Zamówienia publiczne sprzyjają innowacyjności w diagnostyce nowotworów
Płynna biopsja, która umożliwia analizę kodu genetycznego nowotworu krążącego we krwi pacjenta, otworzyła nowe możliwości profilowania raka bez konieczności pobierania próbek tkanek. Upowszechnienie tej metody w Europie wciąż napotyka jednak szereg przeszkód. „Diagnostyka na podstawie DNA guza w organizmie pacjenta stanowi przełom w dziedzinie medycyny genetycznej, jednak wciąż istnieje szereg nierozwiązanych lub częściowo rozwiązanych problemów dotyczących czułości i przystępnych kosztów tej metody”, wyjaśnia Marc Van den Bulcke, koordynator projektu oncNGS(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i szef Centrum Onkologii w belgijskim krajowym instytucie zdrowia publicznego Sciensano(odnośnik otworzy się w nowym oknie).
Określanie problemu
Zespół projektu skupił się na grupie nabywców, w której skład weszło osiem szpitali i organizacji ochrony zdrowia publicznego z pięciu państw członkowskich Unii Europejskiej - Sciensano i Institut Jules Bordet w Belgii, Institut Curie i Hospices Civils de Lyon we Francji, Charité Universitätsmedizin i Ludwig Maximilians Universität München w Niemczech, Alleanza Contro il Cancro we Włoszech oraz Institut Català d'Oncologia w Hiszpanii. Zespół projektu OncNGS realizował model zamówień przedkomercyjnych(odnośnik otworzy się w nowym oknie), zamawiając u dostawców opracowanie nowych rozwiązań, które miały zaspokoić jasno określone potrzeby kliniczne. W pierwszej kolejności konsorcjum uzgodniło główne wymagania dotyczące sekwencjonowania nowej generacji, które obejmowały czułość, czas realizacji, przystępność cenową, udostępnianie danych i różne modele wdrażania. Po dokonaniu oceny dostępnych rozwiązań, członkowie konsorcjum rozpoczęli otwarte konsultacje rynkowe, aby sprawdzić, czy dostawcy są w stanie zaspokoić te potrzeby. Analiza wyników tego etapu przełożyła się na zaproszenie do składania ofert, które doprowadziło do pierwszej fazy badań.
Od wymagań do badań
Podczas tego etapu czterech dostawców pracowało nad projektami rozwiązań. Trzy z nich przeszły do następnego etapu, w ramach którego przez kolejne 12 miesięcy dostawcy opracowywali i testowali prototypy. Dwa rozwiązania opracowane przez Agilent Technologies Belgium(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i Katolicki Uniwersytet Lowański(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zostały zakwalifikowane do kolejnego etapu projektu, który skupiał się na działaniu nowych rozwiązań w zakresie sekwencjonowania w praktyce. Badacze wdrożyli i zweryfikowali prototypy zarówno w siedzibach dostawców, jak i w siedmiu ośrodkach pilotażowych, w tym między innymi w Institut Català d'Oncologia w Hiszpanii, Hospices Civils de Lyon we Francji i Institut Jules Bordet w Belgii. Rozwiązania zostały przetestowane przy użyciu rzeczywistych próbek pobranych od pacjentów we współpracy z personelem szpitali, równolegle zastosowano dotychczasowe metody sekwencjonowania. Celem była ocena osiągów nowych rozwiązań, a także ich wykonalności technicznej i przystępności cenowej. „Naszym celem było opracowanie rozwiązania, które może być stosowane w każdych warunkach i odpowiadać rzeczywistym potrzebom szpitali”, dodaje Van den Bulcke.
Droga do popularyzacji
Głównym celem projektu oncNGS jest nie tylko usprawnienie badań, aby poprawić skuteczność leczenia pacjentów, ale także ułatwienie stosowania nowych rozwiązań w szpitalach i obniżenie kosztów ponoszonych przez publiczne systemy opieki zdrowotnej. W ramach wydarzenia zamykającego projekt(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które odbyło się w Brukseli w kwietniu 2026 roku, członkowie konsorcjum zaprezentowali zarówno parametry techniczne, jak i skuteczność kliniczną rozwiązań, w tym prototypy opracowane przez Agilent Technologies Belgium i Katolicki Uniwersytet Lowański, których systemy zostały przetestowane w ramach pilotażu. Zespół dowiódł, że nabywcy publiczni mogą współpracować ponad granicami, aby kształtować rozwój lepszej diagnostyki raka. Pierwsze rezultaty trzeciego etapu projektu są bardzo obiecujące. Badania opracowane przez Agilent Technologies Belgium i Katolicki Uniwersytet Lowański działają dobrze i wydają się wykrywać więcej istotnych z punktu widzenia leczenia zmian genetycznych związanych z rakiem niż obecnie stosowane badania. Potwierdzenie tych rezultatów może zapewnić pacjentom dostęp do większej liczby lepszych leków.. „Poprawa dostępu do profilowania nowotworów może przełożyć się na sprawniejszą diagnostykę, a także zwiększenie opcji leczenia dostępnych dla pacjentów”, podsumowuje Van den Bulcke.
