Wszechstronne, proaktywne postępowanie z produktami ubocznymi dezynfekcji w wodzie pitnej
Woda pitna jest często uzdatniana za pomocą chloru lub podobnych substancji chemicznych pozwalających na wyeliminowanie szkodliwych mikroorganizmów. Jednocześnie proces ten może powodować powstawanie zanieczyszczeń chemicznych zwanych produktami ubocznymi dezynfekcji (DBP), które wiążą się z zagrożeniami dla zdrowia. Skuteczna dezynfekcja bez generowania DBP w podwyższonych stężeniach stanowi dla dostawców wody trudne zadanie. Globalne ocieplenie i zmiana klimatu dodatkowo potęgują to zagrożenie. Cieplejsze zbiorniki wodne, zmieniające się wzorce opadów i ekstremalne zjawiska pogodowe wpływają na skład materii organicznej docierającej do stacji uzdatniania wody. Finansowany przez UE projekt intoDBP(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przewiduje umożliwienie proaktywnego zarządzania DBP w całym łańcuchu wartości wody pitnej poprzez integrację monitorowania, uzdatniania, modelowania i prognozowania.
Prognozowanie zagrożeń związanych z substancjami organicznymi i wzmacnianie odporności na zmianę klimatu
Zdolność do przewidywania, w jaki sposób globalne ocieplenie i zmiany hydrologiczne wpływają na ładunek substancji organicznych docierających do stacji uzdatniania wody, pomoże przedsiębiorstwom wodociągowym lepiej zarządzać powstawaniem DBP. „W ramach projektu powstały narzędzia do prognozowania stężenia rozpuszczonej materii organicznej w perspektywie krótkoterminowej (dni) i sezonowej (miesiące), które rozszerzono następnie na długoterminowe scenariusze klimatyczne dla źródeł wody w Irlandii i Hiszpanii”, wyjaśnia koordynator projektu Wolfgang Gernjak z Katalońskiego Instytutu Badań nad Wodą(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Narzędzia prognostyczne uzupełniają praktyczne środki ochrony zlewni dotyczące leśnictwa, torfowisk, gruntów rolnych, zbiorników wodnych i ścieków. Mogą one pomóc w ograniczaniu dopływu substancji organicznych, zanim woda dotrze do stacji uzdatniania wody.
Bardziej inteligentne monitorowanie i oczyszczanie
W projekcie usprawniono monitorowanie DBP poprzez połączenie narzędzi optycznych działających w czasie rzeczywistym – w tym spektrofotometrii w zakresie promieniowania ultrafioletowego i widzialnego oraz monitoringu opartego na fluorescencji – z zaawansowaną analizą chemiczną i biologiczną. Wraz z tymi innymi narzędziami spektrometria mas o wysokiej rozdzielczości pozwala na bardziej szczegółowy opis rozpuszczonej materii organicznej i prekursorów DBP niż sam konwencjonalny monitoring. W ramach projektu intoDBP dostosowano również technologię MITO3X® do zastosowań dotyczących wody pitnej. W Limassol i Barcelonie technologia ta służyła do kontrolowania wstępnego utleniania (obróbki wstępnej ograniczającej powstawanie DBP związanych z chlorem) oraz koagulacji w celu usuwania cząstek stałych, charakteryzując się wysoką wydajnością wykorzystania odczynników i niskim wpływem na środowisko. W Madrycie, w połączeniu z monitorowaniem absorbancji w celu rozróżnienia form chloramin, pomogła kontrolować powstawanie monochloraminy, co wiązało się z minimalnym tworzeniem się DBP. Analiza długoterminowa wykazała, że nowoczesna infrastruktura uzdatniania wody w Barcelonie, charakteryzująca się doskonałą kontrolą operacyjną, była w stanie złagodzić wyzwania związane z jakością wody wynikające ze zmiany klimatu, ostatecznie pozwalających zaopatrzyć miasto w bezpieczniejszą wodę pitną w sytuacjach kryzysowych.
Przewidywanie zagrożeń w sieciach dystrybucji wody
W sieci dystrybucyjnej DBP mogą nadal powstawać, gdy resztkowe środki dezynfekujące reagują z pozostałą materią organiczną. „Nasze ramy modelowania ryzyka związanego z DBP łączą modele hydrauliczne i jakości wody z pomiarami terenowymi w celu przewidywania zachowania DBP w sieciach dystrybucji”, tłumaczy Gernjak. System wczesnego ostrzegania identyfikuje obszary zbliżające się do bezpiecznych progów i proponuje opcje zarządzania, umożliwiając podjęcie działań, zanim dojdzie do przekroczenia tych progów.
Luki w danych i ludzkie zachowania
Zarządzanie wodą pitną odporne na zmianę klimatu będzie wymagało lepszych danych długoterminowych. Irlandia i Cypr dostarczyły cennych danych opisowych, brakowało w nich jednak zharmonizowanych, zgodnych z konwencją barcelońską rejestrów dotyczących jakości wody, udziału poszczególnych źródeł, uzdatniania i eksploatacji, co uniemożliwiło przeprowadzenie długoterminowych analiz statystycznych. Ponadto, choć regulowane DBP są ważnym wskaźnikiem jakości wody pitnej, nie stanowią one głównego zagrożenia – projekt intoDBP ujawnił istotne luki w danych dotyczących nieuregulowanych DBP, w tym tych zawierających azot, w wodach pitnych w całej Europie. Projekt zwrócił także uwagę na rolę jakości wody we wspieraniu zrównoważonych wyborów indywidualnych. W zharmonizowanych badaniach ankietowych przeprowadzonych wśród prawie 2000 uczestników na obszarach objętych studiami przypadku w Barcelonie, na Cyprze i w Irlandii postrzeganie jakości wody z kranu przez uczestników było kluczowym czynnikiem przy wyborze wody z kranu, butelkowanej lub filtrowanej. „Projekt wykazał, że ryzyko związane z DBP można przewidzieć”, mówi Gernjak. „Narzędzia do prognozowania, monitorowania i oczyszczania zmieniają sposób zarządzania przez przedsiębiorstwa wodociągowe z reaktywnego na proaktywny, co przekłada się na większe bezpieczeństwo mikrobiologiczne i chemiczne w obliczu wyzwań związanych ze zmianą klimatu”. Partnerstwo w ramach ZeroPollution4Water Cluster(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przyczynia się do realizacji europejskich wysiłków na rzecz odpornego gospodarowania wodą.