Bioarcheologiczne badanie życia pra-Etrusków
W pierwszym tysiącleciu p.n.e. w Italii pojawiło się kilka grup kulturowych, które przeszły transformację z małych społeczności w rozwinięte ośrodki miejskie. Dominującą rolę w tej transformacji odegrali Etruskowie, który stworzyli jedne z najpotężniejszych miast-państw w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego. Wspierany przez program działań „Maria Skłodowska-Curie” projekt TULAR(odnośnik otworzy się w nowym oknie) („tular” oznacza w języku etruskim „granicę”) ma na celu zbadanie, w jaki sposób mobilność ludzi i sieci społeczne w tych przedrzymskich społecznościach pra-etruskich przyczyniły się do ukształtowania wspólnych ram kulturowych oraz jak ewoluowały one w okresach głębokich przemian, kiedy to niektóre grupy stopniowo odłączały się od pierwotnej sieci, podążając różnymi ścieżkami społeczno-politycznymi.
Zintegrowana metoda pobierania próbek
Analiza peptydów amelogeniny pomogła oszacować płeć biologiczną na podstawie białek zachowanych w szkliwie zębów pochowanych osobników. Technika ta jest bardziej wiarygodna niż tradycyjne metody osteologiczne, bardziej ekonomiczna i wymaga mniej inwazyjnego pobierania próbek niż analiza starożytnego DNA. Zespół zbadał ponadto osoby pochowane poza swoim miejscem pochodzenia na podstawie izotopów 87Sr/86Sr, wykorzystując spektrometrię LA-MC-ICP-MS („laser ablation multi-collector inductively coupled plasma mass spectrometry”), co umożliwiło rekonstrukcję mobilności w dzieciństwie w wysokiej rozdzielczości w okresie rozwoju uzębienia. Wszystkie dane zostały połączone i przeanalizowane przy użyciu środowiska obliczeniowo-statystycznego R, co pozwoliło na szczegółową interpretację wyników. „Dzięki połączeniu danych biogeochemicznych z tradycyjnymi danymi archeologicznymi, zwłaszcza pochodzącymi z badań pochówków projekt TULAR umożliwił bardziej szczegółową interpretację mobilności ludzkiej niż ta, którą można by uzyskać wyłącznie za pomocą konwencjonalnych metod”, mówi koordynator projektu Stefano Benazzi, profesor antropologii fizycznej na Wydziale Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu w Bolonii. Co istotne, w projekcie TULAR położono duży nacisk na metody w minimalnym stopniu niszczące pobierania próbek: zespół opracował protokół NOWA – „NOthing goes to WAste”(odnośnik otworzy się w nowym oknie), mający na celu optymalizację pobierania próbek do analiz histologicznych, biomolekularnych i biogeochemicznych starożytnych zębów. NOWA pozwala na uzyskanie wielu rodzajów danych na podstawie niewielkiej próbki z pojedynczego egzemplarza, zachowując jednocześnie pierwotną morfologię zęba.
Odtwarzanie historii życiowych
Metodologię TULAR zastosowano na różnych stanowiskach, takich jak Veii, Tarquinia i Vulci w samej Etrurii oraz Sala Consilina i Fermo poza tereniem Etrurii. W Fermo zespołowi udało się ustalić z dokładnością do około jednego tygodnia, kiedy osoba spoza regionu przeniosła się na ten obszar w dzieciństwie oraz czy jej dieta zmieniała się z upływem czasu. Co istotne, zrekonstruowano relacje rodziny etruskiej z otaczającym ją krajobrazem na przestrzeni trzech stuleci (od III do I wieku p.n.e.) poprzez analizę hypogeum w Cai Catu(odnośnik otworzy się w nowym oknie) w Perugii. „Próbowaliśmy odtworzyć historie życiowe dawnych ludzi, biorąc pod uwagę różne etapy życia jednostki poprzez połączenie dowodów bioarcheologicznych z praktykami pogrzebowymi, umieszczając zmarłych w ich kontekście społeczno-kulturowym”, mówi Carmen Esposito, główna badaczka i kierowniczka badań w projekcie TULAR. Projekt TULAR powinien mieć daleko idące implikacje dla badań archeologicznych nie tylko ponad granicami, ale także w różnych okresach historycznych.
