Czy mózg może stawać się bardziej wydajny wraz z wiekiem?
Starzenie się jest nieuniknione. Podobnie jak pogorszenie funkcji poznawczych – ale czy rzeczywiście? Zapomnij o tym, co dotąd słyszałeś na temat nieuchronnego spadku funkcji umysłowych. Zespół badawczy z Centrum Zdrowia Mózgu (CBH) przy Uniwersytecie Teksańskim w Dallas twierdzi, że mózg może stawać się coraz bardziej wydajny i sprawny, niezależnie od wieku. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Scientific Reports”(odnośnik otworzy się w nowym oknie) wykorzystano dane z projektu BrainHealth, zainicjowanego przez CBH w 2020 r., aby ustalić, w jaki sposób możemy poprawiać i utrzymywać zdrowie naszego mózgu przez całe życie.
Rozwijanie sprawności umysłowej
W ramach badania oceniono stan zdrowia mózgu oraz sprawność umysłową uczestników przy użyciu wskaźnika BrainHealth Index (BHI) opracowanego przez badaczy z CBH. Skupia się on na jasności umysłu (umiejętności radzenia sobie w złożonych sytuacjach oraz tworzenia nowych możliwości lub rozwiązań), równowadze emocjonalnej, a także więziach z ludźmi i poczuciu sensu życia. Badacze obserwowali prawie 4000 osób dorosłych w wieku od 19 do 94 lat, aby ustalić, czy codzienne ćwiczenia umysłowe mogą znacząco poprawić zdrowie mózgu, niezależnie od wieku. Uczestnicy poświęcali codziennie zaledwie od pięciu do piętnastu minut na krótkie ćwiczenia umysłowe, śledząc swoje postępy przez trzy lata. Im dłużej trzymali się tej codziennej rutyny, tym bardziej poprawiała się praca ich mózgu – a korzyści z tego płynące były nieograniczone. „Każdy mózg jest tak wyjątkowy jak odcisk palca i ma potencjał do rozwoju”, skomentowała pierwsza autorka, Lori Cook, adiunktka w Szkole Nauk o Zachowaniu i Mózgu, w komunikacie prasowym(odnośnik otworzy się w nowym oknie). „Badanie to podważa powszechnie panujące przekonanie o nieuchronnym pogorszeniu funkcji poznawczych, sugerując zamiast tego, że o zdrowie mózgu można aktywnie dbać w każdym wieku”.
Nigdy nie jest za późno
Wyniki badania wykazały wymierną poprawę stanu zdrowia mózgu nawet u osób w wieku 80 lat. Wynika z nich, że trening umysłowy może nam przynieść korzyści na każdym etapie życia – niezależnie od tego, czy chcemy zachować sprawność umysłową już od najmłodszych lat, czy też zadbać o zdrowie poznawcze w późniejszych latach. „Zbyt długo kierowaliśmy się przestarzałym przekonaniem, że musimy czekać, aż coś złego stanie się z naszym mózgiem, zanim zaczniemy coś dla niego robić”, stwierdziła główna autorka badania, Sandra Bond Chapman. „Badanie to przypomina nam, że nasz mózg nie jest określany przez wiek, lecz przez potencjał”. Wyniki wskazały ponadto, że największą poprawę odnotowali uczestnicy, którzy na początku badania mieli najniższe wyniki w skali BHI. „Wydaje się, że osoby rozpoczynające ćwiczenia z najniższego szczebla mają największe szanse na rozwój, ale mogą też mieć więcej obaw już na samym początku”, wyjaśniła Cook. „W związku z tym mogą być bardziej zmotywowane do poświęcenia czasu niezbędnego do dostrzeżenia większego potencjału wzrostu”. Warto jednak zauważyć, że odnotowaliśmy wymierny wzrost nawet wśród osób, które startowały z bardzo wysokiego pułapu.” Wyniki badań wykazały, że poprawa nie była związana z wiekiem, płcią ani wykształceniem. Najbardziej istotny był poziom zaangażowania. To właśnie dzięki zaangażowaniu uczestnicy doświadczyli pozytywnych zmian. „Zdrowie mózgu to nie tylko coś, o co staramy się dbać; z biegiem czasu możemy je aktywnie kształtować”, podsumowała Cook. „Badania takie jak nasze, które zapewniają obiektywną i możliwą do monitorowania w czasie miarę stanu zdrowia mózgu, mogą tylko jeszcze bardziej zwiększyć świadomość społeczną”.
