Spojrzenie na wartość gleby przez pryzmat nauki, sztuki i polityki
Finansowany przez UE projekt SoilTribes(odnośnik otworzy się w nowym oknie) zakłada podniesienie świadomości społecznej na temat ważnej roli, jaką gleba odgrywa w naszym świecie, oraz wyzwań, przed którymi stoi. Projekt, w którym uczestniczy 25 partnerów z 11 krajów europejskich, przewiduje poszerzenie wiedzy o glebie oraz przywrócenie jej wartości i powiązań poprzez naukę, technologię i twórczą ekspresję. Działania podjęte od momentu rozpoczęcia projektu w 2025 r. obejmują stworzenie muzeum gleby, specjalnej przestrzeni cyfrowej przedstawiającej kierunki polityki dotyczące gleby oraz wystawy sztuki poświęconej roli, jaką gleba odgrywa w zrównoważonej przyszłości.
Propagowanie wiedzy, poszerzanie horyzontów
Projekt SoilTribes osiągnął niedawno ważny kamień milowy, związany z otwarciem pierwszego Muzeum Żywej Gleby(odnośnik otworzy się w nowym oknie) na Ukrainie. Wschodni oddział muzeum otwarto w Państwowym Uniwersytecie Rolniczym w Połtawie w czerwcu 2026 r. Łączące badania naukowe z edukacją muzeum stanowi element inicjatywy „Soil Ark: Shaping Soil Futures Together”(odnośnik otworzy się w nowym oknie), której celem jest rozwijanie kultury wiedzy o glebach oraz podnoszenie świadomości społecznej na temat ich wartości ekologicznej. W muzeum w czasie rzeczywistym monitorowane jest pH gleby, temperatura, wilgotność i inne wskaźniki. Oferuje ono również przestrzeń, w której można zgłębiać różnorodne zagadnienia, takie jak ekosystem gleby oraz rola mikroorganizmów w nim odgrywana. Partner projektu, Globalna Sieć Muzeów Wody, zorganizowała wystawę objazdową „Soil Art Tales. Living Ecosystems for Shared Futures”, badającą głębokie powiązania między glebą, wodą i życiem przez pryzmat sztuki współczesnej. Wystawa, skupiająca czterech uznanych na arenie międzynarodowej artystów różnych pokoleń, zostanie zaprezentowana w siedmiu różnych instytucjach europejskich w Bułgarii, Francji, Włoszech, Polsce, Portugalii i Słowenii. Kurator Stefano Cagol komentuje cel wystawy oraz znaczenie gleby w artykule na stronie projektu SoilTribes(odnośnik otworzy się w nowym oknie): „Dzięki empatii, artystycznym perspektywom i transkodowaniu dzieła te łączą nas we wspólnej wizji dotyczącej fundamentalnych wartości gleby. Naszym zadaniem jest rozpowszechnienie tych cennych opowieści w całej Europie i poza nią. Gleba żyje – i to razem z nami. Jest nośnikiem pamięci, kryje ślady dawnych cywilizacji i jest podstawą żywienia w każdym przyszłym scenariuszu, jaki możemy sobie wyobrazić. Uznanie jej znaczenia oznacza uznanie naszej zależności od ekosystemów. Przekładając wiedzę naukową na narracje odwołujące się do zmysłów oraz wspólne doświadczenia, otwieramy drogi do zwiększenia świadomości, troski i odpowiedzialności. Głosy gleby – jej faktura, subtelne rytmy, cicha odporność – stają się pomostami łączącymi kultury i przypominają nam, że jesteśmy strażnikami kruchego i niezastąpionego dziedzictwa”.
Ścieżki do tworzenia skutecznej polityki w sprawie gleb
W ramach projektu SoilTribes powstała także baza Policy Pathways(odnośnik otworzy się w nowym oknie), która stanowi źródło wsparcia dla decydentów w przekształcaniu ochrony gleby w konkretne działania. Baza Policy Pathways, dostępna w sekcji zasobów na stronie internetowej projektu, będzie zawierała serię pięciu broszur cyfrowych oraz towarzyszących im audiobooków przygotowanych przez partnera projektu, ICLEI Europe. Każda broszura poświęcona jest kluczowym wyzwaniom związanym z glebą oraz krokom, jakie mogą podjąć władze publiczne, aby im sprostać. Pierwsza publikacja z tej serii dotyczy zapobiegania i odwracania procesu utwardzania gleby(odnośnik otworzy się w nowym oknie). W przyszłości czasu będą stopniowo publikowane kolejne broszury zawierające wskazówki dotyczące gleby. Dzięki tym i innym inicjatywom projekt SoilTribes (Glocal ecosystems restoring soil values, roles and connectivity) przyczynia się do zapewnienia długoterminowego zrównoważonego rozwoju gleby jako podstawowego zasobu dla przyszłych pokoleń. Prace w ramach projektu dobiegną końca w grudniu 2027 roku. Więcej informacji: strona projektu SoilTribes(odnośnik otworzy się w nowym oknie)
