawet ją wyleczyć” — zauważa Ginès.
Nowy sposób na badania przesiewowe w kierunku zwłóknienia wątroby
Kolejnym kluczowym rezultatem projektu jest nowa koncepcja badań przesiewowych w kierunku zwłóknienia wątroby. To rozwiązanie o nazwie LiverRisk(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wykorzystuje algorytm do wykrywania obecności zwłóknienia wątroby u osób dorosłych bez diagnozy choroby wątroby. Zapewnia również prognozę długoterminowego ryzyka zgonu z powodu chorób wątroby. „To proste narzędzie, dostępne jako aplikacja lub do pobrania ze strony internetowej, które lekarze mogą wykorzystać do szybkich obliczeń oceny ryzyka wątroby pacjenta” — zauważa Ginès. Aby obliczyć wynik, wystarczy wprowadzić wiek pacjenta, płeć i sześć parametrów laboratoryjnych: poziom glukozy, cholesterolu, AST, ALT, GGT i liczbę płytek krwi. Bezpłatną aplikację można pobrać stąd(odnośnik otworzy się w nowym oknie).
Nowe narzędzie w walce z przewlekłymi chorobami niezakaźnymi
Kładąc podwaliny pod rutynowe badania przesiewowe w kierunku zwłóknienia wątroby, projekt LiverScreen pomaga Europie w walce z przewlekłymi chorobami niezakaźnymi, które są najpowszechniejszą przyczyną zgonów na świecie. „Ponieważ przewlekłe choroby wątroby są źródłem raka wątroby, badania przesiewowe w tym kierunku — a następnie odpowiednie leczenie — mogą pomóc zmniejszyć obciążenie rakiem wątroby” — podsumowuje Ginès. Naukowcy przygotowują obecnie randomizowane badanie z grupą kontrolną mające na celu wykazanie, w jaki sposób badania przesiewowe w kierunku zwłóknienia wątroby zmniejszają długoterminową śmiertelność z powodu przewlekłych chorób wątroby.
