Wnioski płynące z praktycznych działań na rzecz renaturalizacji wód słodkich
W świecie, na który ogromny wpływ wywiera zmieniający się klimat, który oddziałuje na środowisko oraz zagraża życiu i zasobom, co by było, gdybyśmy mogli zwrócić się do natury w poszukiwaniu rozwiązań? Finansowany ze środków UE projekt MERLIN(odnośnik otworzy się w nowym oknie) miał na celu pokazanie, w jaki sposób możemy przeciwdziałać utracie różnorodności biologicznej, zmianom klimatycznym oraz problemom związanym z bezpieczeństwem wodnym, skupiając się na przyrodniczej renaturalizacji ekosystemów słodkowodnych na dużą skalę.
Zintegrowane podejście do renaturalizacji wód słodkich
W projekcie MERLIN wzięło udział 47 partnerów, którzy wdrożyli i ocenili działania naprawcze w 18 lokalizacjach demonstracyjnych(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w całej Europie. Zespół składał się z ekologów, hydrologów, ekonomistów, socjologów oraz ekspertów ds. zarządzania i ściśle współpracował z praktykami zajmującymi się renaturalizacją, organami publicznymi, organizacjami pozarządowymi oraz przedsiębiorstwami realizującymi działania renaturalizacyjne w terenie. „Połączenie wiedzy naukowej z praktycznym doświadczeniem osób planujących i realizujących działania renaturalizacyjne pozwoliło projektowi MERLIN opracować rozwiązania, które są solidne pod względem naukowym, oparte na rzeczywistych doświadczeniach oraz mają bezpośrednie znaczenie dla polityki i praktyki”, mówi koordynator projektu Sebastian Birk z Uniwersytetu w Duisburgu-Essen w Niemczech. Działania renaturalizacyjne przybierały różne formy, w zależności od lokalnego kontekstu ekologicznego i społecznego. Na przykład w zlewni rzeki Emscher w Niemczech odcinki rzeki przekształcono w funkcjonujące ekosystemy, co jednocześnie zmniejszyło ryzyko powodzi, poprawiło jakość wody i podniosło jakość życia lokalnych społeczności. W rejonie Komppasuo w Finlandii w ramach projektu MERLIN przywrócono naturalne poziomy wody na osuszonych torfowiskach, co pomogło w odbudowie siedlisk torfowiskowych, poprawie różnorodności biologicznej oraz zmniejszeniu emisji gazów cieplarnianych ze zdegradowanych gleb torfowych. Aby ocenić te działania, w ramach projektu monitorowano różnorodność biologiczną oraz funkcjonowanie i usługi ekosystemowe, a także przeprowadzono analizy ekonomiczne, dotyczące zarządzania i polityki. „To zintegrowane podejście pozwoliło projektowi MERLIN ocenić nie tylko, czy renaturalizacja przynosi korzyści ekologiczne, ale także w jaki sposób można ją skutecznie wdrożyć, sfinansować w zrównoważony sposób i rozszerzyć na całą Europę”, podkreśla Birk.
Badanie możliwości finansowania ze środków prywatnych
W ramach projektu MERLIN zbadano również możliwości dywersyfikacji źródeł finansowania(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w sektorze renaturalizacji zasobów wodnych. Ścieżka finansowania prywatnego stanowi istotny atut w realizacji europejskich ambicji w zakresie odnowy środowiska. Jednym z działań było zidentyfikowanie i ocena instrumentów gotowych(odnośnik otworzy się w nowym oknie), takich jak zielone obligacje, finansowanie mieszane i płatności za usługi ekosystemowe, pod kątem ich potencjału w zakresie wspierania odtwarzania zasobów wód słodkich. Utworzono również program Zero Risk Nature Acceleration Programme(odnośnik otworzy się w nowym oknie), w ramach którego opracowano koncepcje renaturalizacji nadające się do inwestycji poprzez dostosowany mentoring, projektowanie modeli biznesowych i współpracę z ekspertami finansowymi. Chociaż prywatne finansowanie odtwarzania przyrody jest obiecujące, wciąż znajduje się na wczesnym etapie. Poprzez identyfikację i testowanie odpowiednich ścieżek finansowania oraz podkreślanie warunków niezbędnych do przyciągnięcia inwestorów, projekt MERLIN przygotował grunt pod przyszłe inwestycje w tej dziedzinie.
Współpraca międzysektorowa: mocny wskaźnik sukcesu
W trakcie trwania projektu MERLIN z powodzeniem zrealizowano 42 działania na rzecz odbudowy środowisk słodkowodnych w całej Europie. Było to w dużej mierze możliwe dzięki silnemu zaangażowaniu partnerów i ich wspólnym wysiłkom. Chociaż jest to znaczące osiągnięcie, być może jednym z najbardziej istotnych wyników projektu jest odkrycie, że sukces renaturalizacji często w mniejszym stopniu zależy od technicznego projektu danego działania, a w większym od kontekstu zarządzania, w którym zostało ono wdrożone. „Potwierdziło to, jak ważne jest postrzeganie odbudowy ekosystemów nie tylko jako interwencji środowiskowej, ale jako długoterminowego przedsięwzięcia społecznego wymagającego współpracy międzysektorowej i międzydyscyplinarnej”, mówi Birk. Ogólnie rzecz biorąc, projekt MERLIN pozostawia po sobie ważną spuściznę, przyczyniając się do debaty politycznej wokół rozporządzenia o odbudowie zasobów przyrodniczych(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Ponadto projekt dostarczył oparte na dowodach naukowych wytyczne dotyczące szerszego wdrażania rozwiązań w zakresie odbudowy ekosystemów słodkowodnych. „Projekt MERLIN wykazał, że renaturalizacja na dużą skalę jest zarówno wykonalna, jak i korzystna, a jednocześnie zwrócił uwagę na wyzwania związane z zarządzaniem, finansowaniem i wdrażaniem, które nadal wymagają rozwiązania. W tym sensie projekt ten położył ważne fundamenty pod kolejną generację działań na rzecz odbudowy ekosystemów słodkowodnych w całej Europie”, podsumowuje Birk.
