Przejrzyste i etyczne narzędzia oparte na sztucznej inteligencji do analizy dużych zbiorów zróżnicowanych danych
Nowoczesna przestępczość jest zupełnie inna niż jeszcze kilka lat temu - ma charakter cyfrowy, nie zna granic i pozostawia po sobie ogromne ilości danych. Współczesne śledztwa od dawna nie opierają się wyłącznie na dowodach rzeczowych. Policjanci na co dzień analizują ogromne ilości różnorodnych danych, w tym treści z dark webu, logi sieciowe, obrazy z kamer monitoringu oraz dane dotyczące lokalizacji. Aby skutecznie walczyć z przestępczością, organy ścigania coraz częściej korzystają ze sztucznej inteligencji do przetwarzania ogromnych zbiorów danych z szybkością, których ludzie nie są w stanie osiągnąć bez pomocy technologii. Finansowany ze środków Unii Europejskiej projekt STARLIGHT(odnośnik otworzy się w nowym oknie) powstał z myślą o rozwoju europejskiej autonomii strategicznej w dziedzinie sztucznej inteligencji wykorzystywanej przez organy ścigania, co przyczyni się do usprawnienia śledztw i poprawy cyberbezpieczeństwa na całym kontynencie.
Co sprawia, że analiza dowodów cyfrowych jest trudna?
„Wykorzystanie sztucznej inteligencji opracowanej w warunkach laboratoryjnych w rzeczywistej pracy dochodzeniowej stanowi wyzwanie”, zauważa Cédric Gouy-Pailler, członek komitetu ds. zarządzania technicznego. „Narzędzia oparte na sztucznej inteligencji, które sprawdzają się w warunkach laboratoryjnych, często nie sprawdzają się w rzeczywistych śledztwach, nie spełniają też rygorystycznych wymogów dotyczących dowodów dopuszczalnych w sądach”. Przedstawiciele organów ścigania muszą przestrzegać wielu przepisów dotyczących ochrony danych osobowych, profilowania oraz zapisów, które mogą wpływać na dopuszczalność dowodów cyfrowych podczas rozprawy sądowej. Pojawiają się także obawy związane z dyskryminacją przez algorytmy, ponieważ uprzedzenia mogą stosunkowo łatwo stać się nieodłączną częścią modeli sztucznej inteligencji podczas gromadzenia danych, treningu lub projektowania oprogramowania. Co istotne, systemy sztucznej inteligencji wykorzystywane do przetwarzania danych gromadzonych przez organy ścigania muszą być zabezpieczone przed manipulacją przez hakerów i cyberatakami.
Wyzwania etyczne dotyczące sztucznej inteligencji i zarządzanie danymi
Aby pokonać te przeszkody, zespół projektu STARLIGHT zajął się iteracyjnym rozwojem rozwiązań, prowadzeniem warsztatów oraz organizacją wydarzeń technologicznych ToolFest. W pracach uczestniczyli przedstawiciele organów ścigania, naukowcy, partnerzy branżowi, a także eksperci zajmujący się prawem i etyką. Celem było opracowanie praktycznych narzędzi. Założeniem projektu było to, by zespoły techniczne nie zostały pozostawione bez wsparcia, co zmusiłoby ich członków do samodzielnego zgadywania, jakie rozwiązania będą zgodne z przepisami. Organizatorzy projektu STARLIGHT wyznaczyli jasne ramy prawne, wprowadzając obowiązkowe stosowanie zasad odpowiedzialności w zakresie sztucznej inteligencji(odnośnik otworzy się w nowym oknie) we wszystkich projektach związanych z rozwojem technologii. Dzięki temu opracowane narzędzia spełniały wymogi unijnego aktu o sztucznej inteligencji, a dodatkowo mogą być wykorzystywane w pracy organów ścigania, instytucji bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości. Wykorzystując podejście uwzględniające zagadnienia etyczne na etapie projektowania rozwiązań konsorcjum podjęło próbę rozwiązania problemu uprzedzeń wykorzystując środki techniczne oraz kontrolę przeprowadzaną przez ludzi. Prace te obejmowały wykorzystanie reprezentatywnych zbiorów danych, wyznaczenie istotnych wskaźników jakości kodu oraz przeszkolenie pracowników w zakresie zrozumienia ograniczeń sztucznej inteligencji.
Sztuczna inteligencja w dochodzeniach policyjnych
Zespół projektu STARLIGHT opracował i udoskonalił przeszło 70 narzędzi opartych na sztucznej inteligencji dostosowanych do potrzeb organów ścigania. „Zamiast tworzyć pojedynczy system, w ramach projektu STARLIGHT opracowaliśmy szeroki wachlarz rozwiązań, które zapewniają bezpieczeństwo dowodów cyfrowych dzięki weryfikowalnemu łańcuchowi dowodowemu”, zauważa Nizar Touleimat, koordynator projektu STARLIGHT. „Nasz ekosystem narzędzi obejmuje rozwiązania pozwalające na wyszukiwanie źródeł internetowych, gromadzenie informacji o zagrożeniach oraz ochronę przestrzeni publicznych, umożliwiając śledczym łączenie ukrytych wskazówek zawartych w ogromnych ilościach tekstów, obrazów i strumieni wideo”. Narzędzie Dark Web Monitor automatycznie gromadzi i klasyfikuje nielegalne treści, filtrując dane w taki sposób, by umożliwić analitykom skupienie się na najpoważniejszych zagrożeniach. Ponadto w sytuacjach, gdy sztuczna inteligencja nie ma pewności, decyzja należy do ekspertów. Zespołom zajmującym się kryminalistyką cyfrową, analizującym dyski twarde zawierające ślady aktywności cyfrowej, narzędzie Cyber Pattern Investigator umożliwia skanowanie logów z wykorzystaniem rozpoznawania wzorców i klasteryzacji opartej na sztucznej inteligencji w celu wykrywania ukrytych działań oraz tworzenia przejrzystych raportów wizualnych. Inne rozwiązania obejmują narzędzia do skanowania archiwów wizualnych, oczyszczania kluczowych nagrań audio oraz analizowania złożonych danych geolokalizacyjnych w celu mapowania i prognozowania podejrzanych ruchów. „Projekt STARLIGHT zmienił sposób, w jaki europejska policja projektuje i wykorzystuje rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. Zamiast ograniczać się do tworzenia narzędzi i zbiorów danych, zespół opracował bezpieczny, zgodny z prawem i oparty na ludzkich decyzjach model wykorzystania sztucznej inteligencji w działaniach organów ścigania. Największą korzyścią projektu jest nawiązanie współpracy między policją a agencjami takimi jak Europol, co zapewni skuteczne wykorzystanie tych narzędzi w całej Europie przez wiele kolejnych lat”, podsumowuje Gouy-Pailler.
