Co nowego w projekcie ViCoZe: Droga do skuteczniejszej diagnostyki chorób poznawczych
Prace realizowane przez zespół finansowanego ze środków Unii Europejskiej projektu ViCoZe rozpoczęły się w 2021 roku, a ich celem było zbadanie złożonych procesów uczenia się u danio pręgowanego. Badacze chcieli w ten sposób ustalić, w jakich obszarach mózgu zachodzą procesy pamięciowe i jakie szlaki sygnalizacyjne w nich uczestniczą. Od zakończenia prac w ramach projektu we wrześniu 2023 roku zespół wykorzystuje zgromadzone rezultaty w celu badania działania funkcji poznawczych u danio pręgowanych chorujących na chorobę Alzheimera i schizofrenię, co może zaowocować poszerzeniem wiedzy na temat schorzeń, na które cierpią miliony pacjentów na całym świecie.
Nowa wiedza o chorobach psychicznych danio pręgowanego
W ramach prac naukowcy skupieni wokół projektu ViCoZe opracowali nowoczesną metodę badania funkcji poznawczych danio pręgowanego - ryby, którą pomimo niewielkich rozmiarów i życia w środowisku wodnym charakteryzuje istotne podobieństwo genetyczne i neurobiologiczne do ludzi. Zastosowane metody obejmowały doświadczenia behawioralne, analizy biochemiczne i neurologiczne, a także genetykę. Celem było zbadanie procesów zachodzących w mózgu, przeanalizowanie szlaków molekularnych i wskazanie genów odpowiedzialnych za uczenie się. Dzięki tym metodom naukowcy badają funkcje poznawcze danio pręgowanego w kontekście zaburzeń psychicznych, takich jak choroba Alzheimera i schizofrenia. „Obecnie trwa bardzo ekscytujący proces zestawiania rezultatów badań funkcji poznawczych z procesami zachodzącymi w mózgu in vivo, w tym mielinizacją, stanami zapalnymi i przepływem krwi na podstawie genetycznie zmodyfikowanych linii danio pręgowanego, obrazowania wapnia, pomiarów neuroprzekaźników i ekspresji genów”, wyjaśnia Petronella Kettunen, profesor nadzwyczajna i główna badaczka na Uniwersytecie w Göteborgu (Szwecja), odpowiedzialna za koordynację projektu ViCoZe. „Naszym celem jest wykorzystanie odkryć dokonanych dzięki badaniu danio pręgowanego w połączeniu z danymi klinicznymi w celu usprawnienia procesów diagnostycznych niedostatecznie diagnozowanych chorób, takich jak otępienie naczyniopochodne. Dodatkowo chcemy, by nasze odkrycia przyczyniły się w przyszłości do opracowania nowych metod leczenia choroby Alzheimera i schizofrenii”.
Pomocna dłoń Europy
Dzięki dofinansowaniu ze środków Unii Europejskiej badacze mieli możliwość zgromadzenia cennej wiedzy na temat zakresów poznawczych danio pręgowanego. Badania dotyczyły także ochrony dobrostanu zwierząt - sfery, w przypadku której wciąż brakuje istotnych informacji na temat zrównoważonej hodowli danio pręgowanego. Zespół projektu ViCoZe (Molecular mechanisms underlying elemental and configural learning in zebrafish) zapoczątkował proces udoskonalania nieinwazyjnych metod badania fizjologii i neurobiologii funkcji poznawczych danio pręgowanego. Metody te mogą pewnego dnia zostać użyte także do badania innych gatunków. Wśród nich można wymienić nowe sposoby śledzenia i interpretowania zachowania zwierząt oraz pomiaru wydzielanych hormonów stresu, co ogranicza potrzebę przeprowadzania doświadczeń wymagających eutanazji. „Co ważne, zarówno wiedza, jak i opracowane metody już teraz są wykorzystywane na całym świecie w nowych projektach zarówno dzięki współpracy badawczej, jak i przez niezależnych badaczy”, podsumowuje Kettunen. Seria artykułów poświęconych dalszym losom projektów przybliża ukończone projekty finansowane ze środków Unii Europejskiej oraz ich osiągnięcia od chwili zakończenia okresu unijnego finansowania. Jeśli chcesz, żeby twój projekt został zaprezentowany w ramach serii artykułów „Dalsze losy”, wyślij wiadomość na adres editorial@cordis.europa.eu i opowiedz nam o nim.
