Szkolenie przyszłych ekspertów zajmujących się prognozowaniem jakości wody
Zmiana klimatu i kryzys wodny są ze sobą nierozerwalnie związane - ekstremalne i nieprzewidywalne zdarzenia pogodowe, w tym susze i powodzie, mogą doprowadzić do ograniczenia dostępności zasobów wodnych, a także ich zanieczyszczenia. Według szacunków zaledwie 0,5 % wody na Ziemi nadaje się do użytku i jest dostępne w formie wody słodkiej(odnośnik otworzy się w nowym oknie), a zmiana klimatu dodatkowo zmniejsza te już ograniczone zasoby. Zespół finansowanego ze środków działania „Maria Skłodowska-Curie” projektu inventWater(odnośnik otworzy się w nowym oknie) skupił się na opracowaniu proaktywnych rozwiązań w zakresie gospodarki wodnej. Prace w ramach projektu skupiały się na opracowywaniu wiedzy specjalistycznej oraz narzędzi umożliwiających przewidywanie wpływu zmiany klimatu, ekstremalnych zjawisk pogodowych i zmienności pór roku na jakość wody w rzekach, jeziorach i zbiornikach wodnych.
Sieć ekspertów zajmujących się jakością wody
Głównym celem inicjatywy było zbudowanie platformy łączącej młodych ekspertów zajmujących się wodą, która byłaby w stanie wspierać realizowane przez nich badania oraz zapewnić dostęp do zaawansowanych szkoleń interdyscyplinarnych i wymiany wiedzy. „Naszym celem było wyszkolenie nowego pokolenia badaczy, którzy będą potrafili łączyć wiedzę z zakresu nauki o klimacie, hydrologii, ekologii, nauki o danych i zarządzania”, wyjaśnia Rafael Marcé, koordynator projektu. Jednym z istotnych wyzwań, z jakimi mierzyli się początkujący badacze, było przełożenie zaawansowanych naukowo modeli na proste i niezawodne narzędzia wspomagające podejmowanie decyzji. Budowa praktycznych rozwiązań okazała się bowiem trudniejsza niż zbudowanie dobrego modelu badawczego w oderwaniu od otoczenia. Kluczem do pokonania tych trudności i osiągnięcia szczególnie obiecujących wyników była współpraca interdyscyplinarna i wysoka odporność sieci. Zespół z Uniwersytetu w Aarhus w Danii wykazał, że globalnie dostępne dane z analiz klimatu mogą posłużyć do opracowania rzetelnych symulacji zlewni(odnośnik otworzy się w nowym oknie) nawet w przypadku ograniczonej dostępności danych. Te ustalenia umożliwiają zastosowanie podejść opartych na prognozach w miejscach innych niż te charakteryzujące się najlepszym monitorowaniem. Do innych wartościowych rezultatów prac można zaliczyć pierwszą szeroko zakrojoną ocenę zaniku tlenu w głębinach jezior i lepsze prognozy dotyczące ryb słodkowodnych w warunkach ocieplenia klimatu. Wskaźniki opracowane w ramach projektu są dostępne publicznie za pośrednictwem witryny ISIpedia(odnośnik otworzy się w nowym oknie), a dane i kod z poszczególnych projektów realizowanych przez naukowców na wczesnym etapie kariery są deponowane w otwartych repozytoriach zgodnie z zasadami FAIR. „Wszystkie te projekty dowodzą, że prognozowanie jakości wody nie jest już tylko teoretycznym zagadnieniem, lecz rozwiązaniem, z którego zarządcy i organizacje mogą korzystać w rzeczywistych warunkach”, zauważa Marcé.
Wzajemne czerpanie korzyści
Choć naukowcy na wczesnym etapie kariery skupili się na badaniach nad jakością wody, efekt synergii powstały dzięki sieci przyniósł korzyści także im samym. Dzięki delegacjom, wspólnym szkoleniom(odnośnik otworzy się w nowym oknie), warsztatom pisarskim(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i działaniom edukacyjnym młodzi badacze weryfikowali swoje pomysły w różnych systemach i skalach czasowych, doskonaląc naukę w praktyce. Bycie częścią tak zróżnicowanego międzynarodowego środowiska było również doskonałą okazją do wymiany poglądów na temat wyzwań i podejścia do problemów z bardzo różnych perspektyw. „Nasi naukowcy wielokrotnie dowiedli, że wartość sieci przejawiała się nie tylko w liczbie indywidualnych doktoratów, ale także we wzajemnym dopełnianiu się poszczególnych projektów”, podkreśla Marcé.
Innowacje w zakresie szkoleń
Projekt inventWater pozostawił po sobie dwojaką spuściznę. Jednym z jej aspektów są rezultaty badań, które przetrwają próbę czasu - ramy prognozowania, wskaźniki, zestawy danych, kody źródłowe modeli i wytyczne strategiczne, które można stale udoskonalać i dostosowywać do nowych kontekstów geograficznych i systemów zarządzania. Drugim jest nowatorski sposób szkolenia badaczy w dziedzinie złożonych problemów środowiskowych oparty na współpracy międzynarodowej, różnych dyscyplinach i bliskim kontakcie z organizacjami, które ostatecznie wykorzystają wygenerowaną wiedzę, co przełoży się na wsparcie organizacji odpowiedzialnych za gospodarkę wodną i decydentów w projektowaniu działań mających na celu przystosowanie otoczenia do nowego klimatu. „W ten sposób kapitał ludzki może okazać się najtrwalszym rezultatem projektu”, podsumowuje Marcé.
