Infrastruktura odporna na zmianę klimatu jako pomost ku bardziej konkurencyjnej Europie
Europejskie drogi, linie kolejowe, sieć energetyczna i sieci komunikacyjne, placówki opieki zdrowotnej oraz inne kluczowe obiekty muszą stawić czoło warunkom klimatycznym, pod kątem których w wielu przypadkach nie zostały zaprojektowane. Ustalenie, które elementy należy wzmocnić – i w jaki sposób – ma zasadnicze znaczenie dla przyszłości Europy. „Infrastruktura odporna na zmianę klimatu gwarantuje funkcjonowanie podstawowych usług, które stanowią fundament europejskiej gospodarki”, mówi Stephanos Camarinopoulos, dyrektor w RISA(odnośnik otworzy się w nowym oknie), niemieckiej firmie inżynieryjno-informatycznej. Decyzje dotyczące adaptacji infrastruktury są skomplikowane, ponieważ muszą uwzględniać parametry techniczne, zrównoważony rozwój środowiskowy, wykonalność ekonomiczną oraz skutki społeczne. Większość metodologii oceny traktuje te aspekty oddzielnie, mimo że adaptacja infrastruktury wymaga kompleksowego podejścia. Projekt RISKADAPT(odnośnik otworzy się w nowym oknie), finansowany w ramach programu Misja UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu(odnośnik otworzy się w nowym oknie), wypełnia tę lukę, proponując zintegrowane podejście wspomagające podejmowanie decyzji. „Stawiamy sobie za cel dostarczenie narzędzi potrzebnych właścicielom infrastruktury do podejmowania lepszych decyzji dotyczących adaptacji”, dodaje Camarinopoulos. „Pozwoli to wspierać bardziej efektywne inwestycje, obniżać długoterminowe koszty i zwiększać ogólną odporność na przyszłe zagrożenia klimatyczne”.
Spójne środowisko wspomagające podejmowanie decyzji
Jednym z głównych rezultatów projektu jest platforma RISKADAPT. To innowacyjne rozwiązanie łączy w sobie dane dotyczące zagrożeń klimatycznych, modele podatności konstrukcji, narzędzia do oceny cyklu życia oraz wskaźniki wpływu społecznego. „Użytkownicy mogą analizować przyszłe scenariusze klimatyczne, oceniać podatność aktywów, porównywać opcje adaptacyjne oraz wizualizować ryzyko i skutki w bardzo przystępny sposób”, zauważa Camarinopoulos. Cechą wyróżniającą projekt RISKADAPT jest fakt, że wdraża on swoje metodologie i koncepcje w praktyce poprzez projekty pilotażowe oparte na rzeczywistych przypadkach(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Na przykład w Grecji opracowane w projekcie metody wykorzystano do oceny zarówno obecnego, jak i przyszłego stanu konstrukcji mostu drogowego Polyfytos łączącego miasta Kozani i Ateny. Podejście to zastosowano także w Finlandii w celu porównania różnych strategii adaptacyjnych dotyczących słupów przesyłowych energii elektrycznej w warunkach przyszłych wiatrów i oblodzenia oraz określenia najskuteczniejszych rozwiązań długoterminowych. „Projekty pilotażowe pokazują, w jaki sposób lepsze planowanie działań adaptacyjnych jest w stanie ograniczyć zakłócenia w świadczeniu usług, zoptymalizować inwestycje publiczne i ostatecznie chronić infrastrukturę, która ma tak kluczowe znaczenie dla gospodarki i długoterminowej konkurencyjności Europy”, wyjaśnia Camarinopoulos.
Znaczenie modelowania wpływu na społeczeństwo
Szczególnie innowacyjnym aspektem projektu jest włączenie modelowania wpływu społecznego do oceny ryzyka związanego z infrastrukturą. Dzięki technikom mikrosymulacji przestrzennej zbadano, w jaki sposób zakłócenia w funkcjonowaniu infrastruktury krytycznej mogą wpływać na dobrostan, dostępność i jakość życia – zwłaszcza w przypadku społeczności szczególnie narażonych. „Pomogło nam to wyjść poza czysto techniczne oceny i wprowadzić szerszy aspekt społeczny do planowania adaptacji do zmiany klimatu”, zauważa Camarinopoulos. Badacz zauważa, że ten wymiar społeczny sprawia również, iż badania prowadzone w ramach projektu stają się jeszcze bardziej istotne z perspektywy polityki. Ustalenie, kto najbardziej odczuwa skutki zakłóceń w funkcjonowaniu infrastruktury, może pomóc decydentom w opracowywaniu środków adaptacyjnych, które będą zarówno skuteczne, jak i sprawiedliwe, zgodnie z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i unijnej strategii adaptacji do zmiany klimatu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz z zasadą „nie pozostawiać nikogo w tyle”.
Ochrona infrastruktury mająca na celu wzmocnienie długoterminowego dobrobytu
W projekcie RISKADAPT, zakończonym w grudniu 2025 r., powstały zintegrowane i skalowalne ramy służące zrozumieniu zagrożeń klimatycznych dla systemów infrastrukturalnych oraz zarządzaniu nimi. Komponenty platformy będą dalej wykorzystywane przez partnerów projektu poprzez usługi doradcze, rozwiązania dostosowane do indywidualnych potrzeb, obsługę platformy oraz udzielanie licencji. W ten sposób projekt wnosi wkład w ochronę kluczowej infrastruktury Europy, wzmocnienie odporności gospodarczej oraz zapewnienie długoterminowego dobrobytu w zmieniającym się klimacie.
