Zwiększanie odporności na zmiany klimatu w regionach górskich
Europejskie regiony górskie, takie jak Alpy, Dolomity, Pireneje czy Karpaty, są domem dla milionów ludzi i co roku przyciągają jeszcze więcej turystów. Jednak rosnące temperatury i coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe wywierają silny wpływ na zasoby wodne, rolnictwo, turystykę i ekosystemy. Projekt MountResilience(odnośnik otworzy się w nowym oknie), finansowany w ramach programu Misja UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu(odnośnik otworzy się w nowym oknie), jest realizowany w sześciu regionach pilotażowych i czterech regionach powielających, a jego celem jest zbadanie odpowiedzi na rozwiązania łagodzące wpływ zmiany klimatu w wybranych lokalizacjach oraz możliwość ich przeniesienia i rozszerzenia na inne obszary. Chroniąc cenne gospodarki górskie przed zagrożeniami klimatycznymi, zmniejszając długoterminowe koszty infrastruktury i związane z klęskami żywiołowymi oraz opracowując skalowalne podejścia adaptacyjne, projekt pomaga zabezpieczyć regionalną działalność gospodarczą i wzmacnia warunki dla rozwijających się rynków rozwiązań w zakresie odporności klimatycznej. „Naszym głównym celem jest stworzenie podstaw dla skutecznych działań adaptacyjnych”, mówi koordynatorka projektu Anna Giorgi, botaniczka zajmująca się ochroną środowiska na kampusie UNIMONT Uniwersytetu w Mediolanie(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Musimy zrozumieć obecną sytuację, zanim zdecydujemy, w jakim kierunku powinniśmy dalej podążać”.
Przekształcanie zagrożeń klimatycznych w konkretne działania
Badacze z projektu MountResilience wykorzystują model analizy ryzyka oraz regionalne narzędzie wsparcia adaptacyjnego(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które pomagają władzom zrozumieć zagrożenia klimatyczne, przed którymi stoją, oraz określić, na czym powinny skoncentrować swoje wysiłki. Regiony objęte projektem pilotażowym borykają się z szerokim spektrum wyzwań, w tym suszą, gospodarką wodną, zmieniającymi się trendami w turystyce, spadkiem wydajności pastwisk, falami upałów oraz ryzykiem pożarów lasów. Wszystkie one pokazują, w jaki sposób różne regiony górskie odczuwają skutki zmian klimatu i jak w praktyce na nie reagują. W Gabrowie w Bułgarii celem jest pomoc władzom lokalnym w ograniczaniu zagrożeń klimatycznych przy jednoczesnym lepszym wykorzystaniu ograniczonych zasobów wodnych. Oprócz rozwiązań opartych na przyrodzie w zakresie gromadzenia wody deszczowej oraz narzędzi do planowania zielonej infrastruktury testowane są również systemy wczesnego ostrzegania przed pożarami lasów i ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. W Piemoncie we Włoszech nacisk kładzie się również na gospodarkę wodną poprzez wdrażanie narzędzi wspomagających podejmowanie decyzji, które pomagają organom odpowiedzialnym za nawadnianie oraz rolnikom monitorować zużycie wody i planować działania na okresy suszy. W Laponii twórcy projektu współpracują z przedsiębiorstwami turystycznymi i hodowcami reniferów, aby zrozumieć, w jaki sposób zmieniające się wzorce pogodowe wpływają na tradycyjne źródła utrzymania. Z kolei w Rumunii działania w Râu Sadului koncentrują się na utrzymaniu wydajności pastwisk w zmieniających się warunkach klimatycznych. „Rozwiązania należy wdrażać w oparciu o podejście oparte na wspólnej odpowiedzialności”, zauważa Giorgi. W tym celu zespół projektu powołał lokalne rady w każdym z sześciu regionów pilotażowych, skupiające władze publiczne, przedsiębiorstwa, badaczy i przedstawicieli społeczności, aby zapewnić lokalną wiedzę i kształtować odpowiednie działania.
Od działań lokalnych do szerszego wdrożenia
Wszystkie przetestowane rozwiązania mają jedną wspólną cechę: pomagają lokalnym przedsiębiorstwom i społecznościom przetrwać skutki zmian klimatu, chroniąc źródła utrzymania oraz wrażliwe ekosystemy, od których są zależne. Projekt wkracza teraz w kolejny etap: cztery regiony, w których planowane jest powielenie rozwiązań – Primorje-Gorski Kotar (Chorwacja), Friuli-Wenecja Julijska (Włochy), województwo podkarpackie (Polska) i Katalonia (Hiszpania) – badają, które pomysły i podejścia mogą okazać się dla nich przydatne. Aby wesprzeć prace związane z wdrażaniem rozwiązań, w ramach projektu opracowano również bazę danych rozwiązań(odnośnik otworzy się w nowym oknie), zawierającą przykłady skutecznych działań adaptacyjnych i doświadczeń z regionów górskich w całej Europie. Idea jest prosta: jeśli dane działanie sprawdziło się w jednym obszarze, inne regiony mogą wykorzystać tę wiedzę do oceny, czy sprawdzi się również u nich, oszczędzając w ten sposób czas i koszty. „Pracujemy nad budowaniem świadomości na temat znaczenia gór nie jako obszarów marginalnych, ale jako istotnej części terytorium Europy, której specyfika powinna być doceniana i szanowana”, podsumowuje Giorgi.
