Indywidualna podatność na zakażenie SARS-CoV-2 oraz przebieg choroby
Chociaż pandemia COVID-19 już się zakończyła, wpływ SARS-CoV-2 – wirusa wywołującego tę chorobę – jest nadal odczuwalny. Wirus ciągle zaraża ludzi na całym świecie, a skutki zakażenia obejmują spektrum od bezobjawowej infekcji po śmiertelną chorobę. „Niektóre osoby nie ulegają zakażeniu pomimo wielokrotnego narażenia, podczas gdy u innych rozwijają się objawy od bezobjawowego zakażenia po śmiertelne zapalenie płuc wywołane COVID-19, powikłania neurologiczne, wieloukładowy zespół zapalny czy przewlekły COVID”, mówi Trine Mogensen, profesor i konsultantka na Wydziale Biomedycyny(odnośnik otworzy się w nowym oknie) Uniwersytetu w Aarhus(odnośnik otworzy się w nowym oknie) oraz w Wydziale Badań nad Chorobami Zakaźnymi(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przy Szpitalu Uniwersyteckim w Aarhus(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Przyczyny tej ogromnej zmienności klinicznej między poszczególnymi osobami pozostają medyczną zagadką – zagadką, której rozwikłanie było celem projektu UNDINE(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Badanie genetyki człowieka i odporności na zakażenie SARS-CoV-2 oraz klinicznych objawów choroby dostarczyło wyników, które mają znaczenie medyczne i społeczne w odniesieniu do COVID-19, a także do przyszłych pojawiających się wirusów i pandemii”, dodaje Mogensen, która pełniła rolę koordynatorki projektu.
Od zakażenia i ciężkości choroby po przewlekły COVID
Wychodząc od hipotezy, że wielu pacjentów ma wrodzone nieprawidłowości genetyczne lub immunologiczne, które wpływają na przebieg zakażenia i choroby, zespół projektu przeprowadził badania zarówno na pojedynczych komórkach, jak i na całym organizmie, a także z udziałem pacjentów pediatrycznych i dorosłych. Wyniki tych badań znacznie poszerzają naszą wiedzę na temat indywidualnej podatności na zakażenie SARS-CoV-2 oraz ciężkości przebiegu choroby. Na przykład w ramach projektu zidentyfikowano kilka defektów genetycznych gospodarza, które determinują ciężkość przebiegu choroby i wynik zakażenia, w tym krytyczne zapalenie płuc wywołane przez COVID-19 oraz stany poinfekcyjne, takie jak wieloukładowy zespół zapalny u dzieci i dorosłych (MIS-C/A). Zespół UNDINE wyjaśnił też, w jaki sposób płeć i wiek wpływają na patogenezę SARS-CoV-2 oraz przebieg choroby, a także powiązał te czynniki z różnymi szczepami wirusa. W projekcie scharakteryzowano również pochodzenie, pojawianie się i utrzymywanie się przeciwciał neutralizujących oraz interferonów typu I, a także wpływ tych białek na rozwój ciężkiego i śmiertelnego przebiegu COVID-19. Ponadto naukowcy zajęli się przewlekłym COVID. „Chociaż patogeneza przewlekłego COVID pozostaje niejasna, nasze badanie wykluczyło kilka immunologicznych mechanizmów chorobowych znanych z innych stanów poinfekcyjnych”, wyjaśnia Mogensen.
Lepsze przygotowanie Europy na pandemię
Znaczenie projektu UNDINE trudno przecenić. Nie tylko pogłębił on naszą wiedzę na temat tego, dlaczego narażenie na SARS-CoV-2 prowadzi do tak różnych skutków, ale także przyczynił się do lepszego przygotowania Europy na przyszłe pandemie. Niektóre z wyników projektu mają już bezpośredni wpływ medyczny. Przykładem jest opracowanie testu do stosowania w placówkach opieki zdrowotnej, służącego do wykrywania neutralizujących autoprzeciwciał przeciwko interferonowi oraz identyfikacji konkretnych defektów genetycznych, które można badać u pacjentów, krewnych i podatnych podgrup. W ramach projektu zidentyfikowano także otrzymywany z brokułów ekstrakt o działaniu przeciwwirusowym i przeciwzapalnym, który jest obecnie przygotowywany do badań klinicznych fazy 1. Co nie mniej ważne, dzięki badaniu pojawiania się, przenoszenia i zjadliwości różnych szczepów SARS-CoV-2 projekt UNDINE przyczynia się do kształtowania obecnych i przyszłych strategii szczepień dla różnych grup wiekowych i populacji. „Projekt UNDINE nie jest punktem docelowym współpracy w ramach konsorcjum(odnośnik otworzy się w nowym oknie), lecz początkiem trwających wspólnych wysiłków mających na celu pogłębienie wiedzy na temat infekcji wirusowych, odporności gospodarza oraz gotowości na wypadek pandemii”, podsumowuje Mogensen.
