Rozwiązania oparte na naturze pomagają w opracowaniu wydajnego systemu odwadniającego na obszarach miejskich
Wody opadowe z terenów miejskich – w tym wody deszczowe i roztopowe – przenoszą zanieczyszczenia do sieci wodnych, stwarzając potencjalne zagrożenie dla zdrowia publicznego i szkodząc ekosystemom. Zjawisko to nasila się wraz z postępującymi zmianami klimatu, które prowadzą do występowania na niektórych obszarach intensywniejszych niż zwykle opadów deszczu poza typowym sezonem. Może to prowadzić do przeciążenia i spadku wydajności systemów kanalizacyjnych. „Obecne sieci kanalizacji ogólnospławnej (CSN) zaprojektowano z myślą o 10-letnim standardzie obsługi, dlatego sporadycznie dochodzi do ich przeciążenia i zrzutu nieoczyszczonych ścieków do wód”, wyjaśnia Rikke Hansen, koordynatorka projektu D4RUNOFF(odnośnik otworzy się w nowym oknie) z przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego VandCenter Syd(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Danii.
Wdrażanie rozwiązań opartych na naturze
Ogólnym celem projektu D4RUNOFF było zapewnienie lepszego zarządzania zanieczyszczeniami pochodzącymi z wód opadowych. Uznano, że rozwiązania oparte na naturze były dotąd niedostatecznie wykorzystywane jako narzędzia pozwalające skutecznie radzić sobie z objętością i natężeniem przepływu wód opadowych. Rozwiązania te obejmują takie innowacje, jak zrównoważone systemy odwadniające (SuDS), zbiorniki na wodę deszczową, zielone dachy (pokryte roślinnością) oraz zakładanie obszarów podmokłych. Wykorzystując zebrane dane, zespół projektu D4RUNOFF miał na celu pomoc władzom publicznym i przedsiębiorstwom użyteczności publicznej w identyfikacji i wdrażaniu najskuteczniejszych strategii wykorzystujących rozwiązania oparte na naturze. W tym celu badacze opracowali ekonomiczne czujniki internetowe oraz technologie monitorowania służące do zdalnego zbierania danych o zanieczyszczeniach w czasie rzeczywistym. „Partnerzy projektu opracowali metodologię oceny ryzyka i mapowania, aby pomóc w identyfikacji ognisk rozproszonych zanieczyszczeń dla konkretnych lokalizacji, z uwzględnieniem skutków zmian klimatu”, zauważa Hansen. Następnie stworzono platformę opartą na sztucznej inteligencji do opracowania skutecznych strategii radzenia sobie ze zjawiskami spływu wód opadowych w miastach oraz łagodzenia ich skutków. Platforma zawiera ponad 200 strategii dotyczących odwaniania na obszarach miejskich oraz oferuje aktualne i przyszłe scenariusze klimatyczne, a także oceny ryzyka związane z wieloma zanieczyszczeniami.
Wykorzystanie danych opartych na dowodach w procesie podejmowania decyzji
Platforma została przetestowana w ramach pilotażowych studiów przypadku w trzech miastach: Odense w Danii, Santander w Hiszpanii oraz Pontedera we Włoszech. Na przykład w Santanderze oceniono różne rodzaje powierzchni przepuszczalnych – chodniki, zielone dachy i ogrody – uwzględniając wielkość terenów podmokłych, aby zmaksymalizować potencjalne korzyści. W Odense wdrożono rozwiązania oparte na naturze, takie jak systemy SuDS wykorzystujące glebę filtrującą i roślinność sprzyjającą różnorodności biologicznej, w których tworzeniu uczestniczyli lokalni mieszkańcy. Badania pilotażowe wykazały wysoką skuteczność wykorzystywania danych opartych na dowodach naukowych w procesie podejmowania decyzji. Wstępne oceny potwierdziły również możliwość powielenia tej technologii w innych europejskich lokalizacjach narażonych na problem spływu wody z terenów miejskich. „Projekt D4RUNOFF przyniósł praktyczne wyniki, które mogą wspierać zarządzanie wodami miejskimi, monitorowanie zanieczyszczeń, adaptację do zmian klimatu oraz wdrażanie polityk”, mówi Hansen. „Narzędzia i metody opracowane w jego ramach mogą pomóc przedsiębiorstwom użyteczności publicznej, gminom, organom regulacyjnym i badaczom w podejmowaniu bardziej świadomych decyzji, poprawie zgodności z unijnym prawodawstwem wodnym oraz przyspieszeniu wdrażania rozwiązań opartych na naturze i cyfrowych rozwiązań w zakresie gospodarki wodnej”.
Dostosowanie i zastosowanie w innych miastach i regionach
Oprócz innowacji technicznych projekt miał również na celu zapewnienie, że jego wyniki będą mogły trafić do szerokiego grona odbiorców. „Strategia wykorzystania wyników koncentruje się na trzech głównych obszarach: wdrażaniu narzędzi D4RUNOFF w systemach planowania urbanistycznego i gospodarki wodnej w miastach pilotażowych i ich sieciach; wspieraniu unijnych działań normalizacyjnych i certyfikacyjnych w zakresie monitorowania wody oraz rozwiązań opartych na naturze; a także zapewnianiu spójności polityki w różnych sektorach i na różnych szczeblach administracji”, dodaje Hansen. Na przykład partnerzy projektu opracowali ustrukturyzowaną strategię powielania, która ułatwia transfer metodologii i narzędzi projektu do różnorodnych kontekstów geograficznych i instytucjonalnych. „Staraliśmy się zapewnić, aby nasze kluczowe podejścia – w tym metody oceny ryzyka i technologie monitorowania – można było dostosować i zastosować w innych miastach i regionach w całej Europie”, podsumowuje Hansen.
