Wykorzystanie danych satelitarnych do poszukiwania zagrożonego dziedzictwa kulturowego
Zmiany klimatu, erozja, urbanizacja, działalność rolnicza, konflikty i niestabilność polityczna zagrażają naszemu dziedzictwu kulturowemu. „Wszystkie te czynniki wpływają na zachowanie tradycyjnych i zrównoważonych strategii użytkowania gruntów, zwłaszcza na terenach półpustynnych, pozostawiając mniej widoczne elementy archeologiczne i krajobrazowe nieodnotowane na mapach, a tym samym pozbawione ochrony”, mówi Sayantani Neogi, badaczka z Katalońskiego Instytutu Archeologii Klasycznej(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (ICAC). Dzięki wsparciu finansowanego przez UE projektu SIGNATURE(odnośnik otworzy się w nowym oknie), Neogi i jej koledzy z ICAC postanowili zbadać długoterminową dynamikę osadnictwa i użytkowania gruntów, która ukształtowała kulturowe krajobrazy glebowe Lewantu. „Naszym celem było odkrycie nowych stanowisk archeologicznych, które zostały zasłonięte na skutek współczesnej ekspansji rolnictwa i gwałtowne uszkodzenia gruntów”, dodaje Neogi. Krajobraz glebowy obejmuje ogólne ślady działalności człowieka, skład gleby oraz cechy geomorfologiczne, które kształtowały lokalne krajobrazy w czasie.
Tworzenie rejestru zagrożonych stanowisk archeologicznych
Wykorzystując połączone dane z obserwacji Ziemi(odnośnik otworzy się w nowym oknie), analizy geoarcheologicznej gleb antropogenicznych i wysokowydajnych przepływów obliczeniowych, zespół projektu, realizowanego przy wsparciu z działań „Maria Skłodowska-Curie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przyjrzał się zagrożonym kulturowym krajobrazom glebowym Lewantu po konflikcie. W szczególności badacze starali się zidentyfikować i scharakteryzować pozostałości archeologiczne na żyznych równinach aluwialnych doliny Bekaa w Libanie, a także w dolinie rzeki w Jordanii. „Oceniając dane satelitarne, które zapewniły diachroniczny wgląd w przeszłe krajobrazy kulturowe i niedawne transformacje w obu regionach, byliśmy w stanie stworzyć istotny zapis tych lokalizacji archeologicznych udokumentowanych przed okresami konfliktów”, wyjaśnia Neogi. Na przykład, integrując odtajnione zdjęcia satelitarne z historycznych programów, takich jak CORONA i HEXAGON, z nowoczesnymi, wieloczasowymi i wieloźródłowymi misjami satelitarnymi, takimi jak Landsat i Sentinel, badacze mogli zidentyfikować i scharakteryzować setki obiektów archeologicznych o kształcie podobnym do kopców. Co więcej, dane te okazały się cenne w analizie tendencyjności wiedzy, w tym niedokładności lokalizacji oraz problemów związanych z oceną widoczności silnie zerodowanych kopców.
Postępy w geoarcheologicznej charakterystyce gleb antropogenicznych
Dzięki innowacyjnemu wykorzystaniu danych archeologicznych, geografii historycznej, obliczeń geostatystycznych, programowania i mapowania systemu informacji geograficznej, zespół projektu wykrył, zmapował i przewidział z dużą dokładnością lokalizację wielu wrażliwych stanowisk archeologicznych i form terenu. „Jestem szczególnie dumna z danych satelitarnych i naziemnych, które udało nam się zgromadzić i które będą stanowić podstawę geoarcheologicznej analizy gleb antropogenicznych w Lewancie”, podsumowuje Neogi. „Dotychczas nie przeprowadzono podobnych badań o charakterze systematycznym i zintegrowanym”. Dane te mogą być również wykorzystane do dalszego rozwoju i walidacji przepływów pracy w uczeniu maszynowym, dostarczając solidnych i istotnych dla polityki wniosków dotyczących zrównoważonego zarządzania oraz ochrony wrażliwych zasobów dziedzictwa kulturowego. Prace nad projektem stworzyły również możliwości nowej współpracy w szerszym sektorze ochrony zagrożonego dziedzictwa. Na przykład, Neogi niedawno dołączyła do projektu Maritime Endangered Archaeology in the Middle East and North Africa(odnośnik otworzy się w nowym oknie) jako pracowniczka naukowa na Uniwersytecie w Southampton.
