Dwanaście punktów otrzymują... dane? Badanie 70 lat Eurowizji
Historia Eurowizji rozpoczęła się w 1956 roku - konkurs stanowił wówczas wyjątkowy eksperyment dotyczący transmisji telewizyjnych. Konkurs Piosenki Eurowizji(odnośnik otworzy się w nowym oknie) kończy w tym roku 70 lat. Z czasem zyskał status wyjątkowego wydarzenia, które gromadzi utalentowanych i ekscentrycznych artystów z dziesiątek krajów Europy i spoza jej granic, którzy rokrocznie walczą o laur zwycięzcy. Krytycy wyśmiewają Eurowizję ze względu na kulturę kiczu i teatralność. Jednocześnie to widowisko telewizyjne, które przyciąga przed odbiorniki blisko 160 milionów widzów z całego świata, a także zapoczątkowało kariery wielkich artystów, takich jak Celine Dion czy ABBA. Co więcej, Eurowizja wyznacza nowe granice i ma ogromny wpływ na kulturę LGBTQ+. Słynie zarówno z dziwacznych strojów i teatralnych występów, jak i napięć geopolitycznych, kontrowersji i bojkotów. Eurowizję można kochać lub nienawidzić, ale oddziaływanie tego największego wydarzenia muzycznego na świecie jest niezaprzeczalne. Zespół badaczy ze Szwajcarii i Stanów Zjednoczonych analizował, jak państwa uczestniczące w konkursie i organizatorzy wzajemnie uczyli się od siebie przez dziesięciolecia i jak ten wspólny zasób wiedzy przejawiał się w trakcie samego konkursu. Wyniki badań zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Royal Society Open Science”(odnośnik otworzy się w nowym oknie).
Tajemnica sukcesu
Naukowcy przeanalizowali piosenki zgłoszone do konkursu w latach 1956-2024 - łącznie przeszło 1 700 piosenek zgłoszonych przez 51 krajów. Wykorzystali dane z serwisu Spotify w celu oceny cech takich jak taneczność i akustyczność. Algorytmy sztucznej inteligencji posłużyły do kategoryzowania gatunków muzycznych i wykrywania emocjonalnych motywów w tekstach utworów. Wyniki tych analiz wskazują, że tekst w języku angielskim, wybór muzyki pop jako gatunku, postawienie na taneczność i używanie większej liczby słów stanowiły przepis na sukces. Poszczególne kraje uczyły się go przez dziesięciolecia, obserwując zwycięzców i wielkich przegranych. Skutkiem było dostosowywanie utworów wysyłanych na konkurs. Jednak gdy wszyscy zaczęli stosować ten sam przepis na sukces, przestał zapewniać zwycięstwo - stał się minimum potrzebnym do zachowania konkurencyjności. „Rzeczy, które niegdyś zapewniały przewagę konkurencyjną, stały się standardem”, zauważa Arthur Capozzi, badacz ETH Zürich w stopniu doktora, którego wypowiedź została przytoczona w informacji prasowej opublikowanej przez uczelnię(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Wysłanie na konkurs anglojęzycznej piosenki pop charakteryzującej się tanecznym rytmem stało się podstawowym wymogiem”.
Spodziewajmy się niespodzianek
Można odnieść wrażenie, że państwa takie jak Hiszpania, Francja, Włochy i Portugalia celowo odrzucają przewagę wynikającą ze stosowania języka angielskiego - prawdopodobnie w celu promowania tożsamości kulturowej i języków narodowych, które są postrzegane jako bardziej istotne niż zwycięstwo. Autorzy badania uważają, że wpisuje się to w przedkładanie kultury narodowej i języka ojczystego nad uczestnictwo w konkurencji. „Te państwa są wyjątkami - ich artyści nadal śpiewają w językach narodowych, choć wiadomo, że nie jest to jeden z elementów przepisu na sukces”, dodaje Capozzi. Przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, że państwa te strategicznie wykorzystują swoją tożsamość kulturową, aby wyróżnić się na tle innych. Organizatorzy również zmieniają konkurs na podstawie wniosków wyciąganych przez lata. „Nie istnieje uniwersalny przepis na sukces, który będzie zawsze działał na przestrzeni lat - dotyczy to zarówno uczestników, jak i organizatorów”, zauważa Dirk Helbing, profesor obliczeniowych nauk społecznych ETH Zürich. Dlatego Eurowizja wprowadza zmiany, aby utrzymać duże zainteresowanie konkursem. Niezależnie od sytuacji, Eurowizja stale się zmienia. „Co ważniejsze, musi to robić, jeśli ma pozostać interesująca”, dodaje badacz. Co istotne, konkurs zmieni się prawdopodobnie nagle i bez powodu, a po drodze czeka nas wiele niespodzianek. „Nie udało nam się znaleźć jednego przepisu gwarantującego sukces”.
