Czy ziarenko soli może odpowiedzieć na ważne pytanie dotyczące klimatu?
Zimowe wiatry zachodnie, które przenoszą wilgoć z Oceanu Atlantyckiego na kontynent, kształtują zimową pogodę w Europie i na Bliskim Wschodzie. „Wiatry zachodnie mają bardzo istotny wpływ na temperaturę powietrza zimą, ponieważ przenoszą ciepło z oceanów nad masy lądowe”, wyjaśnia Emmanuel Guillerm(odnośnik otworzy się w nowym oknie), badacz z Ośrodka Nauk Geologicznych im. Helmholtza(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Jak zmieniły się zimowe wiatry zachodnie na przestrzeni ostatnich 12 000 lat i co to oznacza z punktu widzenia zmiany klimatu? Aby znaleźć odpowiedź na te pytania, Guillerm zanurkował na dno Morza Martwego dzięki wsparciu finansowanego ze środków UE projektu CROSSROADS.
Starożytne termometry
Finansowany ze środków działania „Maria Skłodowska-Curie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) projekt skupiał się na kryształach soli rosnących na dnie Morza Martwego i zatrzymujących maleńkie kropelki wody. „Te kropelki działają jak miniaturowe starożytne termometry - zachowują temperaturę jeziora w momencie, w którym zostały zamknięte w krysztale”, zauważa Guillerm. „Ze względu na to, że wody Morza Martwego mieszają się zimą, temperatura w głębinach odpowiada temperaturze powietrza nad powierzchnią”. Guillerm wykorzystał również zasolenie kropelek w celu odtworzenia zmian zarówno objętości, jak i poziomu wody.
Sól - zachowuje żywność i informacje o klimacie
Mierząc mikroskopijne inkluzje w osadach soli znajdujących się w rdzeniach pobranych ze środka Morza Martwego, Guillerm wraz z zespołem odtworzył dane na temat poziomu wody i temperatur panujących w zimie. Na tej podstawie byli w stanie przeanalizować zachowanie wiatrów zachodnich na przestrzeni tysięcy lat. Obserwowali również najnowsze trendy dotyczące Morza Martwego. „Badacze od dawna wiedzą, że Morze Martwe doświadczyło gwałtownego ocieplenia, a temperatura wody wzrosła o ponad 3 °C w ciągu ostatnich czterech dekad”, zauważa Guillerm. Dzięki pracy wykonanej w ramach projektu CROSSROADS wiedzą również, dlaczego tak się dzieje. „Choć połowa tego ocieplenia wynika z ocieplenia powietrza, druga część jest skutkiem obniżenia poziomu jezior spowodowanego między innymi przekierowaniem wody na potrzeby rolnictwa”, dodaje Guillerm. „Odkrycie to sugeruje, że Morze Martwe będzie się ocieplać wraz ze spadkiem poziomu wody i wzrostem temperatury powietrza”. Innym kluczowym odkryciem było istnienie pętli sprzężenia zwrotnego pomiędzy zmniejszaniem się powierzchni a ocieplaniem zasolonych jezior, co jest szczególnie istotne dla zrozumienia, w jaki sposób powstawały duże złoża soli.
Zrozumieć przeszłość, by przewidzieć przyszłość
Badania przeprowadzone w ramach projektu będą miały duży wpływ na naukę o klimacie. „Dowiedliśmy, że sól - jeden z najprostszych minerałów występujących na Ziemi - może być źródłem wyjątkowych informacji o klimacie oraz danych ilościowych”, mówi Guillerm. „To pozwala na wykorzystanie złóż soli do rozwiązywania innych zagadek klimatycznych, a także badanie znacznie bardziej odległej historii Ziemi”. Jak uważa Guillerm, to pomoże naukowcom lepiej zrozumieć zmiany cyrkulacji atmosferycznej w geologicznych skalach czasowych. „Pomaga nam to również przewidzieć, jak może zachowywać się cyrkulacja atmosferyczna w szybko ocieplającym się świecie”, dodaje. Guillerm twierdzi, że dostęp do takich danych będzie szczególnie ważny dla basenu Morza Śródziemnego i regionu Bliskiego Wschodu, które są narażone na wysokie ryzyko niedoboru wody. „Zrozumienie przyczyn zmian zimowych wiatrów zachodnich pomaga nam lepiej przewidywać zmiany w obiegu wilgoci i podejmować działania w celu złagodzenia tego ryzyka”, podsumowuje.
