Inicjatywy badawcze UE wobec wyzwań stawianych przez rosnący sektor lotniczy
W stolicy Austrii Wiedniu odbyło się po raz piąty wydarzenie pod nazwą "Aerodays" ("Dni lotnictwa"); uczestniczący w nim unijny komisarz ds. nauki i badań naukowych Janez Potočnik ponownie potwierdził swoje zaangażowanie w sprawy przemysłu lotniczego i zapewnił delegatów, że siódmy program ramowy (7. PR) będzie gotowy do startu na początku 2007 r. Komisarz był jednym z mówców wprowadzających w "Aerodays". Wyraził on swe uznanie dla narodu austriackiego, któremu udało się zwiększyć obroty w lotnictwie z zaledwie 30 milionów euro w 1998 r. do odnotowywanych obecnie 500 milionów euro. Ten dzień był również okazją do zaprezentowania dwóch ważnych inicjatyw badawczych w pełni popieranych przez Komisję Europejską - jedna z nich dotyczy przyszłości kontroli lotów, a druga zmniejszenia emisji zanieczyszczeń powietrza. Obecnie w Europie odbywa się 25 000 lotów dziennie, zapewniających około 3,1 miliona miejsc pracy przy przewozie miliarda pasażerów w skali roku. W każdej dowolnie wybranej chwili odbywa się 4500 przelotów. Do 2020 r. zaspokojenie wzrastającego popytu na loty będzie wymagało dodatkowych 14 000 nowych samolotów. Jest to zarówno ogromna szansa dla przedsiębiorczości, jak i ogromne potencjalne zagrożenie dla środowiska. - Znaczenie lotnictwa jest olbrzymie - powiedział komisarz Potočnik. - Lotnictwo jest najważniejszym elementem składowym sekcji dotyczącej transportu 7. PR, a w przyszłości trzecim w ujęciu ogólnym - dodał. Na kontynuację badań naukowych z zakresu transportu prowadzonych pod auspicjami 7. PR przeznaczono łącznie kwotę 4,2 miliarda euro. W dziedzinie inżynierii lotniczej decydujący głos należy w znacznej mierze do Europejskiego Zespołu Ekspertów ds. Badań w Lotnictwie (ACARE), który był pierwszą działającą europejską platformą technologiczną. Program badań strategicznych ACARE kształtuje teraz zarys komponentu lotniczego w badaniach objętych 7. PR. Inny obszar zainteresowań ACARE - Clean Sky ("Czyste niebo") - ma duże szanse na przekształcenie we wspólną inicjatywę technologiczną. Projekt Clean Sky zmierza do znaczącego ograniczenia wpływu samolotów na środowisko, zarówno pod względem generowanych przez nie zanieczyszczeń, jak i hałasu. Eduard Manioni, austriacki sekretarz stanu ds. badań naukowych stwierdził, że przemysł lotniczy jest kluczową gałęzią przemysłu, a jej wspieranie oraz cele agendy lizbońskiej mają zasadnicze znaczenie. - Roczna dynamika wzrostu na poziomie 5 procent powoduje, że przemysł lotniczy jest jednym z najszybciej rozwijających się na świecie. Jest to gałąź przemysłu wymagająca intensywnych badań naukowych, a 14 procent obrotów przeznaczane na B+R [badania i rozwój] wskazuje na determinację w dążeniu do utrzymania tego trendu - powiedział. Przewoźnicy lotniczy już reagują na popyt, stymulowani przez znacznie zwiększoną konkurencję po atakach na Nowy Jork 11 września 2001 r., które ograniczyły popyt ze strony klientów. Od tego czasu, jak powiedział Victor Aguado, dyrektor generalny Eurocontrol, w ostatnich latach wzrósł popyt, spadła liczba opóźnień, nastąpił wzrost bezpieczeństwa i spadek kosztów - jest to więc sytuacja korzystna dla wszystkich stron. Ale do uzyskania maksymalnych korzyści ze wzrostu poziomu wykorzystania samolotów konieczne jest odpowiednie zwiększenie przepustowości przestrzeni powietrznej. Prowadzony przez Eurocontrol projekt SESAR zmierza do urzeczywistnienia tego warunku przez maksymalne wykorzystanie przestrzeni powietrznej w celu podniesienia bezpieczeństwa i zwiększenia dynamiki wykorzystania ruchu lotniczego. - To jest generalny plan zarządzania ruchem powietrznym - powiedział. SESAR będzie wykorzystywał tę samą technologię, jaką stosuje Galileo - program nawigacji satelitarnej UE, i będzie koordynował europejskie systemy kontroli ruchu lotniczego. Znacznie większa dokładność, jaką zapewnia Galileo, powinna przyczynić się do wzrostu bezpieczeństwa lotów. Projekt jest wyrazem poparcia dla ustanowionej w 2004 r. dyrektywy Komisji o jednolitej przestrzeni powietrznej. Nieprzerwane wsparcie dla lotnictwa nie jest nowym zjawiskiem, ale rozwinięciem wcześniej zapoczątkowanych badań. - UE zaczęła wspierać lotnictwo w 1988 r. - powiedział komisarz Potočnik. - Sektor musi utrzymać tę dynamikę w przyszłości - dodał. Kluczowe znaczenie ma trwały wzrost. - Jest to jeden z sektorów najintensywniej wykorzystujących technikę, przeznaczający 14 procent obrotów na B+R, a jego strategia jest ważna dla przyszłości Europy. - Wsparcie polityczne dla europejskiego sektora B+R osiągnęło nowe wyżyny, gdy głowy państw i rządów przyjęły poprawioną strategię lizbońską, uznając wiedzę i innowacje na rzecz wzrostu za priorytetowy cel UE. Obecnie strony decydują o zwiększeniu nakładów w tej dziedzinie - powiedział. Jorgo Chatzimarkakis, reprezentujący Niemcy członek Parlamentu Europejskiego, zgodził się z tą opinią: - Przodujemy w dziedzinie wynalazczości, ale nie w innowacjach - nie wykazujemy dla nich zrozumienia. Badania naukowe to zamiana pieniędzy na technologię, a innowacje to zamiana technologii na pieniądze - powiedział. Nawiązał on do najważniejszych wynalazków europejskich, takich jak Internet i format MP3, których w Europie nie udało się w sposób zadowalający wykorzystać. Komisarz Potočnik jest zdecydowanym zwolennikiem innowacji europejskich, szczególnie modelu innowacyjności autorstwa grupy ekspertów, której przewodniczył były premier Finlandii Esko Aho. Choć cały sektor B+R ma swój wkład w realizację celów agendy lizbońskiej, trzy procent wydaje się wielkością bardzo odległą. Europejski przemysł lotniczy zajmuje wiodącą pozycję w świecie, a jedynym przedsiębiorstwem, które może z nim konkurować pod względem zasobów i zakresu działania jest amerykański Boeing. - Z tego względu należy utrzymać - o ile nie zwiększyć - dotychczasowy wysoki poziom inwestycji w B+R w sektorze lotniczym, aby skonsolidować najważniejsze atuty sektora - powiedział komisarz. 7. PR wytycza nowe, fascynujące obszary badań naukowych prowadzonych w UE. W miarę rozszerzania UE wzrasta znaczenie efektywnej infrastruktury transportowej. Raport "Wizja 2020" oraz biała księga UE dotycząca transportu miały największy wpływ na sporządzoną przez ACARE listę priorytetowych celów badawczych. Taki program badań naukowych warunkuje europejski sposób myślenia i priorytetowe cele badawcze, które muszą podlegać innowacjom w tej niezwykle konkurencyjnej gałęzi przemysłu. Określono następujące obszary o kluczowym znaczeniu: - wzrost wydajności - jako reakcja na popyt, którego podwojenie jest przewidywane w ciągu najbliższych 10-15 lat, a potrojenie w ciągu najbliższych 20 lat, - zwiększenie "ekologiczności" transportu lotniczego - wzrost popytu spowoduje presję na producentów samolotów do ograniczenia emisji zanieczyszczeń i oddziaływania na środowisko, - bezpieczeństwo samolotów i pasażerów - szczególnie w odniesieniu do działań terrorystycznych, jak również w zarządzaniu przestrzenią powietrzną, - efektywność kosztowa - skrócenie czasu wprowadzania nowych technologii na rynek przyczyni się do obniżenia kosztów w całym przemyśle i zwiększy dostępność transportu powietrznego, - zadowolenie klientów - pięciokrotne obniżenie liczby wypadków oraz wzrost zadowolenia pasażerów, w tym wykorzystanie lotnisk przez całą dobę, użytkowanie mniej hałaśliwych samolotów w celu zmniejszenia oddziaływania na ludzi i środowisko, - efektywność pod względem czasu - lepsze wykorzystywanie przestrzeni powietrznej, umożliwiające niezwłoczne wykonywanie startów i lądowań oraz skrócenie czasu przebywania na lotniskach, - przyszłość transportu lotniczego - poszukiwanie nowych sposobów zwiększenia doświadczenia przyszłych pasażerów oraz znalezienie radykalnych i innowacyjnych rozwiązań. Odnosząc się do faktycznej daty rozpoczęcia realizacji 7. PR, komisarz oznajmił stanowczo: - Zapewniam, że wszystkie zaangażowane instytucje - Rada, Parlament i Komisja - są zdecydowane na przyjęcie pakietu legislacyjnego w sprawie programu ramowego w możliwie najkrótszym terminie. Po drugim czytaniu w Parlamencie Europejskim, które odbędzie się jesienią, i po ostatecznym przyjęciu przez kolegium, 7. PR powinien być gotowy do startu na samym początku 2007 r. W podsumowaniu Janez Potočnik powiedział, że nadal będzie aktywnym uczestnikiem - zarówno lotów europejskimi liniami lotniczymi, jak i podejmowanych inicjatyw badawczych. Niebo nad obradującymi przysłaniała ogromna sylwetka Airbusa A380, z ostrzegawczym komunikatem na temat zysków wydanym przez wiodącego partnera EADS oraz perspektywą rychłej wizyty prezydenta Stanów Zjednoczonych George'a W. Busha.