Badanie zjawiska migracji z miast na obszary wiejskie
Od setek lat ludzie z całego świata przybywają do miast. Jednak w ostatnich latach trend ten uległ w pewnego rodzaju odwróceniu. Wraz z pojawieniem się pracy zdalnej – oraz w wyniku pandemii COVID-19 – obserwuje się rosnącą migrację przedstawicieli pokolenia millenialsów, tzw. „cyfrowych tubylców”, z miast na obszary wiejskie. „Migracje z miast na wieś, pojawiające się w różnych momentach historii, stały się znacznie bardziej widoczne od czasu pandemii”, wyjaśnia Gökçe Sanul Diner(odnośnik otworzy się w nowym oknie), stypendystka programu działań „Maria Skłodowska-Curie”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) (2024–2025) w Instytucie Badań Nauk Społecznych w Amsterdamie AISSR(odnośnik otworzy się w nowym oknie) przy Uniwersytecie w Amsterdamie. „Z dotychczasowych badań wynika, że towarzyszą im podobne motywacje, co w przypadku wcześniejszych ruchów powrotu do ziemi, jednak obecnie charakteryzują się dążeniem do tworzenia alternatywnych sposobów życia przy jednoczesnym zachowaniu więzi z sieciami miejskimi i cyfrowymi”. W ramach projektu HL-EXURB firma Sanul Diner postanowiła zbadać to zjawisko, skupiając się na osobach zatrudnionych w branżach kreatywnych. Zbadała ona, w jaki sposób mieszkańcy przedmieść kształtują hybrydowe style życia na styku przestrzeni miejskiej, wiejskiej i cyfrowej, jak te style życia wpływają na proces tworzenia społeczności oraz w jaki sposób można zrozumieć i ocenić związane z tym skutki kulturowe.
Badanie hybrydowych stylów życia na terenach wiejskich
W związku ze swoją pracą Sanul Diner trafiła do Akyaki, małego nadmorskiego miasteczka w południowo-zachodniej Turcji, które w ciągu ostatniej dekady przyciągnęło znaczną liczbę kreatywnych mieszczuchów. Badaczka połączyła badania terenowe o charakterze etnograficznym z badaniami cyfrowymi, prowadząc szeroko zakrojone obserwacje w codziennych miejscach, takich jak domy, pracownie, przestrzenie coworkingowe, lokalne targowiska i kawiarnie, a także przeprowadzając 39 pogłębionych wywiadów w Akyace i pobliskiej miejscowości Dalyan. Analiza cyfrowych aspektów funkcjonowania tych społeczności, w tym sieci na WhatsAppie i Instagramie, lokalnych inicjatyw oraz sieci przedsiębiorców, ujawniła, w jaki sposób procesy budowania społeczności i praktyki kulturowe przebiegają zarówno w środowisku fizycznym, jak i cyfrowym. Sanul Diner opracowała także ramy oceny oddziaływania kulturowego, łączące dane z Akyaki z systematycznym przeglądem literatury oraz analizami porównawczymi innych modeli. Ramy te zostały dopracowane wspólnie z grupą roboczą ds. kultury pozamiejskiej przy Europejskiej Sieci Centrów Kultury, ENCC(odnośnik otworzy się w nowym oknie) i obejmowały warsztaty z udziałem przedstawicieli sektora kultury z całej Europy oraz wymianę doświadczeń z dwiema gminami – Valmierą na Łotwie oraz Artés w Hiszpanii.
Nie tylko indywidualne wybory
Jeden z głównych wniosków był taki, że hybrydowy styl życia kreatywnych mieszkańców przedmieść nie wynika wyłącznie z indywidualnych wyborów, ale kształtuje się poprzez różne formy budowania społeczności, które łączą przestrzenie miejskie, wiejskie i cyfrowe. Badaczka zidentyfikowała także trzy formy budowania społeczności: innowatorów społeczno-ekologicznych, którzy wykorzystują swój kapitał twórczy i cyfrowy do rozwiązywania lokalnych wyzwań; ekologicznych przedsiębiorców kreatywnych, którzy przyczyniają się do rozwoju gospodarek opartych na solidarności; oraz twórców narracji cyfrowych, którzy rozpowszechniają wiedzę o obszarach wiejskich i lokalne historie w sieciach o zasięgu ponadlokalnym. Nie były one jednak formy inkluzywne ani trwałe. Odkrycie to doprowadziło do stworzenia kontekstowego modelu oceny oddziaływania kulturowego, który stał się podstawą praktycznych wytycznych dla samorządów lokalnych i osób zajmujących się kulturą.
Rozwiązanie problemu wyludnienia obszarów wiejskich?
Trendy związane z przenoszeniem się ludności z miast na wieś są coraz częściej postrzegane jako obiecujący czynnik wpływające na przyszłość obszarów wiejskich i odporność regionów, zwłaszcza w świetle wyludniania się obszarów wiejskich obserwowanego w wielu regionach Europy. „Nie należy jednak traktować kreatywnych mieszkańców przedmieść jako automatycznego rozwiązania”, zauważa Sanul Diner. „Ostatecznie kluczowe pytanie nie dotyczy tego, jak przyciągnąć więcej ludzi, ale jak stworzyć warunki do bardziej opartej na współpracy interakcji kreatywnych mieszkańców przedmieść z lokalnymi społecznościami poprzez sensowne połączenie potencjału cyfrowego i twórczego z wiedzą o środowisku wiejskim oraz zasobami ekologicznymi”, mówi.
