Walka z rakiem szyjki macicy poprzez ukierunkowaną komunikację
Kompleksowe programy badań przesiewowych i wczesna diagnostyka stanowią kluczowe elementy walki z rakiem szyjki macicy, czwartym najczęściej występującym nowotworem dotykającym kobiety na całym świecie. Programy badań przesiewowych można stosować na przykład w celu wykrycia wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), który powoduje raka szyjki macicy. „Wiele krajów europejskich wdrożyło programy szczepień i badań przesiewowych w kierunku HPV” – zauważa koordynator projektu CBIG-SCREEN(odnośnik otworzy się w nowym oknie) Marc Bardou z Uniwersytetu Burgundzkiego(odnośnik otworzy się w nowym oknie) we Francji. „Chociaż w tych krajach nastąpił spadek liczby zgonów z powodu raka szyjki macicy, wydaje się, że osiągnęliśmy już maksymalny poziom”. Jak twierdzą eksperci tacy jak Bardou, dzieje się tak dlatego, że pewne grupy wrażliwe, na przykład kobiety znajdujące się w niepewnej sytuacji społeczno-ekonomicznej lub kobiety żyjące z wirusem HIV, nie są w wystarczającym stopniu objęte tymi programami ratującymi życie, a to właśnie te grupy są najbardziej narażone. Finansowany ze środków UE projekt CBIG-SCREEN, koordynowany przez Narodowy Instytut Zdrowia i Badań Medycznych(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (Inserm) we Francji, ma zająć się tym wyzwaniem.
Badanie wpływu programów szczepień
Aby osiągnąć założone cele, do projektu zaproszono specjalistów z zakresu opieki zdrowotnej, ekonomistów behawioralnych, socjologów i ekspertów ds. komunikacji, którzy mają opracować bardziej dostosowane i skuteczne interwencje. Zespół projektowy chciał lepiej zrozumieć, w jaki sposób można zachęcić grupy ryzyka do udziału w programach badań przesiewowych. „Chodziło o to, aby opracować programy komunikacyjne, które nie tylko dotrą do wszystkich, ale także będą dostosowane do osób, do których najtrudniej dotrzeć” – wyjaśnia Bardou. „Chcieliśmy również przekonać decydentów o znaczeniu i potencjalnych korzyściach płynących z takiego podejścia”. Badania naukowe łączono z pracą terenową. W ramach projektu zbadano organizację i wpływ programów badań przesiewowych w całej Europie, ze szczególnym uwzględnieniem trzech krajów europejskich z różnych regionów: Estonii, Portugalii i Rumunii.
Lepsze docieranie na grupy wrażliwe
„Prace te przyniosły kilka ważnych odkryć” – mówi Bardou. „Na przykład spośród 22 krajów europejskich, które odpowiedziały na nasze badanie, tylko sześć pokazało, że należycie rozumie, iż pewne grupy kobiet są bardziej narażone na zachorowanie na raka szyjki macicy”. Co więcej, zespół projektowy odkrył, że nawet kraje, które twierdziły, że mają programy badań przesiewowych dostosowane do potrzeb kobiet narażonych na ryzyko, w rzeczywistości takich programów nie miały. W ramach projektu zidentyfikowano również kilka kluczowych czynników, które uniemożliwiają wielu kobietom poddanie się badaniom przesiewowym. Należały do nich m.in. strach przed diagnozą oraz zażenowanie i wstyd związane z zakażeniem wirusem HPV. Stanowiły one istotny powód niepojawienia się na badaniach i odnotowano je we wszystkich krajach europejskich. W Portugalii, jednym z krajów docelowych, testowano wiadomości tekstowe jako metodę angażowania, edukowania i zachęcania kobiet znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej do wzięcia udziału w programach badań przesiewowych. Okazało się to nieskuteczne. W Rumunii natomiast bezpłatne samodzielne pobieranie próbek na obecność wirusa HPV zostało z wprowadzone powodzeniem. Jednakże projekt wykazał, że wiele próbek nie zostało pobranych prawidłowo. „To pokazało, że musimy skutecznie komunikować, jak prawidłowo przeprowadzać testy” – dodaje Bardou. „Było ogromne zainteresowanie samodzielnym pobieraniem próbek, ale kobiety potrzebują wskazówek”.
Połączone badania przesiewowe i szczepienia
Wyniki tych badań zostaną teraz wykorzystane w kolejnym projekcie UE zatytułowanym HPV-FASTER-Implement. W ramach projektu zespół zamierza oferować jednoczesne badania przesiewowe i szczepienia w kierunku HPV kobietom w wieku od 25 do 45 lat, które są narażone na zakażenie. Bardou i jego zespół uważają, że ograniczenie liczby niezbędnych interakcji może pomóc lepiej chronić grupy społeczne nieotrzymujące wystarczającego wsparcia. „Dzięki projektowi CBIG-SCREEN dowiedzieliśmy się również, jak ważne jest zaangażowanie decydentów politycznych” – mówi Bardou. „Chcemy również zwiększyć wiedzę prozdrowotną na temat profilaktyki raka szyjki macicy, nie tylko wśród kobiet, ale także wśród pracowników opieki zdrowotnej. Potrzebujemy, żeby wszyscy włączyli się w działania“.
