Skuteczniejsza profilaktyka i zwalczanie chorób na statkach pasażerskich
Pandemia COVID-19 obnażyła poważne luki dotyczące wykrywania ognisk chorób na statkach pasażerskich i przygotowania na ryzyko wystąpienia sytuacji kryzysowych związanych ze zdrowiem publicznym. Przebieg pandemii podkreślił konieczność wdrożenia skuteczniejszych działań w zakresie ochrony zdrowia pasażerów, załóg, społeczności lokalnych i gospodarek morskich.
Kurs na zdrowie
Zespół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu HEALTHY SAILING(odnośnik otworzy się w nowym oknie) odpowiada na potrzebę opracowania kompleksowego podejścia do zapobiegania, wykrywania i zwalczania zarówno znanych i przewidywalnych, jak i nowych chorób zakaźnych na statkach wycieczkowych, promach pasażerskich i statkach ekspedycyjnych. „Rozwój działań w zakresie profilaktyki chorób zakaźnych, łagodzenia ich skutków oraz skutecznego zwalczania miał na celu poprawę bezpieczeństwa podróży, ochronę zdrowia publicznego i zwiększenie odporności statków pasażerskich na przyszłe zdarzenia związane ze zdrowiem publicznym oraz sytuacje nadzwyczajne”, wyjaśnia Christos Hadjichristodoulou, profesor higieny i epidemiologii na Uniwersytecie w Tesalii w Grecji, który pełnił funkcję koordynatora projektu. „To przełoży się z kolei na zrównoważony rozwój i wzrost konkurencyjności europejskiego sektora pasażerskiego transportu morskiego”.
Wykorzystanie danych naukowych z myślą o poprawie bezpieczeństwa na morzach
Zespół projektu HEALTHY SAILING opracował solidną bazę dowodową pozwalającą lepiej zrozumieć rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych na statkach pasażerskich, czynniki zwiększające ryzyko oraz skuteczność profilaktyki i działań ograniczających ten proces. Dodatkowo zespół stworzył rozwiązania cyfrowe zwiększające gotowość i wspomagające reagowanie. Prototyp zintegrowanego systemu nadzoru elektronicznego obejmuje moduł monitorujący objawy w czasie rzeczywistym, gromadzący wyniki badań laboratoryjnych i dane środowiskowe, co pozwala na wczesne wykrywanie zagrożeń dla zdrowia na pokładzie. Uzupełnieniem jest prototypowe rozwiązanie oparte na sztucznej inteligencji, które wspomaga podejmowanie decyzji dotyczących zdrowia. Platforma analizuje dane z wielu źródeł, wskazuje potencjalne zagrożenia dla zdrowia publicznego na pokładzie, generuje alerty i zaleca stosowne działania w zależności od poziomu ryzyka. Narzędzie wspierające planowanie bezpieczeństwa na morzach oparte na sztucznej inteligencji wspiera zarządzanie ryzykiem związanym z instalacjami wodnymi na pokładzie i umożliwia skuteczniejszą profilaktykę chorób przenoszonych przez wodę. Narzędzia te zostały pomyślnie przetestowane i sprawdzone na statkach pasażerskich. Partnerzy projektu nawiązali ścisłą współpracę z przewoźnikami, aby znaleźć najlepszy sposób na ich wdrożenie. Aby poprawić stan ochrony zdrowia w transporcie pasażerskim, zespół projektu HEALTHY SAILING opracował zintegrowany system e-przepustek, który pokazuje, w jaki sposób technologie ubieralne mogą przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa i usprawnienia przepływu pasażerów, w tym procesów takich jak wsiadanie na pokład i wysiadanie, zarządzanie wydarzeniami masowymi oraz śledzenie kontaktów międzyludzkich w kontekście zdrowia publicznego. Opracowany zestaw narzędzi zwiększa skuteczność i spójność praktyk czyszczenia i dezynfekcji powierzchni na statkach pasażerskich. Łączy standardowe procedury operacyjne, szkolenia kadr, narzędzia monitorowania i mechanizmy ciągłego doskonalenia w celu wspierania profilaktyki zakażeń. Zespół projektu opracował ponadto praktyczne strategie mające na celu ograniczenie ryzyka zakażeń, zwracając uwagę na zapewnienie odpowiedniej wentylacji, efektywnej dystrybucji powietrza i ukierunkowanego stosowania technologii jego oczyszczania. Zgromadzona wiedza pozwoliła na opracowanie wytycznych dotyczących zabiegów medycznych na statkach pasażerskich, zaleceń dotyczących szczepień dla pasażerów i załogi oraz wskazówek dotyczących profilaktyki i leczenia ostrych infekcji dróg oddechowych. Zalecenia dotyczące wentylacji i innych rozwiązań sprzyjających zapobieganiu chorobom pomogą ograniczyć ryzyko przenoszenia chorób drogą kropelkową na statkach pasażerskich. Wytyczne i uwagi opracowane w ramach projektu HEALTHY SAILING zostaną przekazane Komisji Europejskiej, Światowej Organizacji Zdrowia i Międzynarodowej Organizacji Morskiej. W ramach projektu powstał również wachlarz szkoleń łączących treści edukacyjne z rzeczywistością rozszerzoną, które stanowią przystępne i praktyczne zasoby szkoleniowe dla załóg, oficerów i pasażerów.
Skoordynowane zarządzanie kryzysowe
Kiedy w maju 2026 roku wybuchła epidemia hantawirusa na niderlandzkim statku wycieczkowym na Oceanie Atlantyckim, pasażerowie i załoga z ponad 20 krajów musieli stawić czoła międzynarodowemu kryzysowi zdrowotnemu. Organy odpowiedzialne za zdrowie publiczne i przedstawiciele sektora wykorzystali wytyczne i zalecenia opracowane w ramach projektu HEALTHY SAILING, aby skutecznie stawić czoła zagrożeniu. „To zdarzenie dowodzi, że inicjatywa HEALTHY SAILING może przyczynić się do lepszej koordynacji opartych na danych działań dotyczących walki z zagrożeniami dla zdrowia w transporcie morskim”, podsumowuje Hadjichristodoulou.
