Przeciwdziałanie ryzykom kaskadowym związanym ze zmianami klimatu
Tylko w ciągu ostatnich dwóch dekad liczba katastrof związanych z klimatem niemal podwoiła się na całym świecie. Przewiduje się, że w miarę przekształcania się systemów pogodowych tego rodzaju katastrofy będą występować coraz częściej oraz cechować się rosnącą intensywnością. Jednym z największych zagrożeń jest nakładanie się na siebie skutków różnych katastrof – od pożarów lasów po osunięcia ziemi – prowadzące do intensyfikacji skutków. Dlatego też celem finansowanego ze środków UE projektu The HuT(odnośnik otworzy się w nowym oknie) było opracowanie rozwiązań, które pomogą w lepszym przygotowaniu się na katastrofy związane z klimatem. Badacze podjęli się opracowania zestawu narzędzi i rozwiązań do zarządzania ryzykiem, które opierają się na dotychczasowych doświadczeniach i staną się powszechnie dostępne w całej Europie. „Scenariusze ryzyka kaskadowego wymagają analizy uwzględniającej wzajemne oddziaływanie na siebie różnych zagrożeń”, wyjaśnia koordynator projektu Michele Calvello(odnośnik otworzy się w nowym oknie) z Uniwersytetu w Salerno we Włoszech. „Ponadto transdyscyplinarne podejście, które realizujemy w ramach projektu The HuT, stanowi próbę przezwyciężenia specyficznych dla poszczególnych dziedzin »silosów«, w ramach których zbyt często funkcjonuje wielu badaczy”.
Prototypy do oceny katastrof związanych z klimatem
Zespół projektu opracował 10 prototypowych rozwiązań do oceny potencjału katastrof obejmujących kaskadowe zagrożenia związane z ekstremalnymi warunkami klimatycznymi. Zostały one zaprojektowane tak, aby uwzględniały poglądy i doświadczenia wywodzące się z różnych dziedzin nauki i techniki, w tym te pochodzące od decydentów i społeczności lokalnych. „Prototypy pełnią funkcję obszarów testowych, w ramach których prowadzone są różne działania realizowane przez zespół projektu”, mówi Calvello. Niektóre prototypy koncentrowały się na modelowaniu, na przykład przy prognozowaniu susz i fal upałów w Walencji w Hiszpanii. We włoskich górach Lattari przetestowano sieć niedrogich czujników do monitorowania zmiennych związanych ze zjawiskami klimatycznymi i pogodowymi. Inne koncentrowały się na aktywnym angażowaniu interesariuszy, w tym na ocenie tolerancji społecznej na ulewne deszcze w Wilnie na Litwie. Dzięki wykorzystaniu prototypów powstały również narracje o charakterze naukowo-artystycznym, czemu towarzyszyły dwie wystawy otwarte w 2025 r. dla szerokiej publiczności w Hiszpanii i Niemczech(odnośnik otworzy się w nowym oknie). Jeszcze inne prototypy badały rolę systemów wczesnego ostrzegania przed klęskami żywiołowymi i wspierały rozwój innowacyjnych środków zarządzania i polityki.
Podnoszenie świadomości ryzyka katastrof dzięki sztuce, nauce i grom
Zespół podkreśla kilka kluczowych rezultatów projektu, w tym serię wydarzeń kulturalnych stworzonych z myślą o eksploracji zagrożeń naturalnych, począwszy od działań(odnośnik otworzy się w nowym oknie), które łączą naukę ze sztuką(odnośnik otworzy się w nowym oknie) po przedstawienia teatralne(odnośnik otworzy się w nowym oknie). W ramach projektu stworzono również systemy wspomagania decyzji(odnośnik otworzy się w nowym oknie) dla gmin w całej Europie, aby pomóc władzom i ogółowi społeczeństwa przygotować się na zagrożenia związane z klimatem. „Obejmuje to transfer wiedzy w celu podnoszenia świadomości o zagrożeniach, innowacyjne działania w zakresie monitorowania i modelowania oraz lokalne portale danych do wymiany informacji”, mówi Calvello. Badacze z projektu The HuT opracowali również poważną grę planszową Safe Haven(odnośnik otworzy się w nowym oknie), której celem jest podnoszenie świadomości na temat zagrożeń. Gracze wcielają się w niej w rolę miejskich decydentów, aby pomóc burmistrzowi w zarządzaniu ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi spowodowanymi przez klimat i pogodę, przy dostępnych zasobach finansowych.
Pomoc Europie w przygotowaniu się na klęski żywiołowe
Zespół przygotowuje obecnie trzy opinie dotyczące polityk. Koncentrują się one na integracji ostrzeżeń kierowanych do społeczeństwa, możliwościach wdrażania rozwiązań opartych na naturze oraz skalowaniu działań w zakresie ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych. „Panel doradczy składający się z przedstawicieli uznanych międzynarodowych sieci już rozszerza granice konsorcjum”, dodaje Calvello. „Mamy nadzieję, że pomoże to zapewnić trwałość rezultatów opracowanych w ramach projektu”.