Analiza cyfrowa i kryminalistyka jako sposób na zapobieganie utracie bioróżnorodności
Co by było, gdyby utratę bioróżnorodności można było wykryć, zanim stanie się ona widoczna w terenie? Konserwatorzy borykają się z fragmentarycznymi danymi, opóźnionymi reakcjami i rosnącą presją na ekosystemy — wyzwaniami, które sprawiają, że musimy zapobiegać szkodom, a nie tylko na nie reagować. Finansowany ze środków UE projekt NATURE-FIRST(odnośnik otworzy się w nowym oknie) miał na celu monitorowanie różnorodności biologicznej w czasie zbliżonym do rzeczywistego, wykrywanie zmian na wczesnym etapie i przekładanie prognoz na terminowe, możliwe do podjęcia działania. Projekt łączy technologie teledetekcji z kryminalistyką środowiskową — dyscypliną skoncentrowaną na analizie dowodów w celu zapobiegania przestępstwom przeciwko dzikiej przyrodzie i środowisku. Metody te są połączone w ramach platformy technologicznej wspierającej gromadzenie danych, monitorowanie, analizę i raportowanie. „Platforma umożliwiła osobom zajmującym się ochroną przyrody scentralizowanie i usystematyzowanie danych w jednym systemie, integrację informacji z wielu źródeł oraz przeprowadzanie skuteczniejszych analiz i ocen ryzyka, co ostatecznie wspomaga bardziej świadome i terminowe decyzje zarządcze” — mówi koordynator projektu Jan-Kees Schakel. Projekt NATURE-FIRST przyniósł rezultaty w czterech rezerwatach przyrody w czterech krajach: Stara Płanina w Bułgarii, Ancares-Courel w Hiszpanii, Delta Dunaju w Rumunii oraz transgraniczny obszar Maramures w Rumunii i Ukrainie.
Przekształcanie danych o bioróżnorodności w zdolności predykcyjne
Platforma integruje dane terenowe z wielu źródeł, w tym z aplikacji do gromadzenia danych, urządzeń do śledzenia zwierząt, fotopułapek i zbiorów danych typu open source. Wykorzystuje sztuczną inteligencję, aby zapewniać monitorowanie, zaawansowaną analizę i raportowanie w czasie rzeczywistym. Jedną z najważniejszych innowacji projektu jest wykorzystanie cyfrowych bliźniaków(odnośnik otworzy się w nowym oknie), czyli opartych na danych wirtualnych reprezentacji gatunków lub ekosystemów, które są stale aktualizowane w miarę udostępniania nowych informacji. W delcie Dunaju cyfrowy bliźniak opracowany dla jesiotrów poprawia przewidywanie okresów tarła, co umożliwia zainteresowanym stronom przewidywanie ryzyka kłusownictwa lub zakłóceń siedlisk oraz wzmocnienie środków ochrony tam, gdzie są one najbardziej potrzebne. W Bułgarii zbadano cyfrowego bliźniaka w celu prognozowania potencjalnych konfliktów między ludźmi a niedźwiedziami. Chociaż nie zostały one w pełni wdrożone w Starej Płaninie, podstawowe modele zostały zaadaptowane w innych lokalizacjach, aby wspierać działania prewencyjne decydentów w kwestiach związanych z ludźmi i dziką przyrodą.
Spostrzeżenia z europejskich rezerwatów
Na wszystkich obszarach demonstracyjnych projektu platforma wygenerowała nowe informacje na temat zmian w ekosystemie. W Ukrainie poprawiła zrozumienie ruchów i zachowań dużych drapieżników, identyfikując czynniki powodujące konflikty między ludźmi a dziką przyrodą, w szczególności z udziałem rolników i pszczelarzy. W Rumunii wyjaśniono dynamikę i sezonowość przemieszczania się niedźwiedzi, co usprawniło patrolowanie wrażliwych obszarów. W Bułgarii dane ekologiczne i antropogeniczne umożliwiły wczesne wykrycie trendów wegetacji i ich zakłóceń. W Hiszpanii ciągłe zautomatyzowane mapowanie siedlisk uwidoczniło wpływ wyludnienia obszarów wiejskich, porzucenia działalności rolniczej, zmian w praktykach leśnych i pożarów lasów, jednocześnie ujawniając ożywienie lęgów niedźwiedzi brunatnych w regionie.
Od dowodów do działania
Kryminalistyka środowiskowa była kolejnym filarem projektu NATURE-FIRST. Dzięki połączeniu danych ekologicznych z metodami kryminalistycznymi projekt pomaga przekształcić obserwacje terenowe w prawnie ważne dowody. Ukierunkowane programy szkoleniowe(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wyposażyły strażników i pracowników ochrony w umiejętności prowadzenia dochodzeń w sprawach karnych, co pozwoliło wzmocnić odstraszanie, zmniejszyć koszty egzekwowania prawa i wspierać zgodność z unijnymi przepisami dotyczącymi ochrony środowiska. Projekt pokazał również, że narzędzia cyfrowe odnoszą sukces, gdy są oparte na lokalnej wiedzy i wspierane przez szkolenia, zaufanie i wyraźne korzyści dla interesariuszy. Jak zauważa Schakel, platforma jest „wysoce elastyczna, konfigurowalna i działa z dowolnym ekosystemem, w dowolnym regionie w Europie i poza nią, z dowolnym gatunkiem”. Obecnie partnerzy pracują obecnie włączeniem tych narzędzi predykcyjnych do zarządzania ochroną przyrody w całej Europie, aby rozszerzyć je na nowe regiony, ekosystemy i organizacje.
