Badanie inicjatywy PAXIS przez niezaleznych ekspertow ujawnia zarowno szanse, jak i zagrozenia
W związku z dobiegającymi końca działaniami pilotażowymi Komisji, które propagują doskonałość w nowych firmach innowacyjnych (PAXIS), wyniki badania przeprowadzonego przez niezależnych ekspertów dotyczącego osiągnięć sieci PAXIS przedstawiono delegatom w czasie Europejskich Warsztatów Innowacyjności, które odbyły się w Edynburgu w dniach 6-7 października. Analiza silnych i słabych stron, szans i zagrożeń (analiza SWOT) koncentrowała się na czterech kluczowych sferach działań PAXIS: uczenie się, tworzenie sieci, pozyskiwanie sił i środków oraz wprowadzanie innowacji. Ogólny wniosek był taki, że PAXIS ma osiągnięcia w tworzeniu "wspólnoty doskonałości" pomiędzy regionalnymi podmiotami związanymi z innowacjami, lecz że konieczne jest nieprzerwane wdrażanie setek dobrych praktyk ustalonych przez sieć, w celu utrzymania impetu i wywierania znaczącego oddziaływania na innowacje regionalne. W opinii Alexa Talacchego, urzędnika z DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu Komisji odpowiedzialnego za projekt PAXIS, badanie przeprowadzone przez niezależnych ekspertów ujawniło prawdę, którą zawiera motto sieci, że "doskonałości można się nauczyć". Rzeczywiście, uczenie się wystąpiło jako kluczowy aspekt programu: - Partnerzy biorący udział w PAXIS wykazali duże umiejętności, jeżeli chodzi o dzielenie się wiedzą, za pośrednictwem zarówno kanałów formalnych, jak i nieformalnych, a także wykorzystując bierne formy, takie jak obserwacje i naśladownictwo - powiedział Talacchi. Do zjawisk negatywnych niezależni eksperci w swoim badaniu zaliczyli brak umiejętności rozszerzania procesu uczenia się poza 22 regiony doskonałości uczestniczące w PAXIS, upatrując przyczyn niepowodzenia w tym zakresie w braku stosownych mechanizmów formalnych. Problem powstaje również wówczas, gdy przychodzi do przełożenia zdobytej wiedzy na konkretne działania i polityki; eksperci określili, że w programie zabrakło ogólnej metodologii właśnie w tym zakresie. Innym głównym elementem PAXIS było tworzenie sieci, co w opinii niezależnych ekspertów wyrażonej w badaniu było wysoce efektywne w ramach programu, w znacznej mierze dzięki regionalnym innowatorom działającym w duchu partnerstwa, a nie w duchu konkurencji. - Pozwoliło to na stworzenie w ramach działania PAXIS wysoce sprawnych sieci rozumianych jako całość, jak również sieci przekrojowych pomiędzy różnymi projektami i tematami - powiedział Talacchi. Jednakże w przypadku trudności w rozszerzaniu procesu uczenia się poza sieć, brak platformy dla szerszej współpracy oznaczał, że sieci ograniczały się głównie do 22 regionów uczestniczących w programie PAXIS. Jeżeli chodzi o pozyskiwanie zasobów, ludzi i koncepcji, wystarczało to do angażowania w działalność sieci regionalnych i krajowych ekspertów oraz osób odpowiedzialnych za tworzenie polityki na poziomie regionalnym i krajowym, a Talacchi nazwał to pozyskiwanie "jednym z najbardziej pomyślnych efektów" programu PAXIS. Wszystkie uczestniczące podmioty chciałyby mieć więcej czasu i pieniędzy w celu pozyskania jeszcze większej liczby uczestników i polityk, lecz jak podkreślił Talacchi, "w końcu było to działanie pilotażowe". Jeżeli chodzi o wprowadzanie innowacji, w centrum zainteresowania leżało określenie sposobów analizowania i weryfikowania polityk i praktyk powstających w sieci, przed ich przekazaniem z jednego regionu do drugiego, zarówno pod względem ich przydatności, jak i z punktu widzenia ich skuteczności po wdrożeniu. Omawiana analiza silnych i słabych stron sieci doprowadziła niezależnych ekspertów przeprowadzających badanie do teoretycznych rozważań na temat szans i zagrożeń, jakie dają o sobie znać w miarę, jak program PAXIS dobiega końca. Jeżeli chodzi o szanse, najbardziej oczywistą z nich jest szansa polegająca na możliwości wykorzystywania wyników PAXIS i udostępnianiu ustalonych najlepszych praktyk szerszemu ogółowi za pośrednictwem europejskiego portalu innowacji, podręczników dla decydentów politycznych, a także w toku kolejnych warsztatów i konferencji. Kontynuowanie sieci PAXIS oraz podtrzymywanie kontaktów nawiązanych w ramach tego programu w równym stopniu stworzy rozległe możliwości uruchamiania przyszłych działań w ramach programów UE, jak również programów dwustronnych i krajowych. Pozytywny impet wytworzony w trakcie realizacji programu PAXIS zawdzięczano głównie udziałowi regionalnych podmiotów zaangażowanych w działalności sieci; Astrid Severin, która jest drugim urzędnikiem z DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu odpowiedzialnym za projekt PAXIS, nalegała, aby podmioty te nadal zachowały motywację i kontynuowały swoją pracę. Powiedziała, że istnieje również ryzyko, iż praktyczne oddziaływanie programu PAXIS będzie w momencie jego zakończenia niewielkie, o ile setki koncepcji i praktyk, które ustalono za pośrednictwem sieci, nie zostaną przełożone na konkretne działanie. Ogólny wydźwięk badania przeprowadzonego przez niezależnych ekspertów wskazywał na to, iż program PAXIS to pasmo sukcesów, o ile wszystkie zaangażowane strony zdołają uniknąć tych pułapek i będą potrafiły wykorzystać różne możliwości, które obecnie się pojawiły. Astrid Severin wskazała, że w PAXIS zaangażowało się 1400 podmiotów, ustalono 300 najlepszych praktyk oraz instrumenty i metodologie, które obecnie można odpowiednio dostosować do wykorzystania w dowolnym kraju lub regionie. - Wyniki wykazują, że PAXIS zbudowano z właściwych elementów, zwłaszcza takich jak uczenie się i tworzenie sieci, a w przyszłych działaniach będzie się dążyć do przezwyciężenia pewnych słabości i wykorzystywać najcenniejsze mocne strony sieci - stwierdziła.