Śledzenie substancji chemicznych ukrytych w wodzie z kranu
Czy Twoja woda jest wolna od produktów ubocznych? Dezynfekcja jest niezbędna, aby woda nadawała się do picia, ale gdy środek dezynfekujący – zwykle chlor – reaguje z substancjami organicznymi w wodzie, mogą powstawać produkty uboczne dezynfekcji (DBP). Niektóre z tych związków niosą ze sobą potencjalne zagrożenia dla zdrowia, które nie zostały jeszcze w pełni zbadane. Aby rzucić światło na te związki, zespół finansowanego przez UE projektu H2OforAll(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zbada ich źródła, rozprzestrzeniane się, toksyczność i wpływ na środowisko, aby pomóc chronić łańcuch zaopatrzenia w wodę pitną. „Na całym świecie zidentyfikowano ponad 700 DBP, podczas gdy obecne przepisy uwzględniają jedynie niewielką ich liczbę”, mówi koordynator projektu Rui C. Martins. „Jednym z ważnych ustaleń projektu H2OforAll jest to, że niektóre z najbardziej toksycznych DBP niekoniecznie należą do tych, które są obecnie objęte regulacjami”. Zmiany klimatyczne, poprzez susze i zanieczyszczenia spowodowane przez człowieka, powodują dalszą degradację źródeł wody pitnej, co wymaga stosowania większej ilości chloru w celu zapobiegania chorobom. To z kolei zwiększa wytwarzanie produktów ubocznych dezynfekcji.
Co kryje się w wodzie
Dzięki projektowi H2OforAll nowe spostrzeżenia i technologie pomagają wypełnić lukę w wiedzy na temat produktów ubocznych dezynfekcji oraz wspierają ich monitorowanie, zarządzanie nimi i regulacje w całej Europie. W ramach projektu opracowano dwa zaawansowane systemy czujników podczerwieni zdolne do wykrywania 15 różnych DBP w stężeniach rzędu mikrogramów na litr, umożliwiające monitorowanie w terenie niemal w czasie rzeczywistym. Ponadto badacze zbudowali zintegrowaną infrastrukturę łączącą czujniki DBP z czujnikami pomocniczymi, które mierzą parametry jakości wody, takie jak pH, temperatura, tlen rozpuszczony i materia organiczna. W ramach projektu infrastruktura ta została wdrożona w sieci wody pitnej w Coimbrze. Czujniki podczerwieni wykryły i określiły ilościowo kilka rodzin produktów DBP, w tym trihalometany i kwasy halogenooctowe. „Te demonstracje pokazały, że zaawansowane monitorowanie DBP nie ogranicza się już do analiz laboratoryjnych, ale może być wdrażane bezpośrednio w sieciach wodociągowych“, dodaje Martins. Dane te zasilają modele predykcyjne, które szacują punkty newralgiczne powstawania DBP w całej sieci. W ten sposób powstało narzędzie DBPFinder typu open source, które pomaga przedsiębiorstwom wodociągowym w identyfikacji optymalnych lokalizacji czujników, pozwalając obniżyć koszty monitorowania i zoptymalizować chlorowanie. W ramach projektu stworzono również platformę cyfrową(odnośnik otworzy się w nowym oknie) integrującą dane z monitoringu, zebrano informacje geoprzestrzenne, wyniki modelowania oraz inne spostrzeżenia przeznaczone dla badaczy, przedsiębiorstw wodociągowych, obywateli i decydentów.
Oczyszczanie wody przy jednoczesnym ograniczaniu ryzyka
Badacze z projektu H2OforAll opracowali również technologie uzdatniania wody. Chlorowanie przerywane wspomagane promieniowaniem UV zmniejsza wymaganą dawkę chloru, ograniczając powstawanie DBP przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa mikrobiologicznego. Opracowali oni również zaawansowane materiały adsorpcyjne, które wychwytują substancje chemiczne na swojej powierzchni, w tym aerożele krzemionkowe oraz adsorbenty pochodzenia biologicznego zdolne do usuwania ponad 90% docelowych DBP. Ponadto systemy oparte na promieniowaniu UV umożliwiają regenerację tych adsorbentów w celu ponownego wykorzystania. H2OforAll jest jednym z siedmiu projektów wchodzących w skład klastra ZeroPollution4Water Cluster(odnośnik otworzy się w nowym oknie), który skupia finansowane przez UE projekty mające na celu poprawę jakości wody, ochronę źródeł wody pitnej oraz ochronę wód gruntowych przed skutkami zmian klimatu. „Klaster pomógł nam umieścić nasze wyniki w szerszym kontekście europejskim, zidentyfikować synergie z innymi innowacyjnymi technologiami oraz wzmocnić nasz wkład w europejską dyskusję na temat polityki wodnej“, mówi Martins. Prace zrealizowane w ramach projektu wspierają kształtowanie polityki; opracowana przez jego twórców klasyfikacja ryzyka związanego z produktami ubocznymi dezinfekcji – pierwsza tego rodzaju na świecie – wskazuje, że obecne regulacje mogą skupiać się na niewłaściwych związkach, a zawarte w nim zalecenia stanowią wkład w dyskusję na temat przyszłego prawodawstwa UE w zakresie gospodarki wodnej. Zważywszy, że kilka narzędzi zostało już zweryfikowanych w rzeczywistych warunkach, ambicją twórców projektu H2OforAll jest obecnie szersze wdrożenie, co stanowi część dalszych działań na rzecz bezpieczniejszych i bardziej odpornych na zmiany klimatu dostaw wody w całej Europie.