Nowe badania uzasadniaja reforme Wspolnej Polityki Rolnej
Nowe badania wpływu WPR na regiony Europy dostarczają argumentów uzasadniających reformę Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). Z badania wypływa wniosek, że obecny rozdział dotacji dla rolnictwa doprowadzi do jeszcze większych dysproporcji między bogatymi a biednymi regionami Europy, co jest całkowicie sprzeczne z celami Unii Europejskiej w zakresie spójności. W wyniku pierwszego wszechstronnego badania wpływu WPR na regiony Europy grupa naukowców z uniwersytetów Newcastle upon Tyne i Aberdeen odkryła, że nawet po uzgodnieniu reform WPR w latach 2003 i 2004, bogatym, centralnym regionom w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Francji i Holandii przypada łącznie większa porcja niż biedniejszym, peryferyjnym regionom w Hiszpanii, we Włoszech, w Polsce oraz w południowej i wschodniej Europie. Wyniki dwuletniego badania zostały opublikowane w nowej książce "CAP and the Regions: The Territorial Impact of the Common Agricultural Policy" ("WPR a regiony: terytorialne skutki Wspólnej Polityki Rolnej"). Autorzy opracowania, profesor M. Shucksmith z Uniwersytetu Newcastle upon Tyne i jego koledzy z Uniwersytetu Aberdeen, krytykują WPR i jej ostatnie reformy, które według nich nie idą dostatecznie daleko, aby przywrócić równowagę między bogatymi a biednymi. Formułują oni również pewne zalecenia dotyczące zmian, które, jak mówią, ułatwiłyby osiągnięcie celów spójności UE. Obecnie dotacje WPR przyznawane są z dwóch źródeł, nazywanych filarem pierwszym i filarem drugim. Filar pierwszy o wartości 90 miliardów euro rocznie, około 236 euro na obywatela, to dotacje bezpośrednie wypłacane rolnikom i koszty "wspierania cen rynkowych". Strategia ta zdecydowanie faworyzuje dobrze prosperujące regiony centralne z dużymi gospodarstwami produkującymi zboża, mleko i wołowinę, a nie biedniejsze, peryferyjne regiony z mniejszymi gospodarstwami wytwarzającymi produkty takie, jak oliwa z oliwek i wino. Co zastanawia może jeszcze bardziej, nowsze i o wiele mniejsze środki na rozwój obszarów wiejskich, filar drugi, o wartości 4,6 miliarda euro rocznie, czyli 15 euro na osobę, oferujący wsparcie dla rolnictwa ekologicznego i "obszarów mniej uprzywilejowanych", takich jak tereny pagórkowate i górskie, również trafiają głównie do bogatszych krajów UE. Według autorów badania, bogatsze kraje Europy północno-zachodniej mają większe umiejętności wykorzystania odpowiednich regulacji i lepszego zastosowania tych środków. Profesor Shucksmith i jego zespół apelują o stopniową ale szybszą redystrybucję pieniędzy z filaru pierwszego do filaru drugiego. Oznaczałoby to zmniejszenie kwot bezpośrednich dopłat dla rolników i stopniowe ograniczanie w czasie ochrony rynku, natomiast zwiększyłoby ilość pieniędzy dostępnych dla rolnictwa przyjaznego dla środowiska i przedsięwzięć sprzyjających rozwojowi obszarów wiejskich. Podkreślają oni również, że kryteria rozdziału funduszy z filaru drugiego powinny zostać zmienione tak, aby kraje biedniejsze otrzymywały więcej pieniędzy i mogły szybciej rozwijać gospodarkę na swych obszarach wiejskich. Kluczowe zalecenia obejmują rozdział funduszy filaru drugiego według potrzeb relatywnych oraz rozszerzenie systemów takich jak program LEADER Unii Europejskiej, który finansuje społeczności wiejskie proponujące swoje własne rozwiązania problemów ekonomicznych. Badacze sugerują również, że w przypadkach, gdy od Państw Członkowskich żąda się współfinansowania na poziomie równoważnym, kraje biedniejsze powinny mieć możliwość zredukowania wysokości wkładu własnego. Autorzy badania popierają apel brytyjskiego premiera Tony Blaira do Państw Członkowskich UE o reformę WPR. Po ostatnim spotkaniu Rady Europejskiej w czerwcu Tony Blair powiedział, że w celu ożywienia gospodarki europejskiej należy kierować więcej pieniędzy na technologie i badania, zamiast na produkcję rolną. Zachęcał on UE do działania przed rokiem 2013 - kiedy wygasa obecne porozumienie w sprawie WPR. Autorzy badania zgadzają się z tymi poglądami i sugerują stopniowe i dobrze zaplanowane przechodzenie w kierunku przedsięwzięć, które zapewnią zrównoważoną przyszłość dla obszarów wiejskich. - Celem polityki regionalnej UE jest pomoc w rozwoju najbiedniejszych regionów, ale WPR działa odwrotnie, nie tylko poprzez swoje nadal dosyć wysokie wydatki, ale również poprzez o wiele mniej przejrzyste bariery importowe - mówi profesor Shucksmith. Badanie wskazuje na potrzebę opracowania nowych elementów gospodarki wiejskiej, za które obywatele UE będą chcieli płacić w dłuższym okresie, takich jak projekty środowiskowe i działanie wspólnotowe. Jego autorzy radzą również, aby przy podejmowaniu decyzji i promowaniu najlepszych sposobów wykorzystywania funduszy dostępnych z UE używać argumentów dotyczących całego społeczeństwa, a nie tylko związanych z rolnictwem. Wierzą oni, że ich propozycje pomogłyby również UE sprostać naciskom na wyrównanie cen żywności do poziomów światowych, wywieranym przez Światową Organizację Handlu, i w ten sposób dać wszystkim biedniejszym narodom bardziej sprawiedliwą szansę na udział w globalnej wymianie handlowej. Badanie jest oparte na wynikach poprzedniego projektu finansowanego przez program ESPON (Europejskiej Sieci Obserwacyjnej Planowania Przestrzennego) na lata 2000-2006 pod nazwą "Wpływ terytorialny WPR i polityki rozwoju obszarów wiejskich". Był on częściowo finansowany za pośrednictwem programu INTERREG.
Kraje
Zjednoczone Królestwo